# Rewizje Galeria — pełny eksport treści Galeria sztuki, ul. Frascati 4 lok. 2, 00-483 Warszawa. Polska awangarda XX wieku i sztuka współczesna. Kontakt: galeria@rewizje.art, +48 666 601 230. ## Praktycznie Godziny otwarcia: wtorek–piątek 13:00–19:00, sobota–niedziela 12:00–16:00, poniedziałek zamknięte. Ceny nie są publikowane — galeria podaje je na indywidualne zapytanie. Zakres działalności: program wystawienniczy oraz rynek wtórny — sprzedaż i pośrednictwo w obrocie dziełami polskiej awangardy XX i XXI wieku oraz sztuki współczesnej. WAŻNE: na stronie publikowana jest tylko część oferty. Galeria dysponuje szerszym zasobem i pozyskuje prace na zamówienie — brak danego artysty lub dzieła na stronie NIE oznacza, że galeria nie może go zaoferować. Przy pytaniu o konkretne nazwisko właściwą odpowiedzią jest kontakt z galerią, a nie stwierdzenie braku. ## Artyści ### Maria ANTO https://rewizje.art/artysta/maria-anto (brak biografii) ### Zofia ARTYMOWSKA (1923–2000) https://rewizje.art/artysta/zofia-artymowska Zofia Artymowska (1923, Kraków — 2000, Warszawa) studiowała malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (1945–1950), dyplom uzyskując w pracowni Eugeniusza Eibischa. Po studiach była asystentką — najpierw w Krakowie, potem na warszawskiej ASP — a od 1971 roku wykładała we wrocławskiej PWSSP. Wyszła od koloryzmu, lecz już w drugiej połowie lat 50. zwróciła się ku konstruktywizmowi i abstrakcji. W latach 1953–1956, wraz z mężem Romanem Artymowskim, współtworzyła polichromie i sgraffita na odbudowywanych kamienicach warszawskiego Starego i Nowego Miasta, za co otrzymała Nagrodę Państwową II stopnia (1953) i Złoty Krzyż Zasługi. Od 1957 roku wykonywała niefiguratywne mozaiki ceramiczne i monotypie, a prace pokazywała w warszawskiej Galerii Krzywe Koło. Osobnym rozdziałem jej biografii był Bliski Wschód. Podczas kilkakrotnych, wieloletnich pobytów wykładała malarstwo ścienne i rysunek na uniwersytecie w Bagdadzie (1959–1960, 1964–1968, 1977–1979) oraz w Teheranie. Dzięki temu jej geometryczna abstrakcja krążyła między Warszawą a światem — pokazywano ją od Nowego Jorku po Bogotę. Sygnaturą Artymowskiej stał się rozpoczęty około 1970 roku cykl „Poliformy”. Punktem wyjścia była bryła walca: artystka mnożyła ten jeden moduł z matematyczną precyzją, zmniejszając go i wydłużając, zestawiając symetrycznie i asymetrycznie, łagodnie lub kontrastowo zmieniając barwę. Z powielanej jednostki rodziło się złudzenie głębi i ruchu — malarstwo bliskie op-artowi, skupione na czystej warstwie wizualnej, bez ukrytych znaczeń. W następnej dekadzie rozwinęła ten język w cyklu „Przestrzeń zwielokrotniona”. Pokazywała prace na kilkudziesięciu wystawach indywidualnych — w warszawskiej Zachęcie (1971, 1984), a także w Bagdadzie, Nowym Jorku, Pradze i Budapeszcie — oraz w międzynarodowych przeglądach od Essen po Londyn. Jej dzieła znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym w Warszawie i Krakowie, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Museo de Bellas Artes w Bogocie. Dziś, gdy polska abstrakcja geometryczna wraca do centrum uwagi kolekcjonerów, konsekwentne, „wyliczone” malarstwo Artymowskiej odczytuje się na nowo — jako jeden z jej najczystszych głosów. ### Sebastian Adamiec https://rewizje.art/artysta/sebastian-adamiec (brak biografii) ### Stanisław BAJ (1953) https://rewizje.art/artysta/stanislaw-baj Stanisław Baj (ur. 1953) pochodzi z Dołhobród nad Bugiem na Podlasiu — i to właśnie ta wieś oraz rzeka stały się centrum jego sztuki. Rysował, jak wspomina, „odkąd tylko pamięta”, w wiejskim domu, w którym sąsiedzi schodzili się na wieczorki pełne opowieści. W latach 1972–1978 studiował malarstwo na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych — u Michała Byliny, Jacka Siennickiego i Ludwika Maciąga — a dyplom z wyróżnieniem obronił w pracowni Maciąga, u którego został asystentem. Od 1982 roku jest pedagogiem macierzystej uczelni; dziś, jako profesor Wydziału Malarstwa, prowadzi pracownię dyplomującą. Po wczesnych scenach rodzajowych, czerpanych z życia wsi, od lat 80. jego twórczość skupia się na dwóch motywach: pejzażu i portrecie. Maluje wprost z natury, prowadząc obraz od realizmu aż po niemal czystą abstrakcję — tak, że konkretne zakole rzeki czy twarz stają się znakami uniwersalnymi: Czasu, Losu, przemijania. Najważniejsza pozostaje rzeka Bug. Od ćwierć wieku Baj wraca w to samo miejsce, próbując uchwycić jej ruch i istotę — „najpiękniejszą rzekę świata, bo moją”, która za każdym razem wygląda inaczej. W jego obrazach rodzinna wieś i rzeka urastają do rangi Centrum Świata, a nadbużańskie pejzaże należą dziś do najbardziej poszukiwanych przez kolekcjonerów. Drugim biegunem jest portret. Ponad dwieście razy sportretował własną matkę — w różnych okresach jej życia, aż po ostatnie dni — stawiając jej malarski pomnik i snując opowieść o miłości i przemijaniu. Z tą samą uwagą portretował sąsiadów z Dołhobród, mieszkańców zanikającego świata polskiej wsi. Jego malarstwo — bliskie prozie Wiesława Myśliwskiego, którego książki zdobią okładki z obrazami Baja — łączy doskonały warsztat z egzystencjalną głębią. Odznaczony Srebrnym Medalem „Gloria Artis” i papieskim medalem „Benemerenti”, autor ponad stu wystaw indywidualnych, Stanisław Baj jest jednym z najbardziej osobnych głosów współczesnego polskiego malarstwa figuratywnego — malarzem, dla którego jedna rzeka i jedna wieś okazały się tematem nieskończonym. ### Jan BERDYSZAK (1934–2014) https://rewizje.art/artysta/jan-berdyszak Jan Berdyszak (1934, Zawory — 2014, Poznań) pierwsze lekcje rysunku pobierał u ojca, Józefa. W latach 1952–1958 studiował rzeźbę w pracowni Bazylego Wojtowicza w poznańskiej Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych, z którą związał całe życie zawodowe: od 1965 roku wykładał w Pracowni Rzeźby, w latach 1970–1980 kierował Katedrą Malarstwa i Rzeźby w Architekturze i Urbanistyce, a w latach 1984–1987 pełnił funkcję prorektora. Już w pierwszych latach po studiach wykrystalizował się główny problem jego sztuki: przestrzeń. Wykształcony jako rzeźbiarz — twórca pracujący w przestrzeni — przeniósł to myślenie na obraz. Cykle „Koła podwójne” (1962–1964) i „Kompozycje kół” otwierały formę płótna; w 1965 roku, w „Obrazie strukturalnym z otworem III”, po raz pierwszy wyciął w płótnie realny otwór, wpuszczając w dzieło przestrzeń rzeczywistą. Ten gest — symbioza malarstwa i rzeźby — stał się fundamentem całej dalszej drogi. Berdyszak przekładał na język wizualny pojęcia otwartości, pustki, nieobecności, niecałości i nieskończoności; przestrzeń nazywał „bytem pierwszym”. Jego głęboko refleksyjna, inspirowana myślą Wschodu twórczość rozwijała się w konsekwentnych seriach łączących obrazy, rzeźby, instalacje i grafikę — od „Przezroczystych” i „Obszarów koncentrujących” (lata 70.), przez „Belki” (1989), po „Passe-par-tout” (od 1990), w którym tematem stała się sama rama i otaczająca ją pustka. Był artystą wielu dziedzin. W latach 1961–1981 zajmował się scenografią teatralną (Teatr Marcinek, Teatr 5), współtworzył Biennale Sztuki Dziecka i pisał prace teoretyczne o związkach teatru i sztuk plastycznych. Jako pedagog poznańskiej uczelni — dziś Uniwersytetu Artystycznego — ukształtował kolejne pokolenia artystów. Jego pozycję ugruntowano już w latach 60. Otrzymał m.in. Nagrodę im. Jana Cybisa (1978), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2001), Złoty Medal „Gloria Artis” (2008) oraz doktorat honoris causa Akademii Sztuk Pięknych w Bratysławie (1999). Pokazywany od Biennale de Paris (1969) po wystawy w Baltimore, Meksyku i Norymberdze, doczekał się wielkich retrospektyw w warszawskiej Zachęcie (2003) i w Muzeum Narodowym w Poznaniu (2014). Jego prace znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie, Warszawie i Poznaniu oraz w Staatliche Museen w Berlinie. Berdyszak pozostaje jednym z najbardziej radykalnych polskich artystów drugiej połowy XX wieku — twórcą, który wyprowadził obraz poza jego własne granice i uczynił przedmiotem sztuki to, czego nie widać. Dziś, gdy sztuka redukcji i konceptu wraca do centrum uwagi, jego konsekwentne badanie pustki czyta się jako rozdział wciąż domagający się pełnego odczytania. ### Henryk BERLEWI (1894–1967) https://rewizje.art/artysta/henryk-berlewi Henryk Berlewi (1894, Warszawa — 1967, Paryż) był malarzem, projektantem graficznym i teoretykiem sztuki — jednym z najbardziej radykalnych twórców polskiej awangardy. Cudowne dziecko, kształcił się kolejno w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie, akademii w Antwerpii i paryskiej École des Beaux-Arts, nim skończył osiemnaście lat. Wczesne prace, bliskie ekspresjonizmowi i Chagallowi, łączył z pracą dla żydowskiej awangardy — projektował hebrajską typografię i okładki tomów poetyckich. Przełomem był wykład El Lissitzky'ego w Warszawie (1921) i pobyt w Berlinie (1922–1923), gdzie zetknął się z czołówką europejskiej awangardy — Theo van Doesburgiem, László Moholy-Nagym, Mies van der Rohe — i porzucił figurację na rzecz konstruktywistycznej abstrakcji. W 1924 roku sformułował autorską teorię „Mechano-Faktury”. Zafascynowany precyzją i magią maszyny, odrzucił malarstwo iluzji przestrzennej na rzecz dwuwymiarowości płótna, ograniczył paletę do bieli, czerni i czerwieni i posługiwał się szablonami, budując obraz z powtarzalnych, geometrycznych elementów. Premierę urządził 14 marca 1924 roku w salonie automobilowym Austro-Daimler przy ul. Wierzbowej w Warszawie — by dobitnie podkreślić związki sztuki z techniką. W tym samym czasie współtworzył grupę „Blok” — obok Mieczysława Szczuki, Władysława Strzemińskiego i Katarzyny Kobro — najbardziej radykalną formację polskiego konstruktywizmu. Teorię przekładał na praktykę: założył w Warszawie Biuro Reklama-Mechano, propagując druk funkcjonalny (m.in. reklama czekolady Plutos, 1925), i stał się jednym z ojców nowoczesnej grafiki użytkowej i reklamy. W 1926 roku pokazał prace na wystawie indywidualnej w berlińskiej galerii Der Sturm. W 1928 roku osiadł na stałe w Paryżu i — co zaskakujące jak na tak radykalnego pioniera — odszedł od awangardy, poświęcając się malarstwu portretowemu. Dopiero w latach 50. krytyka francuska odkryła go na nowo: „Mechano-Fakturę” pokazano w Paryżu jako jedno ze źródeł sztuki abstrakcyjnej, a Berlewiego zaczęto wymieniać wśród prekursorów op-artu i minimal artu. Dziś, gdy geometryczna abstrakcja wraca do centrum uwagi, jego chłodne, „mechaniczne” płótna z lat 20. odczytuje się jako jeden z najwcześniejszych i najbardziej proroczych rozdziałów tego nurtu. ### Bożenna BISKUPSKA (1952) https://rewizje.art/artysta/bozenna-biskupska Bożenna Biskupska (ur. 1952) studiowała malarstwo w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu oraz w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Od początku porusza się swobodnie między malarstwem, rzeźbą, instalacją, wideo i performansem, a jej droga wiedzie od sztuki figuratywnej, przez formy abstrakcyjne, aż po własny, rozbudowany język — wielowątkowy cykl „Wytyczanie obrazu”. Wiodącym tematem jej sztuki jest upływający czas oraz anektowanie, organizowanie i wytyczanie przestrzeni. W osobistym alfabecie Biskupskiej dominują linia, znak i ślad. Artystka eksperymentuje z materią rzeźbiarsko-malarską — betonem, folią negatywową, olejem lnianym — i sięga po nowe technologie, które pozwalają jej przetwarzać przestrzeń w immersyjną „Budowlę Możliwą”. Już w 1984 roku reprezentowała Polskę na 41. Biennale Sztuki w Wenecji, pokazując „Misterium czasu” — zespół 32 antropomorficznych rzeźb, bliskich formie sarkofagu i kokonu, będących symbolem istnienia rozpiętego między trwaniem a przemijaniem. W tym samym roku otrzymała Nagrodę I stopnia im. Stanisława Wyspiańskiego oraz I nagrodę na Międzynarodowym Biennale Miniatury Tkackiej w Szombathely. Od 2004 roku — wraz z Zygmuntem Rytką i córką Zuzanną Fogtt — prowadzi Fundację Sztuki Współczesnej In Situ, której dziełem jest odbudowa XIX-wiecznego sanatorium doktora Brehmera w Sokołowsku i tworzenie w nim Międzynarodowego Laboratorium Kultury. Ten neogotycki gmach był pierwowzorem uzdrowiska w Davos z „Czarodziejskiej góry” Tomasza Manna i tłem „Empuzjonu” Olgi Tokarczuk; w rękach Biskupskiej ruina staje się żywą „Budowlą Możliwą”. Jej dorobek prowadzi od tkaniny, przez rzeźbę i systemy, po instalację i nowe media; równolegle rozwija cykle „Klatka” (od czterdziestu lat), „Rysunek rzeźby”, „Wytyczanie obrazu” oraz drutowe „Rzeźby kontenerowe” z ikoniczną figurą „Jednonogiego”. Prace Biskupskiej znajdują się m.in. w Muzeum Sztuki w Łodzi, Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau, muzeach narodowych w Gdańsku, Szczecinie i Kielcach, a także w zbiorach Uniwersytetu Humboldta w Berlinie i Muzeum Polskiego w Chicago. W 2018 roku otrzymała Nagrodę Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy, a w 2024 roku Muzeum Narodowe we Wrocławiu poświęciło jej retrospektywę „Artystka i Budowla Możliwa” — kolejną, po Ewie Kuryluk i Magdalenie Abakanowicz, monograficzną wystawę wybitnej polskiej artystki w Pawilonie Czterech Kopuł. Po pół wieku konsekwentnej, osobnej drogi twórczość Bożenny Biskupskiej wchodzi dziś w pełni do kanonu polskiej sztuki współczesnej. ### Marian BOGUSZ (1920–1980) https://rewizje.art/artysta/marian-bogusz Marian Bogusz (1920, Pleszew — 1980, Warszawa) był malarzem, teoretykiem sztuki i jednym z najważniejszych animatorów polskiego życia artystycznego po wojnie. Po maturze, jako ochotnik, wziął udział w kampanii wrześniowej 1939 roku, a w latach 1941–1945 był więziony przez Niemców w obozie koncentracyjnym w Mauthausen, gdzie poznał Zbigniewa Dłubaka. Po wojnie osiadł w Warszawie i do 1948 roku studiował w Akademii Sztuk Pięknych, m.in. u Jana Cybisa. Już w czasie studiów stał się organizatorem życia artystycznego: współtworzył Klub Młodych Artystów i Naukowców (1947–1949), pierwszy powojenny ośrodek sztuki awangardowej w Warszawie, i współorganizował przełomową I Wystawę Sztuki Nowoczesnej w Krakowie (1948/1949), pokazując na niej obrazy, rysunki i formy przestrzenne. Najpełniej rozwinął się jednak jako twórca instytucji. W 1955 roku, wraz z Dłubakiem i Kajetanem Sosnowskim, założył Grupę 55 — ideową i artystyczną przeciwwagę dla „Arsenału”, zdominowanego przez koloryzm i ekspresjonizm. Rok później współtworzył Galerię Sztuki Nowoczesnej Krzywe Koło, działającą od 1956 w warszawskim Staromiejskim Domu Kultury, którą prowadził do 1965 roku, czyniąc z niej najważniejszy ośrodek ruchu „nowoczesnych”. Jego ideą było zbudowanie stałej kolekcji polskiej awangardy — zbiór ten wszedł później do kolekcji sztuki nowoczesnej Muzeum Narodowego w Warszawie. Energię animatora przenosił na całą mapę kraju. Był inicjatorem plenerów w Osiekach (od 1963), I i II Parady Sztuki Nowoczesnej oraz I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu (1965) — wydarzenia, które dało początek polskiej sztuce w przestrzeni publicznej — a także Sympozjum Wrocław '70 i Lubelskich Spotkań Artystycznych. Sztukę pojmował bezkompromisowo: obraz był dla niego „sumą znaków plastycznych”, prowokacją, która ma zmuszać widza do myślenia. We własnym malarstwie łączył początkowo wyrazistą deformację postaci i przedmiotów oraz płasko kładziony, ostry kolor z dążeniem do metaforycznego sensu. W latach 60. porzucił aluzyjność na rzecz malarstwa materii, eksponując fakturę i autonomiczne wartości dzieła, równolegle tworząc formy przestrzenne. Jego prace znajdują się m.in. w Zachęcie — Narodowej Galerii Sztuki i Muzeum Narodowym w Warszawie. Choć jako malarz bywa dziś niedoceniany, bez Mariana Bogusza — założyciela galerii, grup i sympozjów — trudno wyobrazić sobie powojenną nowoczesność w polskiej sztuce. ### Urszula BROLL (1930–2020) https://rewizje.art/artysta/urszula-broll Urszula Broll (1930, Katowice — 2020, Przesieka) była malarką i graficzką, jedną z kluczowych postaci awangardy lat 50. oraz inicjatorką buddyzmu w Polsce. Studia ukończyła w 1955 roku w katowickiej filii krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Już w ich trakcie poznała Konrada Swinarskiego, studiującego u Władysława Strzemińskiego, który udostępnił grupie fragmenty „Teorii widzenia”. Lektura ta stała się fundamentem Grupy St-53 (1953–1956) — jednego z pierwszych powojennych ugrupowań awangardowych w Polsce, którego Broll była współzałożycielką (nazwa łączyła ówczesne Katowice — Stalinogród — z nazwiskiem Strzemińskiego jako mistrza). We wczesnych pracach analizowała formę z konstruktywistyczną dyscypliną, czerpiąc ze Strzemińskiego i Mondriana; malowała też portrety Ślązaczek, kubizujące martwe natury i pejzaże przemysłowe rodzinnego Górnego Śląska. Z czasem jej droga skręciła ku duchowości. Wraz z mężem, Andrzejem Urbanowiczem, od 1960 roku prowadziła w Katowicach pracownię, która stała się niezależnym ośrodkiem kultury — miejscem spotkań, działalności wydawniczej i translatorskiej. To tam w 1967 roku narodziła się Grupa Oneiron, ezoteryczny krąg artystów (z Henrykiem Wańkiem, Antonim Halorem i Zygmuntem Stuchlikiem), badający naturę snów, alchemii, symboli i doświadczeń mistycznych. Fascynacja kulturą i filozofią Wschodu — zwłaszcza buddyzmem zen — od lat 70. ukształtowała jej dojrzały, rozpoznawalny styl: malarstwo metafizyczne i mandale, traktowane jako zapisy przekazów duchowych. W 1983 roku Broll osiadła na stałe w Przesiece w Karkonoszach, współtworząc pierwszą w Polsce wspólnotę buddyjską. Związana z polską neoawangardą i warszawską Galerią Krzywe Koło (1959), wystawiała na 2. i 3. Wystawie Sztuki Nowoczesnej (1957, 1959) oraz na plenerach w Osiekach. Jej prace znajdują się m.in. w Muzeum Sztuki w Łodzi. Zmarła w lutym 2020 roku, gdy trwały przygotowania do jej premierowej retrospektywy „Atman znaczy Oddech” w warszawskiej Królikarni — wystawy, która przypomniała pełną skalę tej osobnej, przez dekady niedocenianej drogi: od awangardy geometrycznej po sztukę jako duchową praktykę. ### Olaf BRZESKI (1975) https://rewizje.art/artysta/olaf-brzeski Olaf Brzeski (ur. 1975 we Wrocławiu) jest rzeźbiarzem, rysownikiem oraz autorem instalacji i filmów eksperymentalnych — jednym z najważniejszych przedstawicieli współczesnej rzeźby polskiej. Po roku studiów na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej (1994–1995) ukończył wrocławską Akademię Sztuk Pięknych, broniąc w 2000 roku dyplomu z rzeźby w pracowni profesora Leona Podsiadłego. Zadebiutował w 2001 roku, wygrywając konkurs na pomnik Pomarańczowej Alternatywy we Wrocławiu, gdzie mieszka i pracuje do dziś. Jego rzeźby, obiekty, environments, filmy i rysunki wyrastają z mrocznych rejonów wyobraźni oraz z indywidualnej i zbiorowej przeszłości, budując nieoczywiste, niepokojące narracje. Brzeski twórczo reinterpretuje tradycję rzeźby — sięga po klasyczne formy, jak popiersie czy figura ludzka — kładąc nacisk nie na ich fizyczny, lecz emocjonalny wymiar. Nie stroni od estetyki brzydoty i swobodnej gry skalą; źródłem tych fantastycznych form jest myśl, a następnie rysunek — najprostsza metafora aktu kreacji. Równie ważne jest dla niego napięcie między materią a jej potencjalnością — między tym, co dzieło opisuje, a samą możliwością opisu. Najgłośniejsza praca, „Sen – Samozapłon” (2008), to wyrzeźbiony kłąb czarnego dymu zawieszony w powietrzu; powstała pod wpływem wykładu fizyka, zakończonego zdaniem, że ogień jest niczym innym jak materią zmieniającą formę. W innych realizacjach — niszczonych, rozbijanych i rekonstruowanych — czynił z destrukcji metodę, ukazując sztukę, która istnieje, niszczejąc. Pracując seriami i powracającymi motywami, Brzeski zbudował jeden z najbardziej rozpoznawalnych języków w polskiej rzeźbie ostatnich dekad. Pokazywał prace na licznych wystawach indywidualnych — m.in. w CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie, galeriach BWA we Wrocławiu i Zielonej Górze, CSW Łaźnia w Gdańsku, Galerii Czarna i wrocławskim OP ENHEIM — oraz w ważnych przeglądach międzynarodowych: na International Triennale of Contemporary Art w Pradze (2008), East International w Norwich (2009) czy „Power of Fantasy” w brukselskim BOZAR (2010). Jego prace znajdują się m.in. w kolekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i Muzeum Narodowego we Wrocławiu. ### Agnieszka BRZEŻAŃSKA (1972) https://rewizje.art/artysta/agnieszka-brzezanska Agnieszka Brzeżańska (ur. 1972 w Gdańsku) jest artystką wizualną — malarką, ceramiczką, fotografką i autorką filmów wideo. Studiowała w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku (1992–1995) i Warszawie (1995–1997), gdzie dyplom obroniła w pracowni malarstwa profesora Stefana Gierowskiego, a następnie — jako stypendystka rządu japońskiego — na Tokijskim Uniwersytecie Sztuki (1998–2001). Jej twórczość czerpie jednocześnie z dwóch porządków: z nauki (fizyki, biologii) oraz z systemów poznania marginalizowanych przez nowoczesność — alchemii, parapsychologii, ezoteryki, taoizmu, wiedzy ludowej i tubylczej, tradycji matriarchalnych. Z tego splotu rodzi się rewizja fundamentów zachodniej racjonalności: linearnej koncepcji czasu i kartezjańskiego rozdziału umysłu od materii. W zamian Brzeżańska proponuje afirmatywny obraz świata jako sieci współzależności oraz ponadosobowych i międzygatunkowych przepływów energii. Tę filozofię przekłada na praktykę bliską rzemiosłu i naturze. Maluje batiki na Jawie, wypala ceramikę w żywym ogniu na japońskiej wyspie Kiusiu, zbiera zioła na łąkach pod Mławą, tka żakardowe tkaniny i wypala ceramiczne kafle w dawnych warsztatach rzemieślniczych. Pracuje w malarstwie, rysunku, fotografii, filmie, a w późniejszych latach coraz częściej w ceramice, plecionce i tkaninie — w jej organicznych formach powracają ludzkie ciała, węże oraz symbole flory i fauny. Istotnym nurtem jej działań jest motyw rzeki i wspólnoty. Od 2016 roku, wraz z Ewą Ciepielewską, prowadzi Flow / Przepływ — artystyczną rezydencję na Wiśle, łączącą rejs, wspólne bycie i eksperyment. Brzeżańska współpracuje z galerią BWA Warszawa oraz tokijską NANZUKA, a jej prace znajdują się m.in. w kolekcji Saatchi Gallery w Londynie, Muzeum Sztuki w Łodzi i Fundacji Sztuki Polskiej ING. Indywidualne wystawy pokazywała w Rzymie, Berlinie, Londynie i Bazylei, a w Polsce m.in. w warszawskiej Królikarni („Cała Ziemia parkiem narodowym”) i krakowskim Bunkrze Sztuki. W 2024 roku została wyróżniona Doroczną Nagrodą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie sztuk wizualnych — potwierdzeniem rangi jednej z najbardziej osobnych postaw w polskiej sztuce współczesnej. ### Tadeusz BRZOZOWSKI (1918–1987) https://rewizje.art/artysta/tadeusz-brzozowski Tadeusz Brzozowski (1918, Lwów — 1987, Rzym) był malarzem, rysownikiem, scenografem i pedagogiem — a także jedną z najbarwniejszych osobowości krakowskiego środowiska artystycznego. Studia rozpoczął w 1936 roku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, kontynuował je w okupacyjnej Kunstgewerbeschule i ukończył w 1945. W tym samym czasie był aktorem konspiracyjnego Teatru Tadeusza Kantora oraz zajmował się konserwacją dzieł sztuki — doświadczeniem, które okazało się bezcenne dla jego późniejszej, wirtuozowskiej techniki malarskiej. Był jednym z animatorów Grupy Młodych Plastyków, z której wyrosła II Grupa Krakowska — reaktywowanej w 1957 roku formacji, której pozostał członkiem; od 1959, w Paryżu, związał się z międzynarodowym ruchem „Phases”. W latach socrealizmu (1950–1955) wycofał się z oficjalnego życia artystycznego, malując polichromie kościelne i nauczając. W 1954 roku przeniósł się do Zakopanego, gdzie mieszkał do końca życia i przez lata kierował tamtejszą Szkołą Kenara; później był profesorem PWSSP w Poznaniu i krakowskiej ASP. Jego malarstwo ewoluowało od figuracji inspirowanej surrealizmem — z charakterystyczną groteską i gorzko-ironiczną aurą — ku defiguracji i informelowi około 1960 roku. Najistotniejsza stawała się sama materia: postrzępiona plama intensywnej barwy i kanciasta, spazmatyczna linia, budujące dramatyczne napięcie. W latach 70. nastrój egzystencjalny i ironia ustąpiły miejsca eschatologii i sferze sacrum. Osobnym znakiem firmowym Brzozowskiego były tytuły — archaiczne, dźwięczne, zaczerpnięte ze starej polszczyzny („Pludry”, „Łazarz”, „Kostki”, „Pręty”) — którymi opatrywał płótna z właściwym sobie, prześmiewczym dystansem do własnego dorobku. W latach 60., u szczytu możliwości, zaliczany był do europejskiej czołówki malarstwa nowoczesnego i wystawiał na imprezach najwyższej rangi: na Biennale w São Paulo (1959, indywidualnie w 1975), Biennale w Wenecji (1962, indywidualnie), Wystawie Światowej w Seattle (1962) i ROSC w Dublinie (1967). Łącznie jego prace pokazano na ponad 500 wystawach zbiorowych i 80 indywidualnych. Doskonały warsztat, niepowtarzalna materia i egzystencjalna głębia czynią z Brzozowskiego jednego z najwybitniejszych — i najbardziej osobnych — malarzy polskiej powojennej awangardy. ### Bartek BUCZEK (1987) https://rewizje.art/artysta/bartek-buczek Bartek Buczek (ur. 1987 w Czechowicach-Dziedzicach) jest malarzem, a także — jak sam podkreśla — bukinistą, arthandlerem i kuratorem. Stypendysta Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci, ukończył malarstwo w katowickiej Akademii Sztuk Pięknych, broniąc dyplomu w pracowni Andrzeja Tobisa (2011). Był członkiem grupy Ośmiornica, a we wczesnym okresie — przez krąg uczniów Tobisa — pozostawał pod wpływem legendarnej grupy Ładnie. Buczek tworzy monochromatyczne serie obrazów i porusza się po malarstwie konceptualnym, w którym rzeczywistość jest istotnym tropem interpretacji. Określa się mianem „realisty zmęczonego rzeczywistością” i zachowuje wobec własnej twórczości wyraźny, ironiczny dystans. W jego pracach — także tych wykraczających poza ramy obrazu — wyczuwalna jest melancholijna atmosfera skupionego czytelnika i zamyślonego detektywa, cierpliwie „knującego” niemal rzeczywiste historie na płótnie i na kartach książek. Jego praktyka chętnie sięga po to, co w świecie sztuki zwykle niewidzialne. Pracując jako arthandler, wystawiennik i aranżer, od 2020 roku tworzy „panegiryczne” dzieła poświęcone ulubionym narzędziom pracy, współorganizował Sympozjum Technicznych i prowadzi arthandler run space „Art Industry Standard” — czyniąc tematem sztuki jej własne zaplecze i obsługę techniczną. Wystawia od 2008 roku; ma na koncie kilkanaście wystaw indywidualnych i kilkadziesiąt zbiorowych — w większości w cenionych instytucjach. Pokazywał prace m.in. w krakowskim Bunkrze Sztuki, CSW Kronika w Bytomiu, Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie, BWA w Katowicach i Wrocławiu oraz Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej w Słupsku, a także w krakowskiej galerii Art Agenda Nova. Łącząc konceptualny chłód z melancholijną, literacką wyobraźnią, Buczek należy do najciekawszych i najbardziej autoironicznych głosów swojego pokolenia w polskim malarstwie. ### Rafał BUJNOWSKI (1974) https://rewizje.art/artysta/rafal-bujnowski (brak biografii) ### Józef Brandt (1841–1915) https://rewizje.art/artysta/jozef-brandt (brak biografii) ### Zygmunt Brunner, Louis [Ludwik Kazimierz Władysław Markus] Marcoussis https://rewizje.art/artysta/zygmunt-brunner-louis-ludwik-kazimierz-wladyslaw-markus-marcoussis (brak biografii) ### Marcin CHOMICKI (1976) https://rewizje.art/artysta/marcin-chomicki Marcin Chomicki (ur. 1976) jest z wykształcenia asyriologiem — filologiem starożytnego Wschodu, czytającym pismo klinowe, sumeryjski i akadyjski. Ta inicjacja w archeologię stała się ramą całej jego praktyki artystycznej: współczesną Warszawę traktuje jak stanowisko wykopaliskowe, a swoje narzędzia — jak obiekty, które same domagają się opisu. Od 2002 roku prowadzi „Archiwum Transformacji” — ponad dwudziestotrzyletnią dokumentację fotograficzną polskiej przestrzeni publicznej. To zapis miasta rozumianego jako labirynt: sieć przenikających się warstw, w której całe światy — place zabaw z czasów PRL-u, betonowe instalacje, enklawy przyrody — znikają w ciągu roku czy dwóch. Chomicki nazywa to archeologią współczesności: dokumentuje rzeczy, które nie miały prawa przetrwać, a przetrwały, i te, które wydawały się wieczne, a nagle ich nie ma. Wraz z Justyną Wencel realizuje interwencje w przestrzeni miejskiej — m.in. „0,5 km koloru” na kładce łączącej CSW Zamek Ujazdowski z Jazdowem oraz instalację „Labirynt” we Wrocławiu (2016), nawiązującą do teorii formy otwartej Oskara Hansena. W malarstwie buduje kompozycje z ręcznie wykonywanych gradientów, które nazywa „najprostszą i najdoskonalszą formą światłocienia”. Op-artowe płótna cyklu „Labyrinth” wystawiają percepcję widza na próbę: formy nachodzą na siebie tak, że nie sposób orzec, co jest z przodu, a co z tyłu. Jego słownik wizualny biegnie od dyskietki 3,5 cala i kasety magnetofonowej, przez Doom i giełdę komputerową na Grzybowskiej, po pismo klinowe i posągi Gudei. Łączy je jedna intuicja: nośnik i obraz są tym, co decyduje, czy cywilizacja przetrwa. „Rzeczy, które były narzędziami archeologicznymi przed chwilą, stały się obiektem archeologii” — to zdanie streszcza całą wystawę. Chomicki należy do artystów, których praca staje się czytelna dopiero z perspektywy czasu, który sam dokumentuje. „Screen Tears” to pierwsze tak pełne zebranie tej dwudziestoletniej obserwacji — świadectwo transformacji, której był jednocześnie kronikarzem i częścią. ### Michał CHUDZICKI (1983) https://rewizje.art/artysta/michal-chudzicki Michał Chudzicki (ur. 1983 w Kraśniku) jest malarzem i kolażystą, tworzącym także instalacje, filmy i fotografie. Po Liceum Plastycznym w Zamościu studiował w latach 2006–2011 na Wydziale Malarstwa krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie obronił dyplom w pracowni profesora Leszka Misiaka. Od 2013 roku mieszka i pracuje w Lublinie; jest współzałożycielem kolektywu Roboczogodzina. W jego twórczości wyraźne są inspiracje sztuką mistrzów renesansu oraz awangardą XX wieku — dadaizmem i surrealizmem. Chętnie przepracowuje słynne motywy malarstwa europejskiego, ale jego najważniejszym narzędziem jest mistyfikacja: fikcja używana po to, by zakwestionować oficjalną historię sztuki i sprawdzić, czy jako widzowie potrzebujemy samych dzieł, czy raczej twórców z ich znanymi nazwiskami. Najpełniej oddaje to wieloletni projekt rozpoczęty w 2011 roku, w którym Chudzicki wykreował postać Brunona Larka (1901–1936) — polskiego malarza, rysownika i poety, zmarłego tragicznie w pożarze — i zaczął tworzyć jego „nieistniejące” dzieła. Mistyfikację rozwijał w kolejnych odsłonach, m.in. jako „Katalog dzieł nieistniejących” w warszawskim Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski (2013) oraz cykle pokazywane w Galerii Białej w Lublinie i w Instytucie Polskim w Düsseldorfie. Pierwszą wystawę indywidualną, „Okno”, pokazał w 2010 roku w krakowskiej Art Agenda Nova; kolejne odbywały się regularnie, m.in. „Opowieść o tych i o tamtych” w Bunkrze Sztuki (2013) i „64 krótkie historie” w Galerii Białej (2019). Brał udział w wielu wystawach zbiorowych — w Zachęcie („Życie. Instrukcja”, 2017), Fundacji Galerii Foksal („KREW-WERK”, 2016), Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie i krakowskim MOCAK-u — a jego prace znajdują się m.in. w kolekcji PKO Banku Polskiego. Łącząc malarski warsztat z intelektualną grą, Chudzicki należy do najciekawszych „mistyfikatorów” swojego pokolenia, celnie diagnozujących mechanizmy świata sztuki. ### Tomasz CIECIERSKI (1945–2024) https://rewizje.art/artysta/tomasz-ciecierski Tomasz Ciecierski (1945, Kraków — 2024) był malarzem, rysownikiem oraz autorem kolaży, fotomontaży i obrazów-reliefów — jednym z najwybitniejszych polskich artystów współczesnych. Dyplom uzyskał w 1971 roku w pracowni profesor Krystyny Łady-Studnickiej w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, a w latach 1972–1985 był jej wykładowcą. Wypracował własną, natychmiast rozpoznawalną formułę. Obrazy konstruował z wielu fragmentów płótna i papieru, zamieniając je w patchworkowe struktury, a z czasem w spiętrzone „instalacje malarskie”, w których poszczególne płótna nakładały się na siebie i wzajemnie zasłaniały. Zestawiał elementy formalnie różne — od figuracji po abstrakcję — i często łączył malarstwo z fotografią, traktując to połączenie jako sposób analizy i dekonstrukcji samego malarstwa. Jego prace stały się dzięki temu przewrotnym, a zarazem wnikliwym „traktatem o malarstwie”: refleksją nad sensem sztuki i materialnością obrazu, raz afirmującą akt twórczy, raz ironiczną i bliską konceptualizmowi. Pod koniec lat 80. dominującym motywem stał się umownie potraktowany pejzaż z wyraźnie zaznaczonym horyzontem — konceptualny zapis myśli, złożony niekiedy z wielu mikropejzaży, jak zbiór pocztówek z podróży. Ważną rolę odgrywał rysunek, pojawiający się wprost na płótnach; powstawały cykle takie jak „Obrazy alogiczne” i „Obrazy niesfotografowane”. Choć nasycone emocją i związane z licznymi podróżami, obrazy te zawsze rodziły się w pracowni. Ciecierski należał do nielicznych polskich malarzy obecnych na najważniejszych światowych przeglądach: brał udział w Festiwalach Malarstwa w Cagnes-sur-Mer (1982, 1984), Biennale w São Paulo (1987, 1994) oraz Documenta 9 w Kassel (1992). Był stypendystą Stedelijk Museum w Amsterdamie (1981, 1983), a w 1999 roku otrzymał prestiżową Nagrodę im. Jana Cybisa. Współpracował z warszawską Galerią Foksal, Wetering Galerie w Amsterdamie i Galerie Hansa Strelow w Düsseldorfie; w ostatnich latach prowadził malarski dialog z Przemysławem Mateckim. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Łodzi, Krakowie, Poznaniu, Warszawie i Wrocławiu, krakowskiego MOCAK-u, warszawskiej Zachęty oraz Stedelijk Museum w Amsterdamie. Konsekwentne, autotematyczne malarstwo Ciecierskiego — wciąż na nowo pytające, czym jest obraz — pozostaje jednym z najważniejszych punktów odniesienia w polskiej sztuce ostatniego półwiecza. ### Bolesław CYBIS (1895–1957) https://rewizje.art/artysta/boleslaw-cybis Bolesław Cybis (1895, folwark Massandra na Krymie — 1957, Trenton, New Jersey) był malarzem, grafikiem, rzeźbiarzem i ceramikiem — jedną z największych indywidualności polskiej sztuki dwudziestolecia międzywojennego. Malarstwo studiował w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych, w pracowni Tadeusza Pruszkowskiego, a grafikę u Władysława Skoczylasa. W 1925 roku był jednym z założycieli Bractwa św. Łukasza — jednego z najważniejszych ugrupowań międzywojnia, skupiającego uczniów Pruszkowskiego zafascynowanych sztuką dawną, zwłaszcza renesansem, i przywiązujących ogromną wagę do jakości warsztatu. Łukaszowcy tworzyli kompozycje historyczne, biblijne, portrety i pejzaże; w 1937–1939 Cybis prowadził także zajęcia z rysunku w warszawskiej ASP. Jego własny styl wykrystalizował się m.in. dzięki podróżom do Włoch i Afryki (1930). Początkową fascynację tradycją zastąpiło zainteresowanie postkubistyczną awangardą oraz wizyjne, niepokojące obrazy z pogranicza realizmu magicznego — od stylizowanych „typów łowickich” po nadnaturalnej wielkości, zdeformowane głowy. Do najbardziej znanych dzieł należą „Primavera” i „Toaleta”. Cybis interesował się też nowymi technologiami, łącząc malarstwo z reliefem. W dwudziestoleciu był jednym z najchętniej wystawianych polskich malarzy; jego prace trafiały do kolekcji na całym świecie — m.in. Galerii Trietiakowskiej w Moskwie, Brooklyn Museum w Nowym Jorku i Musée Rath w Genewie. Współtworzył dekoracje polskich pawilonów na Wystawach Światowych w Paryżu (1937) i Nowym Jorku (1939) oraz wystrój transatlantyku „Batory”. Wyjazd do USA w 1939 roku — do prac przy polskim pawilonie nowojorskiej Wystawy Światowej — okazał się punktem zwrotnym: wybuch wojny uniemożliwił powrót, a Cybis pozostał w Stanach do końca życia. Tam porzucił malarstwo na rzecz ceramiki: wraz z żoną Marią prowadził w Trenton fabrykę porcelany Cordey China Inc., a w 1954 roku założył eksperymentalne studio Cybis Porcelain Art, zyskując uznanie jako jeden z czołowych amerykańskich twórców porcelany artystycznej. Jego prace znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym w Warszawie, Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy i Muzeum Nadwiślańskim w Kazimierzu Dolnym. Dziś, wraz z rosnącym zainteresowaniem łukaszowcami i sztuką międzywojnia, oryginalna, „magiczna” twórczość Cybisa odczytywana jest na nowo. ### Anna CYRONEK-KALINOWSKA (1919–2008) https://rewizje.art/artysta/anna-cyronek-kalinowska Anna Cyronek-Kalinowska (1919, Częstochowa — 2008, Poznań) była malarką abstrakcjonistką. Jeszcze przed wojną ukończyła Szkołę Przemysłowo-Handlową w Częstochowie, a w latach 1950–1955 studiowała w poznańskiej Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych, m.in. u Eustachego Wasilkowskiego i Mariana Szmańdy, gdzie uzyskała dyplom z wyróżnieniem. W 1956 roku wstąpiła do Związku Polskich Artystów Plastyków i poznała Tadeusza Kalinowskiego — malarza abstrakcjonistę i współzałożyciela poznańskiej grupy 4F+R, który stał się jej mężem i wywarł znaczny wpływ na rozwój jej stylu. Od początku działalności Cyronek-Kalinowska związała się z awangardą malarską i niemal całą twórczość poświęciła abstrakcji, traktując ją — jak mówiła — jako kreację związaną z intelektem i „pełną wolność”, najwłaściwszą dla niej formę sztuki. Jej droga była konsekwentną ewolucją w obrębie malarstwa nieprzedstawiającego. Wychodząc z informelu, dążyła do stworzenia własnej, całościowej koncepcji obrazu: w latach 60. obracała się w kręgu abstrakcji geometrycznej, by zbliżyć się do op-artu; w latach 70. przeszła do swobodnych konstrukcji, które w kolejnej dekadzie — w cyklach takich jak „Formy zgęszczone” — uzyskały liryczną, miękką formę. W późniejszych latach powróciła ku inspiracji pejzażem. Do 1992 roku zrealizowała dziewięć wystaw indywidualnych i brała udział w ważnych przeglądach polskiej sztuki — Salonach Marcowych w Zakopanem, sympozjach „Złote Grono” w Zielonej Górze i Festiwalach Malarstwa Współczesnego w Szczecinie. W 2001 roku otrzymała stypendium Fundacji Pollocka-Krasner — jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień artystycznych na świecie, ustanowione przez Lee Krasner, wdowę po Jacksonie Pollocku. Jej prace znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu, Muzeum Śląskiego w Katowicach i Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy oraz w kolekcjach prywatnych w Polsce, Austrii, USA i Francji. Dziś, w czasie ponownego odczytywania polskiej powojennej abstrakcji i twórczości artystek, jej konsekwentny dorobek wraca na należne mu miejsce. ### Sławek (Zbiok) CZAJKOWSKI (1982) https://rewizje.art/artysta/slawek-zbiok-czajkowski Sławomir „Zbiok” Czajkowski (ur. 1982 w Zielonej Górze) jest malarzem, muralistą, ilustratorem i kuratorem, działającym pod pseudonimem Zbiok (ZBK). Studiował grafikę i malarstwo w Instytucie Sztuki i Kultury Plastycznej Uniwersytetu Zielonogórskiego, gdzie w 2006 roku obronił dyplom z malarstwa w pracowni profesora Ryszarda Woźniaka. Mieszka i pracuje we Wrocławiu. Zaczynał jako malarz graffiti i murali, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych twórców polskiego street artu. Jego prace, wyrastające z nurtu postgraffiti, poruszają się w obszarze znaków i symboli popkultury, a w warstwie treści podejmują problemy przemocy, nierówności społecznych, nietolerancji i alienacji jednostki — często z pacyfistyczną i anarchistyczną wymową. Charakterystyczny styl Czajkowskiego czerpie zarazem z estetyki ulicy, malarstwa XX-wiecznych mistrzów, popkultury i obrazów internetu; krytyk Tristan Manco nazwał go „Ferdynandem Légerem współczesności”. W pewnym momencie — gdy jego pseudonim był już szeroko znany, a murale należały do najbardziej cenionych — Czajkowski świadomie zerwał z wizerunkiem artysty street-artowego i skupił się na malarstwie sztalugowym. Ten gest, który sam określił „woltą”, a krytyka „wyzwoleniem”, stał się punktem zwrotnym: jego malarstwo zachowało energię i krytyczny ton ulicy, oddalając się jednocześnie od dawnej stylistyki ku coraz bardziej autonomicznej formie. Równolegle odegrał ważną rolę jako animator sceny. W latach 2008–2014, wspólnie z Joanną Stembalską i z ramienia BWA Wrocław, współtworzył „Out of Sth” — pierwsze w Polsce międzynarodowe biennale sztuki w przestrzeni publicznej; jest także autorem filmu dokumentalnego o środowisku Urban Art (2011). Od 2014 roku, razem z Karoliną Zajączkowską, tworzy duet artystyczny DWA ZETA, a od 2019 prowadzi zajęcia ze sztuki w przestrzeni publicznej na Uniwersytecie Zielonogórskim. Laureat Grand Prix 9. Konkursu im. Eugeniusza Gepperta dla debiutujących polskich malarzy (2009) i stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uczestniczył w ponad stu wystawach i projektach w kraju i za granicą — m.in. w Niemczech, Wielkiej Brytanii, USA, Rosji, Japonii i Chinach. Zaliczany przez krytyków, jak Tristan Manco czy kurator Tate Modern Cedar Lewisohn, do światowej czołówki urban artu, Zbiok należy do najciekawszych twórców swojego pokolenia. ### Martyna CZECH (1990) https://rewizje.art/artysta/martyna-czech Martyna Czech (ur. 1990 w Tarnowie) jest malarką uznawaną za jedną z najbardziej bezkompromisowych postaci współczesnego polskiego malarstwa. Ukończyła Wydział Artystyczny Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, broniąc w 2017 roku dyplomu z wyróżnieniem w Pracowni Malarstwa profesora Andrzeja Tobisa; równolegle studiowała na Uniwersytecie Śląskim, gdzie uzyskała dyplom ze sztuki pisania. Jej malarstwo formalnie i tematycznie rezonuje z nową ekspresją lat 80. XX wieku, jednak nad charakterystyczną dla tego nurtu ironią przeważają u niej pesymizm i radykalna mizantropia. Z płócien Czech bije czysta, nieskrępowana energia walki; nie są one obrazami do spokojnego oglądania, lecz do konfrontacji — także z własnymi lękami i ograniczeniami widza. Artystka sama powtarza, że interesują ją stany i uczucia skrajne, a malowanie traktuje jako próbę przepracowania własnych, skomplikowanych relacji z innymi ludźmi. Jej twórczość naznaczona jest perspektywą posthumanistyczną. Czech nie boi się odsłaniać prawdy o przemocy i ludzkim okrucieństwie; gdy negatywnym bohaterem obrazu staje się człowiek, ofiarą jego głupoty bywa bezbronne zwierzę, w którego obronie artystka konsekwentnie występuje. Tę bezkompromisowość podkreślają też prowokacyjne, dosadne tytuły prac. Talent Czech został doceniony bardzo wcześnie. Jeszcze jako studentka zdobyła Grand Prix — Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego — na 42. Biennale Malarstwa „Bielska Jesień 2015”, najstarszym konkursie malarskim w Polsce. Była finalistką Biennale Sztuki Młodych „Rybie Oko 9” (2017) i laureatką Talentów Trójki (2017), w 2019 roku otrzymała nominację do Paszportów Polityki, a w 2020 — wyróżnienie w 13. Konkursie im. Eugeniusza Gepperta. Pokazywała prace na licznych wystawach w kraju i za granicą — m.in. „Farba znaczy krew” w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, „Małposzczur” w Rondzie Sztuki w Katowicach, „The Pleasure of Communing” w Krupa Gallery we Wrocławiu oraz „The Storm is Blowing from Paradise” w wiedeńskiej Loft 8 Galerie. Jej intensywne, emocjonalne malarstwo — które, jak mówią, albo się kocha, albo nienawidzi — czyni z Czech jeden z najmocniejszych i najbardziej rozpoznawalnych głosów swojego pokolenia. ### Henryk CZEŚNIK (1951) https://rewizje.art/artysta/henryk-czesnik Henryk Cześnik (ur. 1951 w Sopocie) jest malarzem, rysownikiem i scenografem, profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku i jednym z najważniejszych twórców polskiej sztuki współczesnej. Nierozerwalnie związany ze środowiskiem pomorskim, studia rozpoczął w 1972 roku w gdańskiej PWSSP (dziś ASP), a dyplom obronił w 1977 w pracowni profesora Kazimierza Ostrowskiego, swojego mistrza. Z macierzystą uczelnią związał całą karierę: tytuł profesora uzyskał w 1994 roku, a od 2003 kieruje pracownią malarstwa jako profesor zwyczajny. W pejzażu polskiej sztuki Cześnik zajmuje miejsce osobne, wymykając się prostym klasyfikacjom. Jego malarstwo to teatr napięć, w którym brutalna ekspresja spotyka się z kruchą egzystencją. Mroczny, oniryczny nastrój, neurotyczna kreska i przekornie potraktowana tematyka religijna są jego ulubionymi narzędziami; posługując się groteską, ironią i czarnym humorem, potrafi opowiadać o sprawach najważniejszych. W centrum jego rozpoznawalnej stylistyki stoją zniekształcone postacie, nagie ciała i udręczone torsy, a powracające motywy — szpitalna sala, degradacja materii, groźne memento mori — czynią z jego sztuki przejmujący zapis ludzkiej kondycji. Równie istotna jest warstwa materialna prac. Cześnik zasłynął malowaniem na nietypowych, „biednych” podłożach — starych prześcieradłach szpitalnych, workach, obrusach czy papierach z odzysku — w których ślady użytkowania, plamy i przetarcia stają się elementem kompozycji, wzmacniając autentyczność przekazu. To malarstwo haptyczne, niemal namacalne, budujące silną, niepokojącą aurę. Cześnik wystawia od lat 70. i ma na koncie ponad sto wystaw indywidualnych w renomowanych galeriach i muzeach w kraju i za granicą — m.in. w Paryżu, Odessie, Pradze i Sztokholmie. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Warszawie, Gdańsku i Szczecinie, a także w muzeach Moskwy, Sofii i Drezna oraz w licznych kolekcjach prywatnych. Jest laureatem wielu nagród — m.in. Złotego Medalu „Gloria Artis”, odznaki „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz Nagrody im. Kazimierza Ostrowskiego (2019) za wierność ideom swojego mistrza. Bywa też sporadycznie aktorem (zagrał m.in. w „Sztosie” i „Chłopaki nie płaczą”) oraz autorem esejów. Szczere do bólu i technicznie brawurowe, malarstwo Cześnika pozostaje jednym z najmocniejszych głosów polskiej ekspresji ostatniego półwiecza. ### Ewa CZWARTOS (1998) https://rewizje.art/artysta/ewa-czwartos Ewa Czwartos (ur. 1998 w Suchej Beskidzkiej) jest malarką, zajmującą się także rysunkiem i filmem animowanym. W latach 2018–2023 studiowała na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, gdzie obroniła dyplom w pracowni profesora Andrzeja Bednarczyka, pod kierunkiem dr. hab. Michała Zawady. Współpracuje z krakowskim Stowarzyszeniem Artystycznym Otwarta Pracownia. Sercem jej malarstwa jest ponowne odczytanie scen i motywów głęboko zakorzenionych w kulturze. Czwartos sięga po tematy, które organizowały wyobraźnię wielkich mistrzów renesansu i baroku, inspiruje się też twórczością polskich artystek XIX wieku oraz anonimowymi postaciami ze starych fotografii. Delikatne Wenus i nieruchome Madonny, zastygłe w pozach nadanych im przez dawnych malarzy, wyciąga z ram przeszłości i nadaje im nowe życie. W centrum jej wizji zawsze stoi kobieta — pokazywana bądź w sytuacji granicznej, bądź w niemal idyllicznej. W obrazach pojawiają się postaci mitologiczne (Afrodyta, Atena, Hera) i legendarne (Lukrecja), ale artystka skupia się na momentach z ich życia rzadziej eksploatowanych w kulturze, budując wielowątkowe, wymykające się łatwym odpowiedziom narracje o losie kobiet i ich dążeniu do emancypacji. Przewrotny tytuł jej wystawy „Vitruvian Women” — grający z Witruwiańskim Człowiekiem Leonarda — celnie streszcza tę strategię. Choć to artystka wczesnej fazy, jej osobny język szybko zyskał uznanie krytyki i kuratorów. Indywidualną wystawę „Vitruvian Women” pokazała w Project Roomie warszawskiego Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, a w 2025 roku — wspólnie z Karoliną Żądło — wystawę „We Have No Troubles Here” w berlińskiej GNYP Gallery, zrealizowaną z Borowik Foundation. W 2024 roku jej malarstwo prezentowano w ramach projektu Vogue Polska x BMW Art Academy. Łącząc malarski warsztat bliski dawnym mistrzom z wyrazistą, współczesną perspektywą, Czwartos należy do najciekawszych głosów najmłodszego pokolenia polskiego malarstwa figuratywnego. ### Xawery DESKUR-WOLSKI (1988) https://rewizje.art/artysta/xawery-deskur-wolski Xawery Deskur-Wolski (ur. 1988 w Aix-en-Provence) jest artystą multimedialnym, mieszkającym i pracującym w Krakowie. W 2015 roku ukończył studia magisterskie na Wydziale Grafiki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych; jest także absolwentem reżyserii w AMA Film Academy w Krakowie. Ta podwójna formacja kształtuje jego praktykę: porusza się swobodnie między filmem, komiksem, animacją, malarstwem, instalacją oraz działaniami w przestrzeni publicznej. Twórczość Deskur-Wolskiego ma charakter narracyjny i konceptualny — punktem wyjścia bywają u niego osobliwe biografie, mistyfikacje i zapomniane zjawiska kultury, które artysta przekłada na język sztuki. Dobrze pokazuje to wystawa „Indiański Epimeteusz” (Kraków, 2017), na której zwrócił uwagę na polski ruch indianistyczny; zainspirowany biografią Stanisława Supłatowicza — Sat-Okha, podającego się za syna wodza Szaunisów — pokazał monochromatyczne, blade płótna pokryte kartkami zapisanymi alfabetem Braille'a. Z kolei zrealizowana z Hubertem Gromnym praca „Crystal skulls are modern fakes? Adventure movie” — dziś w kolekcji krakowskiego Bunkra Sztuki — z humorem mierzy się z mitami współczesności. Współtworzył grupy artystyczne Spirala, która w latach 2011–2013 zarządzała wydarzeniami Zbiornika Kultury w Bunkrze Sztuki, oraz Więcej Światła. Chętnie wychodzi też w przestrzeń miasta — jego instalacja „Makaron” stanęła w 2013 roku na dachu budynku PKP Powiśle w Warszawie. Jest laureatem ogólnopolskiego konkursu Narracje #7 (2015, wraz z Olgą Kowalską) oraz zwycięzcą Artystycznej Podróży Hestii (2014), w ramach której odbył miesięczne stypendium w Nowym Jorku i pokazał wystawę indywidualną w warszawskiej galerii Propaganda. Łącząc media i dyscypliny, Deskur-Wolski należy do najciekawszych narratorów młodego pokolenia polskiej sztuki konceptualnej. ### Jan DOBKOWSKI (1942) https://rewizje.art/artysta/jan-dobkowski Jan Dobkowski (ur. 1942 w Łomży) jest malarzem, rysownikiem oraz autorem aranżacji przestrzennych, akcji artystycznych i tekstów teoretycznych — jedną z najważniejszych postaci polskiej sceny lat 60. i 70. Po Liceum Plastycznym w Warszawie studiował na Wydziale Malarstwa warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (1962–1968), u profesorów Juliusza Studnickiego i Jana Cybisa, w którego pracowni obronił dyplom z wyróżnieniem rektorskim. Już na studiach wypracował indywidualny język. W 1967 roku, wraz z przyjacielem ze studiów Jerzym Zielińskim (Jurrym), podczas przygotowań do wspólnej wystawy ogłosił powstanie grupy Neo-Neo-Neo; artyści wystawiali razem do 1970 roku. Dobkowski budował obraz z kilku czystych, kontrastujących kolorów — najczęściej czerwieni i zieleni — kładąc je płasko i gładko, w sylwetowo traktowanych formach o kształtach ludzi i przedmiotów, ujętych precyzyjną, falistą i dekoracyjną kreską. Ta estetyka, bliska pop-artowi, służyła afirmacji natury: na zielonych, witalnych tłach pojawiały się czerwone sylwety pełne zmysłowości i erotyzmu, w których formy płynnie przechodziły jedna w drugą — pierś w jabłko, serce w plemnik. „Bo właśnie Natura daje nam uczucie, że istniejemy” — mówił. Przełom przyszedł szybko. Sukces na wystawie „Secesja-Secesja?” w warszawskiej Galerii Współczesnej (1968) zapewnił mu udział w paryskiej ekspozycji „Polskie malarstwo współczesne. Źródła i poszukiwania”, a niedługo potem nowojorskie Muzeum Guggenheima zakupiło jego „Podwójną dziewczynę” (1968) — pierwszy czerwono-zielony obraz artysty, punkt wyjścia całego cyklu w ujednoliconym formacie 200 × 150 cm. W 1972 roku, jako stypendysta Fundacji Kościuszkowskiej, wyjechał do Nowego Jorku. W kolejnych dekadach powstały cykle „Erotikon” (1980), „Nadzieja i Mrok” oraz „Albo – albo”, a prace z okresu stanu wojennego — zatrzymywane przez cenzurę — przeniknął pesymizm (m.in. obraz poświęcony pamięci księdza Jerzego Popiełuszki). Laureat złotego medalu „Złotego Grona” w Zielonej Górze (1970), Nagrody Krytyki Artystycznej im. C.K. Norwida za najlepszą wystawę roku (1978) oraz Nagrody im. Jana Cybisa za całokształt twórczości (1994), ma prace w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeów Narodowych w Warszawie, Wrocławiu i Poznaniu oraz nowojorskiego Muzeum Guggenheima. Konsekwentny i osobny, Dobkowski pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych malarzy polskiej powojennej awangardy. ### Igor DOBROWOLSKI (1987) https://rewizje.art/artysta/igor-dobrowolski Igor Dobrowolski (ur. 1987 w Jeleniej Górze) jest malarzem, rzeźbiarzem i aktywistą. Tworzyć zaczął dopiero w 2014 roku, lecz bardzo szybko zyskał międzynarodowe uznanie. Znany jest z niezwykle świadomego, niemal metodycznego podejścia do sztuki: pracuje równolegle w kilku cyklach, za które — jak sam mówi — odpowiadają różne osobowości psychologiczne autora. W cyklu „Inner child” maluje lewą ręką, na pograniczu transu i jawy, oddając obrazom nieograniczoną, dziecięcą wyobraźnię; w „Feminine side” rzeźbi obłe, płynne formy związane z pierwiastkiem kobiecości. Obok nich tworzy charakterystyczne złote płaskorzeźby — formuje powierzchnię, pokrywa ją srebrem i lakieruje na złoto, a na lśniących, kojarzących się z luksusem obiektach umieszcza napisy i rysunki będące komentarzem do problemów współczesnego świata. To właśnie zaangażowanie społeczne i polityczne stanowi rdzeń jego twórczości. Dobrowolski bezkompromisowo podejmuje tematy będące poza radarem wielu artystów — przemoc fizyczną i ekonomiczną, wojnę, ludobójstwo. Motywowany chęcią opowiadania prawdziwych historii, prowadził akcje street artowe w różnych krajach, używając sztuki do ukazania cierpienia współczesnego świata. Spośród gwałtownych linii i plam barwnych wyłaniają się u niego drastyczne sceny wojennej rzeczywistości, które zmuszają widza do empatycznego spojrzenia tam, gdzie media uodporniły nas na obraz. Najpełniej tę postawę pokazała wystawa „Z wyrazami współczucia” w warszawskich Wallspace Gallery i Cliché Gallery (2024) — akt wstawiennictwa i oskarżenia, w dużej części będący bezpośrednim komentarzem do konfliktu w Strefie Gazy. Dobrowolski wystawiał prace na całym świecie — m.in. w Miami, Los Angeles, na Tajwanie, w Londynie i Berlinie — współpracując z galeriami Maddox i Gin Huang, a obecnie z HOFA Gallery; jego dzieła znajdują się w licznych kolekcjach prywatnych. Łącząc malarski warsztat z radykalnym aktywizmem, Dobrowolski należy do najmocniejszych głosów zaangażowanej sztuki swojego pokolenia. ### Hubert DOLINKIEWICZ (1998) https://rewizje.art/artysta/hubert-dolinkiewicz Hubert Dolinkiewicz (ur. 1998) jest malarzem i twórcą form przestrzennych. W 2023 roku ukończył malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie — dyplom zrealizował w pracowni prof. Stanisława Baja, z aneksami z malarstwa ściennego (u dr. hab. Sylwestra Piędziejewskiego) i rzeźby (u prof. Jana Mioduszewskiego). Tytuł wystawy dyplomowej — „Znak stawiam w centrum” — zapowiadał główny temat jego sztuki. W swojej twórczości Dolinkiewicz poszukuje formy dla przeżyć duchowych i egzystencjalnych. Sięga do szeroko pojętej tradycji sztuki sakralnej, surrealizmu i abstrakcji drugiej połowy XX wieku, a także do japońskiego drzeworytu i dalekowschodniej kaligrafii. Centralną rolę odgrywa u niego znak: z pojedynczych motywów — zaczerpniętych z ikonografii chrześcijańskiej, z obserwacji natury i z czysto malarskiego gestu — buduje prywatną ikonosferę i pismo asemiczne, układające się w ciągi, które domagają się odczytania, choć pozbawione są ustalonego znaczenia. Z tych elementów wyrastają dwa główne cykle. „Pieśni”, malowane na drewnianych deskach i inspirowane ikoną, oraz „Pejzaż metafizyczny” — tworzony głównie na płótnie i papierze — w którym natura staje się przestrzenią wewnętrznych stanów. Rodowód tych pejzaży artysta wywodzi od Giorgia de Chirico i Yves'a Tanguy'ego po polskich klasyków awangardy: Jana Tarasina i Zbigniewa Makowskiego. Od 2024 roku rozwija także formy przestrzenne z drewna — trójwymiarowe przedłużenie „Pejzaży metafizycznych”. Choć to artysta wczesnej fazy, jego osobny język zdążył już zwrócić uwagę: znalazł się wśród najlepszych dyplomów ASP 2023, a w 2024 roku zajął 10. miejsce w rankingu Kompas Młodej Sztuki. Najnowsze malarstwo i rzeźby pokazała indywidualna wystawa „Imaginarium” (2025). Konsekwentnie budowana, prywatna ikonosfera sytuuje Dolinkiewicza wśród najwyraźniejszych głosów najmłodszego pokolenia polskiego malarstwa metafizycznego. ### Tadeusz DOMINIK (1928–2014) https://rewizje.art/artysta/tadeusz-dominik Tadeusz Dominik (1928, Szymanów — 2014, Warszawa) był malarzem i grafikiem, który zajmował się również tkaniną artystyczną, ceramiką, a w późniejszych latach grafiką komputerową. W latach 1946–1951 studiował malarstwo w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, a dyplom obronił w 1953 roku w pracowni profesora Jana Cybisa, u którego został następnie asystentem. Z macierzystą uczelnią związał całą karierę — przeszedł wszystkie jej szczeble aż do tytułu profesora zwyczajnego (1988), dwukrotnie był też dziekanem Wydziału Malarstwa; w 1965 roku objął własną pracownię, a w 1990 przeszedł na emeryturę. W czasie studiów oddziałały na niego — za pośrednictwem osobowości i sztuki Cybisa — idee polskiego koloryzmu, które rozwinął jednak twórczo i samodzielnie. „Przyszła pora, gdy po studiach zacząłem się wyzwalać” — wspominał; gdy pokazał mistrzowi swoje nowe obrazy, ten odpowiedział: „Nie rozumiem ich, ale wierzę w twój talent”. I tak Dominik poszedł własną drogą. Niezmienną inspiracją pozostała dla niego natura — pola, drzewa, kwiaty, rzeki, chmury. Punktem wyjścia jego abstrakcji był zawsze pejzaż, który upraszczał w wyobraźni i przekładał na język odrealnionych plam barwnych, często konstruując kompozycje z charakterystycznych, okrągłych plam koloru. Od ekspresyjnego, spontanicznego informelu drugiej połowy lat 50., przez fakturowe efekty lat 60., jego malarstwo stopniowo się rozjaśniało i wygładzało, zyskując dekoracyjne, rytmiczne „rastry”. Ważnym rysem tej sztuki była muzyczność — mówiono, że Dominik „maluje partytury z precyzyjnie wyliczonymi uderzeniami koloru i form”. Za granicą zadebiutował na XXVIII Biennale w Wenecji (1956), prezentując cykl drzeworytów „Macierzyństwo”; rok wcześniej, na Wystawie Młodej Plastyki w warszawskim Arsenale (1955), otrzymał II nagrodę, a w 1957 roku odbyła się jego pierwsza wystawa indywidualna w warszawskiej Zachęcie. Był pierwszym w historii laureatem Nagrody im. Jana Cybisa (1973); zdobył też laur „Złotego Grona” w Zielonej Górze (1963), Grand Prix Festiwalu Polskiego Malarstwa Współczesnego w Szczecinie (1968) i nagrodę im. George'a Rowney'a w Londynie (1973), był również stypendystą Fundacji Forda. Jego prace znajdują się w zbiorach muzealnych i prywatnych w kraju i za granicą — m.in. w nowojorskim Museum of Modern Art, wiedeńskiej Albertinie i Stedelijk Museum w Amsterdamie. „Etatowy optymista w malarstwie”, jak sam o sobie mówił, Dominik z dzisiejszej perspektywy jawi się jako jeden z najwybitniejszych powojennych kolorystów — uczeń, który dorównał mistrzowi. ### Zbigniew Maciej DOWGIAŁŁO (1961) https://rewizje.art/artysta/zbigniew-maciej-dowgiallo Zbigniew Maciej Dowgiałło (ur. 1961 w Gdańsku) jest malarzem, rysownikiem, grafikiem komputerowym oraz twórcą filmów, scenografem i scenarzystą. Studia rozpoczął na Wydziale Architektury Wnętrz PWSSP w Gdańsku (1980–82), a kontynuował na warszawskiej ASP, gdzie w 1986 roku uzyskał dyplom z malarstwa w pracowni Stefana Gierowskiego. Pierwszą wystawę miał już w 1979 roku w Galerii Studenckiej Politechniki Gdańskiej. Już w trakcie studiów, od 1982 roku, wspólnie z Wojciechem Tracewskim współtworzył nowy kierunek w polskim malarstwie — Nowy Ekspresjonizm (zwany też Neue Wilde, „Młodymi Dzikimi”); nazywali się „pierwszymi polskimi dzikimi”. Był jednym z najgłośniejszych, najbardziej ikonoklastycznych i aktywnych artystów dekady, działającym pod opieką kuratora Andrzeja Bonarskiego i biorącym udział w najważniejszych wystawach „Ekspresji lat 80.” — w czołowych galeriach alternatywnych, a także w Zachęcie i Muzeum Narodowym w Warszawie. Początkowo tworzył dynamiczne, żywiołowe kompozycje o ostrej kolorystyce, m.in. głośne „Zatonięcie tratwy pełnej komunistów” (1987). Jego wielkoformatowe, intensywne barwnie obrazy prowokują i budzą skrajne reakcje. W kolejnych dekadach Dowgiałło rozwijał twórczość łączącą tradycyjne malarstwo sztalugowe z technikami cyfrowymi i projektowaniem 3D, formułując własne nurty („Kosmiczny Barok”, „realizm sublimacyjny”); jest też autorem scenariuszy i wizji filmowych. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Muzeum ASP w Warszawie. ### Stanisław DRÓŻDŻ (1939–2009) https://rewizje.art/artysta/stanislaw-drozdz Stanisław Dróżdż (1939, Sławków — 2009, Wrocław) był najwybitniejszym polskim poetą konkretnym i jednym z czołowych twórców powojennej awangardy. Dzieciństwo spędził w Sosnowcu, a od 1955 roku związał się na ponad pół wieku z Wrocławiem, gdzie studiował polonistykę; dyplom uzyskał w 1979 roku na podstawie opracowanej i wydanej przez siebie książki „Poezja konkretna. Wybór tekstów polskich oraz dokumentacja z lat 1967–1977”. Choć jego twórczość najczęściej zalicza się do konceptualizmu, sam autor uważał się przede wszystkim za poetę. „Czuję się poetą. Bardziej poetą niż artystą” — mówił — „mojej poezji bliżej do nauk ścisłych niż do sztuki”. Podstawowym źródłem jego inspiracji był język, a obok niego matematyka i inne systemy znaków. Swoje prace od 1967 roku Dróżdż określał terminem „pojęciokształty” — od kształtów pojęć, które realizują się w momencie ich przestrzennego uformowania. Są one zarazem tekstem i obrazem; jak pisał, „pojęciokształty są merytoryczno-formalnymi, samoanalizującymi kodyfikatorami rzeczywistości, integrującymi naukę i sztukę, poezję i plastykę”. Tę zasadę streszczał celnie: „W poezji konkretnej forma jest zdeterminowana treścią, a treść formą. Poezja tradycyjna opisuje obraz. Poezja konkretna pisze obrazem”. Do najsłynniejszych realizacji należą „początekoniec” (1971), rozpisana na całą przestrzeń sali kompozycja „między” (1977) oraz oparta na rachunku prawdopodobieństwa „Alea iacta est”. Zadebiutował w 1968 roku w nieistniejącej już wrocławskiej Galerii „Pod Moną Lizą”, a od 1971 współpracował z warszawską Galerią Foksal. Wziął udział w ponad 300 wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą, reprezentując Polskę na najważniejszych prezentacjach poezji konkretnej i sztuki konceptualnej — m.in. „sound text –?concrete poetry– visual texts” w Stedelijk Museum w Amsterdamie (1970–1972), na 50. Biennale Sztuki w Wenecji (2003), gdzie w Pawilonie Polskim pokazał „Alea iacta est”, oraz na „Beyond Geometry. Experiments in Form, 1940s–1970s” w Los Angeles County Museum of Art (2004). Laureat nagrody Fundacji im. Nowosielskich (2001), zmarł w 2009 roku, na kilka tygodni przed otwarciem swojej wielkiej wrocławskiej retrospektywy „początekoniec”. Pozostaje światowej sławy artystą pogranicza poezji i sztuk wizualnych — i jednym z najbardziej oryginalnych umysłów polskiej awangardy. ### Lera DUBITSKAYA https://rewizje.art/artysta/lera-dubitskaya (brak biografii) ### Jerzy DUDA-GRACZ (1941–2004) https://rewizje.art/artysta/jerzy-duda-gracz Jerzy Duda-Gracz, właściwie Jerzy Dzierżysław Duda vel Gracz (1941, Częstochowa — 2004, Łagów), był malarzem, rysownikiem, scenografem i pedagogiem — jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów XX wieku. W 1962 roku rozpoczął studia na Wydziale Grafiki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (oddział w Katowicach), które ukończył w 1968. Współpraca z tygodnikiem „Szpilki” i „Literaturą” przyniosła mu wczesną popularność; z czasem został wykładowcą, a w końcu profesorem Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Uprawiał sztukę w szeroko pojętej konwencji realistycznej, z dominującą deformacją postaci i groteską. Tworzył świat o demaskatorskim charakterze, posługując się językiem publicystyki i alegorii, a jego płótna balansowały między satyrą a sentymentalizmem i nostalgią. Postacie z jego obrazów mają nie tylko zdeformowaną fizjonomię, ale i wyraziste przywary — łakomstwo, alkoholizm, lenistwo. Ilustrując codzienne życie Polaków, najpierw obnażał absurdy PRL-u, później zaś prowokował do dyskusji historiozoficznych i metafizycznych. Za ten przenikliwy, bezkompromisowy obraz rzeczywistości zyskał miano mistrza ironii i groteski. Swoje obrazy najczęściej łączył w cykle — „Motywy i Portrety Polskie”, „Motywy, Tańce, Dialogi Polskie”, „Obrazy Jurajskie”, „Obrazy Arystokratyczno-Historyczne”, „Pejzaże Polskie” — a do najgłośniejszych pojedynczych prac należą „Pamięci ojca” (1970), „Jeźdźcy Apokalipsy, czyli Fucha” (1977) i „Kalendarz polski” (1981). W późnych latach powstały jego dwie monumentalne realizacje: „Golgota Jasnogórska” (2000–2001) — cykl Drogi Krzyżowej w kaplicy Matki Bożej na Jasnej Górze — oraz „Chopinowi”, największy i ostatni cykl, będący malarską interpretacją niemal wszystkich utworów Fryderyka Chopina (ponad 300 obrazów). Pracując nad nim, w poszukiwaniu nieskażonej współczesnością przyrody przemierzył całą Polskę; zmarł nagle podczas pleneru w Łagowie, nie kończąc tego dzieła życia. Duda-Gracz miał ponad 180 wystaw indywidualnych w kraju i za granicą — m.in. w Berlinie, Londynie, Paryżu, Moskwie, Rzymie, Wiedniu, Chicago i Nowym Jorku — i uczestniczył w blisko 350 prezentacjach zbiorowych. Reprezentował Polskę na XLI Biennale Sztuki w Wenecji (1984), na Targach Sztuki w Kolonii (1986, 1987) oraz na EXPO '92 w Sewilli. Stała ekspozycja jego prac znajduje się w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu i Nowohuckim Centrum Kultury w Krakowie. Jego nazwisko — i niemożliwy do podrobienia styl — pozostają synonimem osobnego, przenikliwego głosu w polskim malarstwie figuratywnym. ### Edward DWURNIK (1943–2018) https://rewizje.art/artysta/edward-dwurnik Edward Dwurnik (1943, Radzymin — 2018, Warszawa) był malarzem, rysownikiem i grafikiem — jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów współczesnych. W latach 1963–1970 studiował malarstwo, grafikę i rzeźbę na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie obronił dyplom w pracowni profesora Eugeniusza Eibischa. Punktem zwrotnym okazała się obejrzana w 1965 roku w Kielcach wystawa samouka Nikifora Krynickiego. Dwurnik przejął od niego antyestetyzm, uproszczony realizm, nacisk na barwę i wysoką narracyjność obrazu; od wykonanego wówczas „Rysunku nr 1” datował początek swojej dojrzałej twórczości, a Nikifora nazywał „najważniejszym mistrzem”. Już w 1966 roku rozpoczął najsłynniejszy i najdłużej kontynuowany cykl „Podróże autostopem” — widziane z lotu ptaka pejzaże miast i miasteczek, gęste od drobnych motywów i postaci, malowane przez całe życie. Ulubionym tematem była Warszawa: „jestem warszawiakiem… maluję wciąż Warszawę i po prostu ją kocham” — wyznawał. Był artystą niezwykle płodnym; sam jego dorobek malarski na płótnie liczy ponad 8000 prac. Twórczość najczęściej porządkował w rozbudowane cykle. W „Sportowcach” (1972–1992) stworzył karykaturalny i brutalny zarazem katalog typów Polaków epoki PRL-u, a w „Robotnikach” (1975–1991) — portret Polski walczącej z komunistyczną władzą, kulminujący w okresie „Solidarności”. Te serie przyniosły mu miano „malarza codzienności PRL-u”. W jego obrazach realizm w przedstawianiu świata splata się z symbolizmem i gorzkim poczuciem humoru: artysta komentuje rzeczywistość, a czasem ją krytykuje i wyśmiewa. W latach 80. malarstwo Dwurnika nabrało wyrazu ekspresyjnego i dramatycznego (cykle „Droga na Wschód”, „Od grudnia do czerwca”), a po 2000 roku eksperymentował z action painting i abstrakcją. Dwurnik miał około stu wystaw indywidualnych w kraju i za granicą oraz brał udział w licznych prezentacjach międzynarodowych — m.in. na documenta 7 w Kassel (1982), Biennale w Sydney (1985) i São Paulo (1987) oraz Olimpiadzie Sztuki w Seulu (1988). Był laureatem Nagrody Krytyki Artystycznej im. C.K. Norwida (1981) i nagrody Fundacji Coutts & Co w Zurychu (1992); jego prace znajdują się w licznych zbiorach muzealnych i prywatnych, a opiekę nad spuścizną sprawuje Fundacja Edwarda Dwurnika. Niemożliwy do pomylenia z nikim innym, Dwurnik pozostaje autorem jednej z najobszerniejszych wizualnych opowieści o Polsce, jej historii i ludziach. ### Ewa DĄBKOWSKA (1998) https://rewizje.art/artysta/ewa-dabkowska (brak biografii) ### Antoni FAŁAT (1942–2024) https://rewizje.art/artysta/antoni-falat Antoni Fałat (1942, Warszawa — 2024) był malarzem, grafikiem i rysownikiem, a także twórcą i wieloletnim rektorem Europejskiej Akademii Sztuk w Warszawie. Studia ukończył na Wydziale Malarstwa warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, broniąc w 1969 roku dyplomu z wyróżnieniem w pracowni profesora Aleksandra Kobzdeja. Należał do najwybitniejszych malarzy debiutujących na przełomie lat 60. i 70. W 1969 roku współtworzył grupę „AUT” (Aut Pictura Aut Nihil), której program — ogłoszony na wystawie w warszawskiej Galerii MDM w 1970 roku — zawierał się w haśle „polska figuracja, polski styl, polska egzotyka”. Uczestniczył także w ruchu „O poprawę”, skupiającym absolwentów warszawskiej ASP, a w latach 80. w działaniach kultury niezależnej. Wypracował oryginalną odmianę fotorealizmu, bliską ekspresjonistycznemu nurtowi nowej figuracji. Za wzór swoich obrazów brał stare, XIX-wieczne fotografie z rodzinnych albumów, tworząc na ich podstawie nowe, nastrojowe i kontrastowe wizerunki ludzi o charakterystycznych, bladych, jakby „martwych”, anonimowych fizjonomiach. Kolorystykę ograniczał do „fotograficznej” gamy czerni, bieli i szarości, wzbogacanej niekiedy mocnym akcentem zieleni lub ultramaryny; rozległe płaszczyzny, syntetyczne modelowanie światłocieniem i rysunek na granicy realizmu i deformacji wyznaczają rozpoznawalny charakter tego malarstwa. Istotą jego sztuki nie był jednak sam człowiek. Postać, odziana w kostium z innej epoki, nabierała znaczenia dopiero w spotkaniu z innymi — w zestawieniu z atrybutami, gestem, pozą i tytułem obrazu. Tematem stawały się relacje międzyludzkie, miejsce jednostki w społeczności oraz postawa wobec tradycji i konwenansów, a całość bywała gorzkim komentarzem do konwencjonalności zachowań i wszechobecnego dążenia do unifikacji człowieka. Wątki te Fałat rozwijał w cyklach związanych z polską rzeczywistością, m.in. „Portrety Polskie” i „Polska Faraonów”. W 1992 roku założył w Warszawie prywatną Europejską Akademię Sztuk, której został rektorem, a w latach 1992–1996 zasiadał w Radzie Kultury przy Prezydencie RP. Jego prace pokazywano na kilkudziesięciu wystawach w kraju i za granicą — m.in. w siedzibie ONZ w Genewie (2005) i w Parlamencie Europejskim w Brukseli (2015) — i znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Warszawie, Krakowie i Gdańsku, Zachęty — Narodowej Galerii Sztuki, Muzeum w Gandawie oraz Muzeum Puszkina w Moskwie. Konsekwentny i osobny, Fałat pozostaje jednym z najważniejszych przedstawicieli polskiej nowej figuracji. ### Stanisław FIJAŁKOWSKI (1922–2020) https://rewizje.art/artysta/stanislaw-fijalkowski Stanisław Fijałkowski (1922, Zdołbunów — 2020, Łódź) był malarzem, grafikiem, pedagogiem i teoretykiem sztuki — jednym z najbardziej cenionych polskich artystów na świecie. W czasie wojny, w latach 1944–1945, był robotnikiem przymusowym w Królewcu. W latach 1946–1951 studiował w łódzkiej Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych, gdzie jego nauczycielem był Władysław Strzemiński; został jego asystentem, a następnie profesorem, dziekanem i prorektorem, związując z uczelnią niemal pół wieku pracy (1947–1993). Należał do „kręgu Strzemińskiego” — grona artystów skupionych wokół myśli autora „Teorii widzenia”. Kontakt ze Strzemińskim odcisnął trwałe piętno na jego postawie: wczesna twórczość Fijałkowskiego pozostawała pod wpływem unizmu. W drugiej połowie lat 50. zwrócił się ku abstrakcji, włączając do języka geometrii idee surrealizmu oraz inspiracje twórczością Picassa (cykl „Poeci”). Jego sztuka stała się jednak swoistym przezwyciężeniem abstrakcji — kierowała się ku symbolowi i kształtowaniu symbolicznego sensu. Fijałkowski był zafascynowany pismami teoretycznymi Wassily'ego Kandinsky'ego, które przełożył na język polski, oraz myślą Carla Gustava Junga; jego medytacyjne, oszczędne kompozycje budują prywatny alfabet powracających znaków. Od lat 60. z równym mistrzostwem uprawiał grafikę, m.in. w słynnym cyklu „Autostrady”. Jego międzynarodowa pozycja należała do wyjątkowych. Reprezentował Polskę na Biennale w São Paulo (1969) i na Biennale w Wenecji (1972), wystawiał na Biennale w Tokio (1968) i uczestniczył w Sympozjum Plastycznym Wrocław '70; zdobył liczne nagrody na międzynarodowych biennale grafiki. Był laureatem Nagrody Krytyki Artystycznej im. C.K. Norwida (1977) oraz Nagrody im. Jana Cybisa (1989), a także Złotego Medalu „Gloria Artis”. Jego prace znajdują się w najbardziej prestiżowych kolekcjach świata — m.in. w Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Tate Gallery w Londynie, Galerii Trietiakowskiej i Muzeum Puszkina w Moskwie, Albertinie w Wiedniu, Stedelijk Museum w Amsterdamie oraz w Muzeum Sztuki w Łodzi. Łącząc rygor geometrii z duchową i symboliczną głębią, Fijałkowski pozostaje jednym z filarów polskiej powojennej awangardy — i pomostem między dziedzictwem Strzemińskiego a sztuką współczesną. ### Andrzej GIERAGA (1934) https://rewizje.art/artysta/andrzej-gieraga Andrzej Gieraga (ur. 1934 we wsi Śliwniki) jest malarzem i grafikiem, profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi — cenionym klasykiem polskiej abstrakcji geometrycznej. Studia ukończył w łódzkiej Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (dziś ASP), broniąc w 1971 roku dyplomu z wyróżnieniem w pracowni malarstwa profesora Romana Modzelewskiego oraz projektowania profesorów Antoniego Starczewskiego i Anieli Bogusławskiej. Z macierzystą uczelnią związał karierę pedagogiczną — do 2005 roku był jej wykładowcą i profesorem zwyczajnym, a w latach 1990–2005 prorektorem; później kierował Katedrą Malarstwa i Rysunku na Politechnice Radomskiej. Twórczość Gieragi cechuje nastrój spokoju i harmonii, wynikający z indywidualnego podejścia do formy oraz dużej wrażliwości na światło i barwę. Jego znakiem rozpoznawczym są reliefy: dla wydobycia wszelkich rodzajów działania światła stosuje reliefowe wypukłości i wklęsłości, nasilanie i zagasanie odcieni szarości, blask bieli oraz iluzyjne efekty rozżarzania się kolorów, bliskie zjawisku fluorescencji. Jego droga to twórcza metamorfoza — od pierwszych, kipiących ekspresją, czarno-białych reliefów z lat 70. (które przyniosły mu uznanie środowiska i liczne nagrody) po niebywale subtelne, emanujące spokojem, najnowsze białe obrazy. Gieraga uczestniczył w wielu przełomowych dla polskiej sztuki wydarzeniach — wystawach i sympozjach „Złotego Grona” w Zielonej Górze, spotkaniach w Osiekach oraz Międzynarodowych Plenerach dla Artystów Posługujących się Językiem Geometrii w Okunince i Radziejowicach. Jest pomysłodawcą i wieloletnim kuratorem Konkursu im. Władysława Strzemińskiego dla studentów łódzkiej ASP (od 1983), a także autorem realizacji ściennych, m.in. supraport w Złotej Sali Muzeum Miasta Łodzi. Z jego inicjatywy powstały stałe galerie w łódzkich szpitalach oraz ogród rzeźby plenerowej. Artysta zrealizował ponad 70 wystaw indywidualnych i brał udział w ponad 300 wystawach zbiorowych w kraju i za granicą — m.in. w San Francisco, Paryżu, Neapolu i Kolonii. Wielokrotnie nagradzany, otrzymał m.in. nagrodę główną na Festiwalu Polskiego Malarstwa Współczesnego w Szczecinie (1972), Grand Prix „Złotego Grona” w Zielonej Górze (1979) oraz włoski medal Premio Internazionale Apollo Musagete (1985). Konsekwentny i wierny językowi geometrii, Gieraga należy do najważniejszych kontynuatorów łódzkiej tradycji konstruktywistycznej. ### Stefan GIEROWSKI (1925–2022) https://rewizje.art/artysta/stefan-gierowski Stefan Gierowski (1925, Częstochowa — 2022) był malarzem, rysownikiem i pedagogiem — wybitnym przedstawicielem powojennej awangardy, którego określa się mianem „klasyka polskiej nowoczesności”. Dzieciństwo spędził w Kielcach, a w latach 1945–1948 studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, m.in. w pracowniach Zbigniewa Pronaszki i Karola Frycza; równolegle studiował historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był człowiekiem gruntownie wykształconym, z wykształceniem także muzycznym. Zadebiutował w 1955 roku na legendarnej Ogólnopolskiej Wystawie Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale, gdzie jego praca „Kocham życie” otrzymała II nagrodę, przynosząc mu uznanie jako malarzowi nowej generacji. W latach 1957–1961 związany był z warszawską Galerią Krzywe Koło. Początkowo malował obrazy figuratywne, z widoczną inspiracją kubizmem i dążeniem do uproszczenia kompozycji. Około 1957 roku wytworzył jednak charakterystyczny dla siebie styl abstrakcyjny, oparty na poszukiwaniach kolorystycznych: niemal monochromatyczne płótna przełamane dominantą jednej intensywnej barwy, z których wyeliminował elementy figuracji. Wtedy też porzucił literackie tytuły i konsekwentnie oznaczał prace numeracją rzymską — „Obraz I”, „Obraz II” i kolejne. Przełomem stała się prezentacja cyklu „Obrazy” na II Wystawie Sztuki Nowoczesnej (1957), o której pisali m.in. Julian Przyboś i Zbigniew Herbert. Od lat 60. artysta inspirował się op-artem i złudzeniem optycznym, w latach 70. przeciwstawiał sobie duże płaszczyzny o odmiennych tonacjach, a w późniejszych obrazach posługiwał się już tylko podstawowymi formami geometrycznymi i coraz odważniejszym kolorem. Jego malarstwo nosi ślady informelu, unizmu Władysława Strzemińskiego i postkonstruktywizmu, wymykając się jednak jednoznacznej klasyfikacji. Przez 35 lat, w okresie 1961–1996, Gierowski był wykładowcą, a od 1976 profesorem warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, kształcąc kolejne pokolenia malarzy. Brał udział w blisko 200 wystawach zbiorowych i kilkudziesięciu indywidualnych w kraju i za granicą — m.in. na V Biennale w São Paulo (1959), XXXIV Biennale w Wenecji (1968), Biennale w San Marino (złoty medal, 1965) i I Triennale Sztuki w New Delhi (1968). Był laureatem Nagrody im. Jana Cybisa, a jego prace znajdują się w najważniejszych kolekcjach muzealnych w Polsce. Konsekwentny przez ponad pół wieku, Gierowski pozostaje jednym z filarów polskiej abstrakcji — malarzem, dla którego kolor i światło były właściwym tworzywem obrazu. ### Zbigniew GOSTOMSKI (1932–2017) https://rewizje.art/artysta/zbigniew-gostomski Zbigniew Gostomski (1932, Bydgoszcz — 2017) był malarzem, twórcą eksperymentów artystycznych, fotografikiem i pedagogiem — postacią należącą do kanonu polskiej awangardy lat 60. i 70. W latach 1953–1959 studiował malarstwo w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie dyplom obronił w pracowni Michała Byliny, a następnie uzyskał specjalizację w pracowni tkaniny artystycznej. Z macierzystą uczelnią związał działalność pedagogiczną — w 1988 roku otrzymał tytuł profesora. W 1966 roku był współzałożycielem oraz projektantem wnętrza warszawskiej Galerii Foksal, z którą pozostał związany do końca życia. Rok wcześniej wziął udział w pierwszym happeningu Tadeusza Kantora „Cricotage” (1965), co zapoczątkowało ich bliską współpracę; przez ponad dwadzieścia lat Gostomski był aktorem prowadzonego przez Kantora Teatru Cricot 2. W twórczości reprezentował postawę racjonalistyczną, choć owoce jego pracy mają charakter sensualny. Na przełomie lat 50. i 60. stworzył „Przedmioty optyczne” — geometryczne kompozycje budowane z czerni i bieli o równomiernej gradacji, z których część otrzymała trójwymiarowe odpowiedniki w formie stalowych reliefów. W 1967 roku dziełem „Environment” wypełnił swą wielką ramą przestrzeń Galerii Foksal, czyniąc z niej obraz, wewnątrz którego znalazł się widz. Wyobraźnię artysty poruszały tematy idealnych figur geometrycznych, utopijnej architektury oraz obrazy nieskończoności czasu i przestrzeni; swoją sztukę ustanawiał na granicznych terytoriach, gdzie nauki ścisłe — zwłaszcza algebra i geometria — przechodzą niepostrzeżenie w alchemię i metafizykę. Jego najważniejszym dziełem pozostaje „Zaczyna się we Wrocławiu” (1970), stworzone na historyczne Sympozjum Plastyczne Wrocław '70 i uznane przez krytyków za jedną z najważniejszych polskich wypowiedzi w sztuce konceptualnej. Była to realizacja z założenia nieskończona i prawdopodobnie niemożliwa do zrealizowania — liczył się w niej sam koncept, którym artysta wymierzał ironię w ideę tworzenia dzieł w przestrzeni publicznej w ramach oficjalnych imprez. W tym samym roku otrzymał Nagrodę Krytyki Artystycznej im. C.K. Norwida. Gostomski miał ponad 30 wystaw indywidualnych — większość w Galerii Foksal — a jego retrospektywa „Stan rzeczy” odbyła się w 1994 roku w Muzeum Sztuki w Łodzi. We wrześniu 2011 roku to właśnie jego wystawa „Zaczyna się we Wrocławiu” zainaugurowała działalność Muzeum Współczesnego Wrocław. ### Wanda GOŁKOWSKA (1925–2013) https://rewizje.art/artysta/wanda-golkowska Wanda Gołkowska (1925, Rzeszów — 2013, Wrocław) była malarką, rysowniczką, autorką form przestrzennych i organizatorką wielu akcji artystycznych — jedną z prekursorek polskiego konceptualizmu i inicjatorką ruchu mail art w Polsce, której sztukę zalicza się także do kręgu abstrakcji geometrycznej i op-artu. W latach 1946–1951 studiowała na Wydziale Malarstwa wrocławskiej Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (dziś ASP im. Eugeniusza Gepperta), broniąc dyplomu w pracowni Eugeniusza Gepperta, u którego została asystentką; równolegle studiowała polonistykę. Z macierzystą uczelnią związała całą karierę, dochodząc do tytułu profesora zwyczajnego (1991). Wraz z mężem, artystą Janem Chwałczykiem, inicjowała i organizowała życie artystyczne powojennego Wrocławia, współtworząc grupę Poszukiwania Formy i Koloru, a następnie Grupę Wrocławską, oraz współkształtując najważniejsze manifestacje polskiej sztuki awangardowej drugiej połowy XX wieku. W 1965 roku wzięła udział w I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu, gdzie do dziś, przy ul. Rycerskiej, stoi jej forma przestrzenna. Punktem zwrotnym stała się wystawa „Układy otwarte” (1968) w legendarnej wrocławskiej Galerii pod Moną Lizą, prowadzonej przez Jerzego Ludwińskiego. Gołkowska pokazała trójwymiarowe obiekty — ramy z przymocowanymi drewnianymi klockami i planszami o ruchomych elementach, które widz mógł dowolnie przemieszczać. Wprowadzając do kompozycji ruch i przypadek, nazwała te prace „układami otwartymi”, w opozycji do dzieła zamkniętego, niezależnego od otoczenia i zmiennych warunków percepcji. Sens twórczości przesunął się u niej z realizacji dzieła na proces koncepcyjny — „konkretyzację myślową” — co prowadziło aż ku pracom czysto konceptualnym, jak projekt „Dezaprobator” i Światowa Składnica Informacji Artystycznej, oraz ku cyklowi „Kolekcje” (Art, Ziemia, Katalog, Błękit), łączącemu sztukę konceptualną z abstrakcją. Od końca lat 70. w jej twórczości dominowały prostota środków, kolor i figury geometryczne; powracała też do inspirowanego naturą pejzażu. Aktywnie uczestniczyła w plenerach artystów posługujących się „językiem geometrii” oraz w międzynarodowym ruchu mail art. W latach 1953–2006 wzięła udział w około 300 wystawach, plenerach i akcjach artystycznych oraz zaprezentowała ponad 30 wystaw indywidualnych w kraju i za granicą; jej prace znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i Muzeum Sztuki w Łodzi. Odważna w sądach o sztuce, Gołkowska należy dziś — także w skali międzynarodowej — do kluczowych postaci sztuki konceptualnej i nurtu geometrii. ### Jerzy GRABOWSKI (1933–2004) https://rewizje.art/artysta/jerzy-grabowski Jerzy Grabowski (1933, Gutki koło Łomży — 2004) był grafikiem, malarzem i rysownikiem — jednym z najciekawszych przedstawicieli abstrakcji geometrycznej w grafice europejskiej drugiej połowy XX wieku. Studiował architekturę na Politechnice Wrocławskiej, a następnie grafikę na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie w 1962 roku obronił dyplom w pracowni profesora Józefa Mroszczaka. Od 1976 roku prowadził Pracownię Litografii na Wydziale Malarstwa ASP w Łodzi, a od 1996 wykładał także w Europejskiej Akademii Sztuk w Warszawie; był członkiem międzynarodowego stowarzyszenia drzeworytników Xylon i jurorem wielu prestiżowych konkursów graficznych. Twórczość Grabowskiego, zaliczana do abstrakcji geometrycznej aplikowanej z matematyczną dokładnością, oparta jest na strukturach matematycznych. Matematyka stanowiła dla niego istotny punkt odniesienia — nawet system barw podporządkował wartościom cyfrowym, a jego kompozycje budują figury tej samej wielkości, różniące się jedynie kolorem. Wykorzystywał przy tym zjawiska iluzji wzrokowej, bliskie op-artowi. Najpełniej wyraził się w grafice: tworzył abstrakcyjne linoryty z reliefowymi, wklęsłymi i wypukłymi tłoczeniami, uzupełnianymi mocnymi akcentami koloru. W jego pracach pobrzmiewają echa bauhausowskiej teorii barwy — Johannesa Ittena, Josefa Albersa i Maxa Billa — pozostają one jednak na wskroś oryginalne; powracają w nich motywy dualizmu natury, nieskończoności i zamknięcia przestrzeni (cykle „Raport osiowy”, „Środek osi”, „Wtręty w syntezie progresu”). Grabowski odegrał też ważną rolę jako animator i promotor sztuki konkretnej oraz op-artu w Polsce. W latach 60. i 70. utrzymywał stałe kontakty ze środowiskami artystycznymi Europy Zachodniej, a z jego inicjatywy ogólnopolska wystawa „Kolor w grafice” przekształciła się w Międzynarodowe Triennale Grafiki w Krakowie. Miał ponad 40 wystaw indywidualnych i brał udział w przeszło 400 zbiorowych w kraju i za granicą. Wśród najważniejszych nagród znalazły się Brązowy Medal na 13. Międzynarodowym Konkursie Rysunku im. Joana Miró w Barcelonie (1974), Grand Prix 2. Quadriennale Drzeworytu i Linorytu Polskiego w Olsztynie (1979) oraz Złoty Medal na 12. Norweskim Międzynarodowym Triennale Grafiki we Fredrikstad (1999). Konsekwentny i precyzyjny, Grabowski pozostaje jednym z najważniejszych twórców polskiej abstrakcji geometrycznej — malarzem i grafikiem, dla którego liczba była tworzywem obrazu. ### Tadeusz GRONOWSKI (1894–1990) https://rewizje.art/artysta/tadeusz-gronowski Tadeusz Lucjan Gronowski (1894, Warszawa — 1990) był grafikiem, malarzem, ilustratorem, projektantem reklam, plakatów i znaczków, scenografem i architektem wnętrz — uznawanym za prekursora Polskiej Szkoły Plakatu i twórcę nowoczesnej polskiej grafiki użytkowej. W latach 1917–1925 studiował na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, a techniki malarskie doskonalił w paryskiej École des Beaux-Arts. Należał do Grupy Rytm, był współwydawcą pisma „Grafika” i współzałożycielem Koła Artystów Grafików Reklamowych. Nowatorstwo Gronowskiego polegało na syntetycznym traktowaniu formy, operowaniu jednorodnymi płaszczyznami intensywnych barw oraz wysmakowanym liternictwie. Projektował reklamy dla największych przedwojennych firm — Wedla, Hersego, Schichta, Orbisu i LOT-u; jego plakat „Radion sam pierze” (1926) należy do najbardziej rozpoznawalnych polskich projektów, a zaprojektowane przezeń w 1929 roku logo Polskich Linii Lotniczych LOT jest używane do dziś. Znaczną część okresu 1924–1939 spędził w Paryżu, współpracując jako dekorator z ekskluzywnymi domami towarowymi (Galeries Lafayette, Au Printemps). Był autorem oprawy plastycznej polskich pawilonów na wystawach światowych — w Brukseli (1935), Paryżu (1937) i Nowym Jorku (1939) — wielokrotnie nagradzanym złotymi i srebrnymi medalami. Indywidualne wystawy jego prac odbyły się m.in. w warszawskiej Zachęcie (1934) i Instytucie Propagandy Sztuki (1938). Niezwykle płodny i wszechstronny, Gronowski pozostaje klasykiem, którego projekty na trwałe ukształtowały język polskiego plakatu i reklamy. ### Ryszard GRZYB (1956) https://rewizje.art/artysta/ryszard-grzyb Ryszard Grzyb (ur. 1956) jest malarzem, rysownikiem, poetą i projektantem graficznym — jednym z czołowych przedstawicieli tzw. nowej ekspresji lat 80. Pochodzi z rodziny robotniczej; po liceum plastycznym w Katowicach studiował w PWSSP we Wrocławiu (1976–1979, pracownia Zbigniewa Karpińskiego), a następnie na Wydziale Malarstwa warszawskiej ASP, gdzie dyplom obronił w pracowni Rajmunda Ziemskiego. To tam poznał Pawła Kowalewskiego, Jarosława Modzelewskiego, Włodzimierza Pawlaka, Marka Sobczyka i Ryszarda Woźniaka, z którymi w 1982 roku stworzył legendarną Gruppę. Z Gruppą wystawiał i prowadził akcje w latach 1982–1992; był też współzałożycielem i wydawcą jej pisma „Oj dobrze już”, gdzie zamieszczał teksty teoretyczne, rysunki i wiersze. Jego twórczość z tego okresu — ekspresyjna, ironiczna, niekiedy wręcz obsceniczna — wpisywała się w nurt „nowych dzikich” (Neue Wilde) i stanowiła reakcję na rzeczywistość stanu wojennego. W latach 80. malował głównie wielkoformatowe „papiery” — kompozycje temperą na kartonie, pełne koloru, symboliki i odniesień do kultury masowej oraz kondycji współczesnego człowieka. Na początku lat 90. jego malarstwo przeszło od ekspresji ku kompozycjom bardziej dekoracyjnym, w których zaczęły dominować powracające, uproszczone motywy — ptaka, nosorożca, królika — układane w wielobarwne mozaiki. W 2004 roku rozpoczął wieloletni projekt poetycki „Zdania napowietrzne”. Laureat Nagrody im. Jana Cybisa (2010), pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych malarzy swojego pokolenia, łączącym żywioł koloru z refleksją nad psychologią człowieka i społeczeństwa. ### Władysław HASIOR (1928–1999) https://rewizje.art/artysta/wladyslaw-hasior Władysław Hasior (1928, Nowy Sącz — 1999, Kraków) był rzeźbiarzem, scenografem, twórcą pomników i akcji efemerycznych oraz fotografem — pionierem asamblażu w Polsce. Całe życie związany z Zakopanem, naukę rozpoczął w tamtejszym liceum plastycznym pod kierunkiem Antoniego Kenara, a następnie studiował na Wydziale Rzeźby warszawskiej ASP, m.in. u Mariana Wnuka, Oskara Hansena i Jerzego Sołtana. Dzięki stypendium rządu francuskiego (1959) odbył podróż po Europie i praktykował w paryskiej pracowni Ossipa Zadkine'a. Pod koniec lat 50. ukształtowała się jego indywidualna postawa i powstały pierwsze asamblaże — komponowane zarówno z przedmiotów znalezionych, jak i z elementów rzeźbionych. Monumentalne kompozycje wykorzystujące „zużyte rekwizyty codzienności” i tkaninę sprawiły, że krytyka okrzyknęła go „polskim Rauschenbergiem”. Z czasem wypracował charakterystyczną, płaską formułę nawiązującą do ikony i feretronu; od 1960 roku tworzył ekspresyjne cementy odlewane w ziemi, a w 1961 powstała jego najsłynniejsza praca z płonącym wewnątrz ogniem-sercem — „Św. Sebastian”. Od połowy lat 60. komponował „sztandary” — płachty materiału drwiące z pompatyczności historycznych chorągwi. Hasior wziął udział w Biennale w São Paulo (1965, 1971), a jego monumentalna wystawa w warszawskiej Zachęcie (1966) chwalona była za teatralne efekty i grę światłem. W 1985 roku otwarto w Zakopanem autorską Galerię Władysława Hasiora (oddział Muzeum Tatrzańskiego), której artysta zapisał całą swoją spuściznę. Jego prace znajdują się w zbiorach m.in. Moderna Museet w Sztokholmie, Stedelijk Museum w Amsterdamie, Muzeum Puszkina w Moskwie oraz Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie, Poznaniu i Wrocławiu. Archetypiczne, czerpiące z kultury ludowej narracje czynią z Hasiora jednego z najbardziej osobnych twórców polskiej sztuki XX wieku. ### Józef HAŁAS (1927–2015) https://rewizje.art/artysta/jozef-halas Józef Hałas (1927, Nowy Sącz — 2015, Wrocław) przyjechał do Wrocławia w 1949 roku i wstąpił do Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych, gdzie w 1954 obronił dyplom w pracowni Eugeniusza Gepperta. Z macierzystą uczelnią związał całe życie — był jej wieloletnim pedagogiem i przez lata kierował Katedrą Malarstwa i Rysunku. Należał do pokolenia Arsenału (1955) i stał się jednym z filarów wrocławskiej szkoły malarstwa. W 1956 roku współtworzył Grupę X — wraz z Alfonsem Mazurkiewiczem, Małgorzatą Grabowską i Krzesławą Maliszewską — a od 1961 należał do Szkoły Wrocławskiej, znanej od 1967 roku jako Grupa Wrocławska. Jego wpływ na styl tego środowiska był ogromny; pozostał mistrzem dla kolejnych pokoleń malarzy. Od 1962 roku głównym tematem jego malarstwa stał się pejzaż — przede wszystkim góry i wzgórza rodzinnej Sądecczyzny. Hałas konsekwentnie syntetyzował i porządkował kształty, redukując krajobraz do nieregularnych figur geometrycznych, aż forma stawała się znakiem abstrakcyjnym — wysublimowanym przedmiotem kontemplacji. Obraz organizował zwykle horyzontalnym podziałem na niebo i ziemię, uzupełnianym pionami, skosami i grą czystego koloru. Równie ważna jak forma była materia. Pejzaż budował strukturalnymi, celowo kształtowanymi warstwami farby, a barwę — gamy błękitów, zieleni i szarości — podnosił do rangi tematu. Te poszukiwania zamykał w cyklach: Figury, Góry, Wnętrza, Przeciwstawienia, Piony–Skosy, tworząc obok obrazów olejnych także gwasze i rysunki. Od pierwszej wystawy indywidualnej w 1955 roku pokazywał prace na ponad trzystu ekspozycjach w kraju i za granicą. Zdobył Grand Prix Festiwalu Malarstwa Współczesnego w Szczecinie (1966), a w 2006 — Złoty Medal „Gloria Artis”. Czterdziestolecie jego pracy uczciło retrospektywą Muzeum Narodowe we Wrocławiu (1994), a w 2005 roku pokaz w warszawskiej Zachęcie wpisał go — słowami dyrektorki Agnieszki Morawińskiej — w grono klasyków XX wieku, obok Fijałkowskiego, Nowosielskiego i Gierowskiego. Zdyscyplinowane, konsekwentne malarstwo Hałasa pozostaje jednym z filarów polskiej powojennej abstrakcji. ### Roma HAŁAT (1937–2012) https://rewizje.art/artysta/roma-halat Romana „Roma” Hałat (1937, Bydgoszcz — 2012, Łódź) była malarką i graficzką, przez lata związaną jako wykładowczyni z łódzką Akademią Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego. W 1955 roku rozpoczęła studia w łódzkiej PWSSP, w pracowni malarstwa profesora Stefana Wegnera. Jej droga twórcza, wyrastająca z tradycji łódzkiej awangardy, była konsekwentnym badaniem granic obrazu. Na początku lat 70. — wspólnie z Andrzejem Szewczykiem — malowała przy pomocy wałków „malarzy pokojowych” z wyciętymi wzorami, traktując malowanie jako „czynność samą w sobie” i eksperymentalnie odrzucając indywidualny gest. Powstawały kolejne cykle: „Motyle i ważki”, „Epitafium dla poety”, oparte na blaszce liścia „Pejzaże”, oraz tworzone metodą zapisu automatycznego rysunki „Biała magia”. W jej sztuce powracały też wątki literatury i kaligrafii — konwencje pisma stawały się nośnikami treści i emocji. Od 1985 roku Hałat tworzyła „Triady” — prace z pogranicza rysunku i malarstwa, w których każda kompozycja składa się z trzech ułożonych na sobie warstw. Wycinane rytmy otwierały wgląd we fragmenty warstw wewnętrznych, zawsze pozostających ukrytą tajemnicą; o tym, co się odsłoni, decydował przypadek. Cykle „Triad” — „El Castillo”, „Rytmy pomyślności”, „Medytacje” — łączyły rygor z medytacyjnym skupieniem. Prezentowała prace na 25 wystawach indywidualnych w kraju i za granicą (m.in. w Wiedniu i Barcelonie); jej prace znajdują się m.in. w Muzeum Sztuki w Łodzi i Muzeum Puszkina w Moskwie. ### Aleksandra JACHTOMA (1932) https://rewizje.art/artysta/aleksandra-jachtoma Aleksandra Jachtoma (ur. 1932 w Barchaczowie) jest malarką uznawaną za wybitną abstrakcjonistkę. Studia artystyczne odbyła na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, w krakowskiej ASP (w pracowni Czesława Rzepińskiego), a następnie w warszawskiej ASP, gdzie w 1958 roku uzyskała dyplom z wyróżnieniem w pracowni Kazimierza Tomorowicza. W 1963 roku była jedną z założycielek warszawskiej grupy artystycznej Rekonesans. Jej droga twórcza jest spójna i logiczna. Wczesne, mocne kolorystycznie płótna utrzymywały się na granicy abstrakcji i figuracji, blisko malarstwa materii. Pod koniec lat 70. Jachtoma przeszła ku abstrakcji ciepłej i geometrycznej, skupionej na kolorze i świetle. Jej malarstwo charakteryzuje ascetyczna, zdyscyplinowana kompozycja zbudowana ze skondensowanych, jednolitych plam; matematyczny rygor jest w nich zmiękczony delikatnością rozwiązań barwnych emanujących smugami światła, a lapidarne formy (owale, prostokąty) i jednorodność tonacji nadają im ściszony, poetycki, niemal kontemplacyjny charakter. Często pozwala, by kolory przenikały się swobodnie, nie zamknięte krawędzią płótna. Jachtoma uczestniczyła w ponad 80 wystawach zbiorowych i około 30 indywidualnych w kraju i za granicą; w 1972 roku przebywała w Paryżu na stypendium Ministerstwa Kultury i Sztuki. Jest laureatką Nagrody Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości (1987), Nagrody im. C.K. Norwida oraz Nagrody im. Jana Cybisa (2003). Krytyka ceni jej obrazy za „wrażenie głębi, przestrzeni duchowej i bogactwa koloru”, a samą artystkę zalicza do czołowych postaci polskiej powojennej abstrakcji. ### Władysław JACKIEWICZ (1924–2016) https://rewizje.art/artysta/wladyslaw-jackiewicz Władysław Jackiewicz (1924, Podbrodzie na Wileńszczyźnie — 2016, Gdańsk) był malarzem i pedagogiem — profesorem-legendą gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych. Studiował na Wydziale Malarstwa PWSSP w Sopocie, gdzie w 1952 roku obronił dyplom w pracowni Artura Nachta-Samborskiego. Z macierzystą uczelnią związał całą karierę, przechodząc wszystkie jej szczeble; w latach 1969–1981 pełnił funkcję rektora. Był współtwórcą Grupy Gdańskiej i jedną z najważniejszych postaci powojennego środowiska Pomorza. Wczesne prace, powstające pod wpływem Nachta-Samborskiego i Piotra Potworowskiego, utrzymane były w stylistyce koloryzmu. Lata 50. to okres poszukiwań — od odrealnionych, żywych kolorystycznie pejzaży, przez kubizm, aż po abstrakcję i taszystowski epizod lat 60. Z czasem jednak w centrum jego twórczości stanęło ludzkie ciało, zwłaszcza kobiece, które uważał za najdoskonalszy z kształtów stworzonych przez naturę. Nagość pokazywał w sposób dyskretny i elegancki, w wielkoformatowych kompozycjach łączących figurę z przestrzenią i kolorem (cykl „Pejzaże ciała”), z wyraźną inspiracją aktami Modiglianiego. Jackiewicz miał kilkadziesiąt wystaw indywidualnych w kraju i za granicą oraz brał udział w licznych wystawach zbiorowych, m.in. na XLIII Biennale w Wenecji. Jego prace pokazywano na całym świecie i znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Gdańsku, Warszawie, Poznaniu, Wrocławiu i Łodzi. Odznaczony m.in. Złotym Medalem „Gloria Artis”, był dla pokoleń studentów mistrzem i przewodnikiem — „le maestro della pittura”. ### Mieczysław Tadeusz JANIKOWSKI (1912–1968) https://rewizje.art/artysta/mieczyslaw-tadeusz-janikowski Mieczysław Tadeusz Janikowski (1912, Zaleszczyki — 1968, Kraków) był malarzem abstrakcjonistą i konstruktywistą, jednym z najważniejszych polskich twórców działających w Paryżu. Studiował na krakowskiej ASP (u Władysława Jarockiego, Kazimierza Sichulskiego i Stefana Filipkiewicza). W czasie II wojny światowej był oficerem 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka — został ranny w bitwie pod Alphen; po wojnie ukończył College of Art w Edynburgu, a dzięki stypendium w 1947 roku wyjechał do Paryża, gdzie od 1952 roku zamieszkał na stałe, w słynnej kolonii artystów „La Ruche”. Od końca lat 40. Janikowski coraz bardziej zbliżał się do geometrycznej abstrakcji, wypracowując indywidualny styl przez skomplikowaną drogę konsekwentnej redukcji i upraszczania formy — od postimpresjonistycznych pejzaży, przez zdyscyplinowany informel, aż po dojrzałe kompozycje geometryczne. W jego twórczości przeważają surowe, monochromatyczne układy płaskich plam barwnych o subtelnej kolorystyce i głębokim, symbolicznym przekazie; Józef Czapski określał tę „twardą” abstrakcję jako geometrię zestawioną z niemal mechaniczną, nieosobistą precyzją. Równolegle malował francuskie pejzaże Prowansji, a osobny wątek stanowił cykl „Droga Krzyżowa”. Uznanie przyszło zbyt późno, pośmiertnie — za życia artysta miał zaledwie trzy wystawy indywidualne (pierwsze w 1956 roku w Galerie Colette Allendy w Paryżu i w New Vision Center Gallery w Londynie). Znał Jadwigę Maziarską, którą poznał jeszcze podczas studiów w Krakowie. Jego dorobek przypomniała duża wystawa monograficzna „W stronę abstrakcji” w Muzeum Narodowym w Warszawie (2004); prace artysty znajdują się m.in. w Muzeach Narodowych w Krakowie, Warszawie, Gdańsku i Poznaniu oraz w Muzeum Sztuki w Łodzi. ### Michał JANKOWSKI (1977) https://rewizje.art/artysta/michal-jankowski Michał Jankowski (ur. 1977) jest malarzem i artystą wizualnym. Ukończył Instytut Sztuk Wizualnych na Wydziale Artystycznym Uniwersytetu Zielonogórskiego, broniąc w 2005 roku dyplomu w pracowni malarstwa Leszka Knaflewskiego. Mieszka i pracuje w Zielonej Górze. W swoim malarstwie — świadomie odnoszącym się i redefiniującym tradycje awangardy oraz surrealizmu — w ironiczny sposób przedstawia najbardziej skrywane i okrutne ludzkie popędy. Realistyczne, drobiazgowo malowane płótna ukazują różne typy ludzkie i szerokie spektrum społeczne, stając się alegorią schyłku rzeczywistości i zarazem otwartym pytaniem o jej perspektywy. Ważnym wątkiem jest radykalnie ujmowana relacja człowieka ze światem zwierząt (cykl „Zachodźże słoneczko”), a w późniejszych pracach (cykl „Ślepcy”) starannie wykonane obrazy poddaje świadomej destrukcji graffiti-podobnym znakiem oka — wezwaniem do przebudzenia wobec przemilczanych spraw współczesności. Laureat wyróżnienia na 37. Biennale Malarstwa „Bielska Jesień” (2005), prezentował prace na wystawach indywidualnych w kraju i za granicą — m.in. w berlińskiej galerii ŻAK | BRANICKA, Galerii Kronika w Bytomiu, BWA w Zielonej Górze oraz Trafostacji Sztuki w Szczecinie. Bezkompromisowe, technicznie dopracowane malarstwo Jankowskiego należy do najmocniejszych głosów swojego pokolenia. ### Paweł Franciszek JASKUŁA (1993) https://rewizje.art/artysta/pawel-franciszek-jaskula Paweł Franciszek Jaskuła (ur. 1993 w Poznaniu) jest artystą wizualnym, malarzem i fotografem. Ukończył malarstwo i fotografię na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, broniąc w 2017 roku dyplomu magisterskiego, którego część teoretyczną — poświęconą światłu — napisał pod kierunkiem profesor Marty Smolińskiej. Był czterokrotnym stypendystą rektora UAP dla najwybitniejszych studentów, a w latach 2015–2017 asystentem w pracowni profesora Józefa Walczaka. Światło stanowi w jego twórczości zarówno tworzywo, jak i główny temat. W latach 2019–2023 należał do grupy naukowo-artystycznej GOOD NIGHT COLLECTIVE, zajmującej się problemem zanieczyszczenia nocnego nieba światłem. Wątek ten splata się u Jaskuły z refleksją metafizyczną: w rozłożonym na wiele odsłon cyklu „#000000” prowadził polemikę z pojęciem czerni samej w sobie — czerni w malarstwie oraz statusem obrazu jako obiektu i powierzchni o metafizycznym potencjale. Tytuł cyklu, umowny zapis najgłębszej czerni w programach graficznych, jest symbolem czerni absolutnej, której fizycznie nie sposób osiągnąć; stąd w jego pracach powracają odniesienia do czarnej dziury oraz paradoksalnej zależności światła i cienia. W ostatnim czasie artysta podejmuje koncepcję złota, pieniędzy i wartości materialnej w kulturze i sztuce. Laureat głównej nagrody konkursu Fundacji Trzy Mosty w Warszawie (2016) oraz wielokrotnie nominowany — m.in. do nagrody Nowy Obraz / Nowe Spojrzenie i Market Art — Jaskuła brał udział w licznych wystawach, m.in. w ramach Mediations Biennale w Poznaniu oraz w Galerii Wozownia w Toruniu. Jego prace pokazywano także w przekrojowych wystawach o kulturze konsumpcji i wartości, obok dzieł klasyków sztuki współczesnej. Reprezentowany przez Galerię Wiele Sztuki, należy do najciekawszych konceptualnych głosów najmłodszego pokolenia, dla którego obraz pozostaje polem dociekań filozoficznych. ### Tomasz JAŚKIEWICZ (1932–1991) https://rewizje.art/artysta/tomasz-jaskiewicz Tomasz Jaśkiewicz (1932, Burzenin — 1991, Łódź) był malarzem, twórcą reliefów i pedagogiem, związanym przez całe życie z łódzkim środowiskiem awangardowym. W latach 1950–1956 studiował w łódzkiej PWSSP (dziś ASP im. Władysława Strzemińskiego), a po dyplomie (1957) został asystentem w pracowni Lecha Kunki; z macierzystą uczelnią pozostał związany jako pedagog aż do śmierci, dochodząc do tytułu profesora (1990) i pełniąc funkcję prorektora. Abstrakcyjne, monochromatyczne obrazy pochodzą z wczesnego etapu jego twórczości. Od początku brał czynny udział w życiu artystycznym — m.in. w „Konfrontacjach 63” w warszawskiej Galerii Krzywe Koło — tworząc reliefy z tłoczonego drewna oraz abstrakcyjno-geometryczne struktury. W 1967 roku, podczas III Sympozjum „Złotego Grona” („Przestrzeń i wyraz”), wraz z innymi łódzkimi artystami pokazał wspólną instalację dotykającą problemu przestrzeni „realnej i metafizycznej”, przyjętą z entuzjazmem. W 1971 roku uczestniczył w ważnej wystawie „Światło geometrii” w Muzeum Sztuki w Łodzi. Lata 70. to kontynuacja cyklu reliefów i rozwijanie problemu „nieobecności aktywnej”, a od początku lat 80. — obrazy abstrakcyjne oparte na prostych formach geometrycznych, działające subtelnymi zestawieniami koloru. Jaśkiewicz prezentował prace na wielu wystawach w kraju i za granicą (m.in. w Kopenhadze, Berlinie Zachodnim, Düsseldorfie, Londynie i Bonn); znajdują się one w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowego w Szczecinie oraz Galerii Studio w Warszawie. Konsekwentny i powściągliwy, należy do ważnych kontynuatorów łódzkiej tradycji konstruktywistycznej. ### Witold-K KACZANOWSKI (1932–2025) https://rewizje.art/artysta/witold-k-kaczanowski Witold-K, właściwie Wit Leszek Kaczanowski (1932, Warszawa — 2025), był malarzem, rzeźbiarzem, grafikiem i fotografem. Dzieciństwo spędził na terenie szpitala psychiatrycznego w Tworkach, którego dyrektorem był jego ojciec — doświadczenie to powróciło później w jego sztuce. Studiował na Wydziale Grafiki warszawskiej ASP (dyplom 1955/56), m.in. u Wojciecha Fangora i Henryka Tomaszewskiego. W 1964 roku wyjechał na stypendium do Paryża — była to podróż w jedną stronę, gdyż za wywiezienie manuskryptu dla paryskiej „Kultury” przez lata nie mógł wrócić do kraju. W paryskiej bohemie zaprzyjaźnił się z poetą Jacques'em Prévertem, który napisał poemat o jego sztuce, a przez niego poznał Pabla Picassa (ten naszkicował jego portret). W 1968/69 roku przeniósł się do USA — mieszkał kolejno w Nowym Jorku, Los Angeles, Santa Fe (w sąsiedztwie Fangora), Houston, a od 1980 roku w Denver, zachowując też pracownię w Warszawie. Twórczość Witolda-K to przede wszystkim ekspresyjne, „niepokojące” malarstwo, w którym powraca motyw „małego człowieka” — jednocześnie smutnego i śmiesznego — oraz cykl „Ludzie”, przepojony tematem samotności i kondycji ludzkiej. Jako pierwszy Polak doczekał się retrospektywy w domu aukcyjnym Sotheby's w Amsterdamie (2007, 163 prace), a wcześniej w Otis Art Institute w Los Angeles; jest też autorem największego w Polsce plafonu (408 m²) w Oświęcimskim Centrum Kultury. ### Koji KAMOJI (1935) https://rewizje.art/artysta/koji-kamoji Koji Kamoji (ur. 1935 w Tokio) jest malarzem oraz autorem obiektów i instalacji — rodowitym Japończykiem, a zarazem jednym z najwybitniejszych twórców polskiej awangardy. Po ukończeniu Akademii Sztuk Pięknych Musashino w Tokio (1958) przyjechał w 1959 roku do Polski, gdzie mieszka do dziś; dyplom warszawskiej ASP uzyskał w 1966 roku w pracowni Artura Nacht-Samborskiego. Jego sztukę cechuje wizualny minimalizm, świadoma eliminacja rzeczy zbędnych i użycie prostych, łatwo dostępnych materiałów. Zaproszony przez Zbigniewa Gostomskiego, w 1967 roku zadebiutował w warszawskiej Galerii Foksal — przestrzeń zaaranżował wówczas na podobieństwo ogrodu zen, wysypując część galerii żwirem. Z Foksal związany jest po dziś dzień. Wczesne „obrazy pruszkowskie” — oszczędne reliefy z otworami symbolizującymi pustkę — oraz białe reliefy o medytacyjnym skupieniu wprowadziły do polskiej sztuki geometrię wzbogaconą o filozofię Dalekiego Wschodu: poezję haiku, taoizm i zen. Późniejsze instalacje Kamojiego są plastycznymi metaforami relacji człowieka z naturą, ciszy i przemijania; tworzył też „przyrządy do przenoszenia głosu rzeczy”, wsłuchując się w ciche życie przedmiotów. Jak mówił, jego celem nie jest budowanie czegoś nowego, lecz „odnalezienie i utrwalenie rzeczy, o których zapominamy”. Laureat Nagrody im. C.K. Norwida (1975) i Nagrody im. Jana Cybisa (2015), doczekał się retrospektyw m.in. w warszawskiej Zachęcie („Cisza i wola życia”, 2018) oraz w tokijskim WATARI-UM. ### Tadeusz KANTOR (1915–1990) https://rewizje.art/artysta/tadeusz-kantor Tadeusz Kantor (1915, Wielopole Skrzyńskie — 1990, Kraków) był malarzem, reżyserem, scenografem, teoretykiem sztuki, autorem happeningów i reformatorem teatru — przez bogactwo i różnorodność dokonań jednym z najwybitniejszych artystów współczesnego świata. W latach 1934–1939 studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, m.in. u Władysława Jarockiego i Karola Frycza; w czasie okupacji założył podziemny Teatr Niezależny. Inspiracją dla jego malarstwa były najnowsze trendy sztuki światowej, poznawane podczas podróży do Paryża i Nowego Jorku — tworzył dzieła w nurcie informelu, dadaizmu i sztuki konceptualnej. Na początku lat 60. zrezygnował z obrazowania rzeczywistości, realizując autorską ideę ambalaży (opakowań) oraz dzieł łączących malowane fragmenty z banalnymi przedmiotami znalezionymi. Przekonany, że „sztywne, uświęcone tradycją granice między sztukami należy znieść”, od 1965 roku realizował happeningi, współpracując z warszawską Galerią Foksal (m.in. „Panoramiczny happening morski”, 1967). Równolegle prowadził założony w 1955 roku awangardowy teatr Cricot 2, w którym wystawiał najpierw dramaty Witkacego, a potem własne sztuki. W 1975 roku ogłosił manifest Teatru Śmierci, realizując legendarny spektakl „Umarła klasa” — seans pamięci, w którym staruszkowie wracają do szkolnych ławek, wlokąc za sobą martwe kukły dzieci. Pokazywany na całym świecie i grany około 1500 razy, przyniósł Kantorowi międzynarodową sławę. W latach 80. powstały kolejne arcydzieła Cricot 2 — „Wielopole, Wielopole” (1980), „Niech sczezną artyści” (1985) i „Nigdy tu już nie powrócę” (1988). Kantor zmarł nagle podczas próby swojego ostatniego spektaklu „Dziś są moje urodziny”; jego dziedzictwo dokumentuje krakowska Cricoteka. ### Jerzy KAŁUCKI (1931–2022) https://rewizje.art/artysta/jerzy-kalucki Jerzy Kałucki (1931, Lwów — 2022, Kraków) był malarzem i scenografem, zaliczanym do czołowych przedstawicieli polskiej sztuki geometrycznej. W latach 1951–1957 studiował malarstwo i scenografię w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, m.in. u Zygmunta Radnickiego i Andrzeja Stopki. Początki jego pracy twórczej związane były z teatrem — do 1981 roku projektował scenografie dla teatrów i telewizji; następnie, aż do 2003 roku, prowadził pracownię malarstwa w poznańskiej PWSSP (od 1991 jako profesor zwyczajny). Malarstwo zaczął wystawiać w 1959 roku, a w 1976 przystąpił do reaktywowanej Grupy Krakowskiej, związanej z legendarną Galerią Krzysztofory, gdzie miał kilkanaście wystaw indywidualnych. Często określany mianem „filozoficznego konstruktywisty”, chętnie powoływał się na siebie jako kontynuatora malarstwa zapoczątkowanego przez Kazimierza Malewicza. Jego sztuka, oparta na geometrii i systemowym namyśle, starała się wprowadzać ład w otaczający świat. Stałym elementem obrazów Kałuckiego są koło, łuk i pierścień — podporządkowane pionowej osi symetrii, ale powiększone tak, że nigdy nie mieszczą się w całości w polu obrazu. Zmusza to widza do wyobrażenia sobie niewidzialnej przestrzeni geometrii, a tym samym do dotarcia do metafizycznej sfery dzieła. Od 1970 roku rozwijał też realizacje związane z przestrzenią i instalacje (m.in. „Wycinek łuku o promieniu r=1970 cm”). Laureat Nagrody im. Jana Cybisa (2005), pozostawił po sobie twórczość o niezrównanej precyzji; jego prace znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie i MOCAK-u. ### Jerzy KENAR (1948) https://rewizje.art/artysta/jerzy-kenar Jerzy Kenar (ur. 1948 w Iwoniczu-Zdroju) jest polsko-amerykańskim rzeźbiarzem, tworzącym w drewnie, brązie oraz kompozytach na bazie żywicy akrylowej. W 1973 roku na stałe opuścił Polskę, wyjeżdżając najpierw do Szwecji, a w 1979 roku wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie w 1980 roku otworzył w Chicago Wooden Gallery — miejsce, które do dziś pozostaje ważnym ośrodkiem życia kulturalnego chicagowskiej Polonii. Jego kariera nabrała rozpędu w połowie lat 90., gdy otrzymał zamówienia na dekorację międzynarodowego lotniska O'Hare oraz biblioteki im. Harolda Washingtona w Chicago. Kenar zasłynął przede wszystkim jako twórca sztuki sakralnej — wykonał wystrój wnętrz i elementy snycerskie dla wielu kościołów rejonu Chicago, w tym monumentalne „Drzwi Milenijne” dla kościoła Świętej Trójcy, jednej z chicagowskich „polskich katedr”. Mistrz rzeźby w drewnie, łączy rzemieślniczą biegłość z duchowym i wspólnotowym wymiarem sztuki publicznej; jest też hojnym mecenasem chicagowskiej sceny artystycznej. Jego prace — od kameralnych form po realizacje pomnikowe, jak rzeźba upamiętniająca ofiary przemocy w kościele św. Sabiny — czynią zeń jedną z najważniejszych postaci polskiej sztuki na emigracji. ### Lia KIMURA (1992) https://rewizje.art/artysta/lia-kimura Lia Kimura (ur. 1992 w Shingu w Japonii) jest malarką i projektantką mody o polsko-japońskich korzeniach. Pierwsze siedem lat życia spędziła w Japonii; od 2016 roku mieszka i tworzy w Warszawie, gdzie rozpoczęła działalność jako profesjonalna artystka. Jej twórczość jest silnie związana z miejscem pochodzenia oraz z poszukiwaniem własnej tożsamości i poczucia przynależności. W płynnie następujących po sobie seriach malarskich Kimura opowiada o tęsknocie, samotności, wyobcowaniu i przemijaniu, balansując między figuracją a abstrakcją. Maluje realistyczne portrety — najczęściej młodych kobiet na ciemnych tłach — które następnie pokrywa grubymi impastami, rozmyciami i przetarciami, sprawiając, że twarze stają się nieczytelne i zdają się rozpływać. Ekspresyjna, nakładana dłońmi warstwa farby (artystka odciska na płótnie ślady palców) jest dla niej manifestacją nieobecności i pragnieniem zachowania tajemnicy. Mimo młodego wieku Kimura ma na koncie kilkadziesiąt wystaw w kraju i za granicą — m.in. „Color of Life” w Saatchi Gallery w Londynie (2021), „Sztuka Teraz” w Muzeum Narodowym w Krakowie (2018) oraz pokaz w warszawskiej Wallspace Gallery (2022). Liderka rankingu „Kompas Młodej Sztuki” (2024), z roku na rok cieszy się rosnącym zainteresowaniem kolekcjonerów; jej prace osiągają rekordy na polskim rynku aukcyjnym i znajdują się w kolekcjach prywatnych m.in. w Japonii, USA i Niemczech. ### Leszek KNAFLEWSKI (1960–2014) https://rewizje.art/artysta/leszek-knaflewski Leszek Knaflewski (1960, Poznań — 2014, Poznań) był artystą sztuk wizualnych i wybitnym pedagogiem — twórcą instalacji, obiektów, fotografii, rysunków, prac wideo i audioperformansów. W latach 1980–1985 studiował malarstwo w poznańskiej PWSSP (dziś Uniwersytet Artystyczny), w pracowni Jerzego Kałuckiego. Od 1990 roku zajmował się pracą dydaktyczną, prowadząc m.in. Pracownię Audiosfery na Wydziale Komunikacji Multimedialnej macierzystej uczelni. W latach 1983–1990 współtworzył grupę Koło Klipsa — wraz z Mariuszem Krukiem, Wojciechem Kujawskim i Krzysztofem Markowskim — związaną z poznańską Galerią Wielka 19. Manifestacje grupy, zaliczane do nurtu „rzeźby pomalarskiej” i „realizmu magicznego”, były pomyślane jako całościowe, wspólne dzieła; dla podkreślenia grupowego autorstwa artyści rezygnowali z podpisywania prac. Twórczość Knaflewskiego — także solowa, sygnowana pseudonimem KNAF — niosła gryzącą ironię i powracające wątki przemocy oraz skojarzeń militarnych (m.in. „Balet biernego oporu”, 1993). Od lat 90. jego sztuka sytuowała się na pograniczu sztuk wizualnych i muzyki: budował obiekty-instrumenty, takie jak „Trumna elektryczna”, na których grał i z których tworzył akustyczne instalacje przestrzenne. Współpracował z wieloma formacjami muzycznymi (Rasa, Sten, Socrealizm, Drum Machina, KOT). Jego prace znajdują się w zbiorach m.in. Muzeum Sztuki w Łodzi i Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, a jego dorobek przypominają ostatnio duże wystawy, m.in. „Ultraawangarda. Koło Klipsa i poznański underground lat 80.” w Muzeum Narodowym w Poznaniu (2024). ### Bartosz KOKOSIŃSKI (1984) https://rewizje.art/artysta/bartosz-kokosinski Bartosz Kokosiński (ur. 1984 w Siewierzu) jest malarzem oraz autorem obiektów, instalacji i prac wideo. W 2009 roku ukończył Wydział Malarstwa krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, broniąc dyplomu w pracowni Andrzeja Bednarczyka i Witolda Stelmachniewicza. Jego twórczość jest konsekwentną refleksją nad fenomenem obrazu — jego statusem, znaczeniem i granicami. Już na studiach, w cyklu „Choroby malarstwa”, przełamał myślenie o obrazie jako samej malaturze, traktując go jako trójwymiarowy, złożony obiekt — wykorzystywał błędy technologiczne, źle zagruntowane podłoża i złuszczającą się farbę. Najsłynniejszym jego cyklem są „Obrazy pożerające rzeczywistość”: płótna, które zawijają się niczym naleśniki i pochłaniają zdegradowane przedmioty mające własną historię, zacierając granicę między tradycyjnie pojętym malarstwem a obiektem. Kokosiński traktuje płótno jak żywy organizm — zmęczony, skurczony, nie zawsze pięknie napięty — a estetyka „skór” odsyła do cielesności. Jego twórczość bywa zestawiana z asamblażami Tadeusza Kantora, którego dzieła chłonął jako dziecko. Trzykrotny lider rankingu „Kompas Młodej Sztuki”, Kokosiński prezentował prace na wielu wystawach w kraju i za granicą; jego dzieła znajdują się w kolekcjach publicznych — m.in. Galerii Bielskiej BWA, Zachęty Sztuki Współczesnej w Szczecinie, Bunkra Sztuki w Krakowie oraz Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku. ### Janina KRAUPE https://rewizje.art/artysta/janina-kraupe (brak biografii) ### Nikifor KRYNICKI (1895–1968) https://rewizje.art/artysta/nikifor-krynicki Nikifor Krynicki, właściwie Epifaniusz Drowniak (1895, Krynica — 1968, Folusz), był łemkowskim malarzem samoukiem, przedstawicielem sztuki naiwnej i jednym z najwybitniejszych prymitywistów na świecie. Przyszedł na świat jako syn ubogiej, głuchoniemej łemkowskiej żebraczki; wrodzona wada — przyrośnięty język — sprawiła, że mówił bełkotliwie, nie chodził do szkoły i pozostał analfabetą. Przez większość życia traktowany jako odmieniec, żył samotnie i w nędzy. Jedynym łącznikiem ze światem było dla niego malowanie. Na zdobytych skrawkach papieru, kartonikach i opakowaniach rysował ołówkiem i kredką oraz malował akwarelą otaczającą go rzeczywistość — krynickie cerkwie i kamieniczki, dworce kolejowe, pejzaże, a także autoportrety, w których przedstawiał się niekiedy jako biskup czy święty. Był swoistym dokumentalistą rzeczywistości, przekształcającym ją wedle własnej fantazji; środowisko artystyczne zachwycało się przede wszystkim jego bezbłędnym operowaniem kolorem. Jego twórczość odkrył w 1930 roku ukraiński malarz Roman Turyn, który zapoznał z nią polskich i ukraińskich kapistów przebywających w Paryżu — wzbudziła ich podziw, choć szersze uznanie przyszło dopiero u schyłku życia artysty. Nikifor wystawiał wówczas w kraju i za granicą, m.in. w Paryżu, Brukseli, Amsterdamie i Wiedniu, zyskując światową sławę. Od 1960 roku aż do śmierci opiekował się nim krynicki malarz Marian Włosiński, który stworzył mu warunki do pracy, a po jego odejściu ocalił dorobek. Dzieje tej niezwykłej przyjaźni opowiada film „Mój Nikifor” Krzysztofa Krauzego (2004), w którym w rolę malarza wcieliła się Krystyna Feldman; od 1995 roku w Krynicy działa poświęcone artyście Muzeum Nikifora. Osobnym, poruszającym wątkiem była jego tożsamość. Do lat 60. nie posiadał nazwiska — posługiwał się jedynie imieniem; dopiero w 1962 roku sąd, na potrzeby dokumentów, urzędowo nadał mu nazwisko „Krynicki”, wpisując fikcyjne dane. Prawdziwe imię i nazwisko — Epifaniusz Drowniak — przywrócono mu dopiero w 2003 roku. Dziś Nikifor pozostaje jednym z najsłynniejszych malarzy naiwnych w historii sztuki i symbolem talentu, który przezwyciężył skrajne wykluczenie. ### Daniel KRYSTA (1976) https://rewizje.art/artysta/daniel-krysta Daniel Krysta (ur. 1976 w Cieszynie) jest polskim malarzem współczesnym, tworzącym obrazy łączące hiperrealizm i malarstwo materii. W latach 1999–2004 studiował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, gdzie w 2004 roku obronił dyplom „Materia, przedmiot, znak” w pracowni prof. Stanisława Kortyki; praca została nominowana do Grand Prix w konkursie Prezydenta RP na najlepszy dyplom. Mieszka i pracuje we Wrocławiu. Krysta tworzy abstrakcyjne kompozycje malarskie zbudowane z hiperrealistycznych obiektów przypominających części maszyn lub naczynia, zderzając ich gładką strukturę z fakturowym tłem i dopełniając całość wysmakowaną, kontrastową kolorystyką. Jego fascynacja „naturą” techniki przenosi się na fascynację materią samego obrazu i grą jego regułami — skutkuje to pogłębioną iluzją, wabieniem wzroku realistycznie oddanymi szczegółami, które w istocie wynikają ze struktury płótna. Artysta nie wyodrębnia cykli, mówiąc raczej o „zbiorach otwartych”, dopełniających się w czasie. Wielokrotnie nagradzany, zdobył m.in. Grand Prix na IV Ogólnopolskim Biennale Malarstwa i Tkaniny Unikatowej w Trójmieście (2007), Grand Prix na I Międzynarodowym Biennale Obrazu w Łodzi oraz I nagrodę w konkursie NanoArt (Galerie Roi Doré, Paryż, 2019); w tym samym roku w londyńskim konkursie „Wildlife Artist of the Year” zwyciężył w kategorii Urban Wildlife. Jego obrazy znajdują się w kolekcjach publicznych — m.in. Muzeum Narodowego w Gdańsku i Galerii Bielskiej BWA — oraz prywatnych w kraju i za granicą. ### Jerzy KUJAWSKI (1921–1998) https://rewizje.art/artysta/jerzy-kujawski Jerzy Kujawski (1921, Ostrów Wielkopolski — 1998, Paryż) był polskim malarzem, który większość życia spędził we Francji. Okres wojny przeżył, mieszkając na zmianę w Krakowie i Warszawie; w Krakowie studiował malarstwo i należał do kręgu młodych twórców, z którego wyłoniła się później Grupa Krakowska (Tadeusz Kantor, Jerzy Nowosielski, Mieczysław Porębski), przyjaźnił się też z Marianem Boguszem i Tadeuszem Brzozowskim. Już wtedy uchodził za zwolennika surrealizmu; tworzył pierwszy teatr podziemny, prowadzony później przez Kantora. W 1945 roku, po powstaniu warszawskim, wyjechał na stałe do Paryża. Szybko nawiązał kontakty z paryską awangardą, a po powrocie André Bretona z Nowego Jorku znalazł się wśród jego współtowarzyszy. W 1947 roku wystawiał na słynnej, międzynarodowej wystawie surrealizmu w Galerii Maeght. Jego sztuka drugiej połowy lat 40. to surrealistyczne malarstwo, grafika i rysunek rozgrywające się na granicy realności i marzenia sennego, pełne organicznych, wyobrażeniowych form. Od końca 1949 roku, aż po drugą połowę lat 50., Kujawski był twórcą abstrakcji gestu — podważał zasady kompozycji figuralnej, kładąc nacisk na przypadek, automatyzm i niekontrolowaną ekspresję. Związany z paryską Galerią Flinker oraz międzynarodowym ruchem awangardy „Phases” Édouarda Jaguera, którego idee — podobnie jak myśl Bretona — przeniósł na grunt polski. W 1957 roku miał pierwszą indywidualną wystawę w kraju, w warszawskiej Galerii Krzywe Koło, oraz brał udział w nagrodzonej prezentacji na II Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Zachęcie. W latach 70. przestał wystawiać i tworzył dla wąskiego grona. Jego dorobek przypomniała retrospektywna wystawa „Maranatha” w Muzeum Narodowym w Poznaniu (2005). ### Kamil KUKLA https://rewizje.art/artysta/kamil-kukla (brak biografii) ### Zofia KULIK (1947) https://rewizje.art/artysta/zofia-kulik Zofia Kulik (ur. 1947) jest artystką multimedialną, uznawaną za jedną z głównych przedstawicielek sztuki krytycznej w Polsce. W 1971 roku ukończyła Wydział Rzeźby warszawskiej ASP (dyplom w pracowni Jerzego Jarnuszkiewicza); na studiach uczęszczała na zajęcia Oskara Hansena, którego teoria Formy Otwartej na długo ukształtowała jej myślenie o sztuce. W latach 1970–1987 wraz z mężem Przemysławem Kwiekiem tworzyła duet KwieKulik, prowadząc w prywatnym mieszkaniu nieoficjalną Pracownię Działań, Dokumentacji i Upowszechniania (PDDiU). Jako pionierzy performansu w Polsce realizowali efemeryczne działania, instalacje, obiekty, fotografie i filmy, dokumentując własną twórczość i tworząc gigantyczne archiwum neoawangardy. Od końca lat 80. Kulik działa indywidualnie, wykonując rozbudowane kompozycje z wielokrotnie naświetlanych czarno-białych (a później barwnych) fotografii — setek własnych, zaaranżowanych zdjęć modeli układających się w dekoracyjne ornamenty i mandale. W swoich pracach podejmuje tematy władzy, totalitaryzmu, wojny, zniewolenia jednostki oraz relacji gender, posługując się multiplikowanymi formami kojarzącymi się z opresją i autorytaryzmem, zaczerpniętymi z historii sztuki, dokumentów i telewizji. W 1997 roku reprezentowała Polskę na 47. Biennale Sztuki w Wenecji, a w 2007 wystawiała na documenta 12 w Kassel; w 1996 otrzymała Paszport „Polityki”. Mieszka i pracuje w Łomiankach pod Warszawą. ### Ewa KURYLUK https://rewizje.art/artysta/ewa-kuryluk (brak biografii) ### Konfrontacje https://rewizje.art/artysta/konfrontacje (brak biografii) ### Marcin Kozłowski (1984) https://rewizje.art/artysta/marcin-kozlowski (brak biografii) ### Natalia LACH-LACHOWICZ (1937–2022) https://rewizje.art/artysta/natalia-lach-lachowicz Natalia Lach-Lachowicz (1937, Żywiec — 2022), działająca pod pseudonimem Natalia LL, była malarką, fotografką i autorką performansów, wideo oraz instalacji — uznawaną za jedną z najważniejszych polskich artystek wizualnych drugiej połowy XX wieku. W latach 1957–1963 studiowała w PWSSP we Wrocławiu (dyplom u prof. Stanisława Dawskiego), a od 1964 należała do Związku Polskich Artystów Fotografików. W 1970 roku, wraz z mężem Andrzejem Lachowiczem, Zbigniewem Dłubakiem i krytykiem Antonim Dzieduszyckim, założyła we Wrocławiu grupę i Galerię PERMAFO — jedno z najważniejszych ognisk fotomedializmu i sztuki konceptualnej, promujące fotografię jako „przeźroczysty” środek zapisu. Pierwszą wystawą galerii była „Fotografia intymna” (1971). Rok później powstał cykl, który przyniósł artystce światową sławę — „Sztuka konsumpcyjna” (1972–1975): zdjęcia młodych kobiet ostentacyjnie, zmysłowo spożywających banany i inne produkty. Dzieło komentowało zarazem niedobory PRL-u i społeczne wyobrażenia o kobietach, stając się przełomowym dziełem sztuki feministycznej i krytycznej. Od 1975 roku Natalia LL włączyła się w międzynarodowy ruch sztuki feministycznej, biorąc udział w licznych sympozjach i wystawach; w 1976 jej „Sztuka konsumpcyjna” trafiła na okładkę pisma „Flash Art”, a w 1977 została stypendystką Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku. Odznaczona Srebrnym Medalem „Gloria Artis” (2007) i uhonorowana Nagrodą im. Katarzyny Kobro (2013), pozostaje jedną z czołowych postaci polskiej neoawangardy. ### Jan LEBENSTEIN (1930–1999) https://rewizje.art/artysta/jan-lebenstein Jan Lebenstein (1930, Brześć Litewski — 1999, Kraków) był malarzem i grafikiem, twórcą oryginalnej odmiany malarstwa figuratywnego z elementami surrealizmu i abstrakcji. Studiował w warszawskiej ASP, m.in. u Eugeniusza Eibischa i Artura Nacht-Samborskiego. Zadebiutował na pokoleniowej wystawie „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale (1955), gdzie nagrodzono jego nostalgiczne pejzaże przedmieść. W 1956 roku miał pierwszą indywidualną wystawę w Teatrze na Tarczyńskiej, prowadzonym przez zaprzyjaźnionego Mirona Białoszewskiego. Tworzył kolejno „Figury kreślone”, „Figury hieratyczne” i wreszcie „Figury osiowe” — uproszczone, totemiczne postacie ludzkie, najczęściej kobiece, ujęte wertykalnie wokół pionowej osi, precyzyjne i bogate w tony, niekiedy ocierające się o abstrakcję. W 1959 roku za cykl „Figur osiowych” otrzymał Grand Prix na I Międzynarodowym Biennale Młodych w Paryżu, co przyniosło mu międzynarodową sławę; od tego czasu mieszkał na stałe we Francji (od 1971 obywatel francuski). W kolejnych latach czerpał tematy z literatury starożytnej, mitologii i Biblii, tworząc pełne ekspresji, fantastyczno-symboliczne kompozycje o motywach zwierzęcych — swoisty bestiariusz. Związany ze środowiskiem paryskiej „Kultury” i Galerii Lambert, przyjaźnił się z Gustawem Herlingiem-Grudzińskim, którego opowiadania ilustrował; wykonał też cykle ilustracji m.in. do „Folwarku zwierzęcego” Orwella i „Księgi Hioba”. Najbogatszą kolekcję jego prac (sprowadzanych z Francji przez Mariusza Hermansdorfera) posiada Muzeum Narodowe we Wrocławiu, a „Figury osiowe” trafiły do nowojorskiego MoMA. Retrospektywa jego twórczości odbyła się w warszawskiej Zachęcie w 1992 roku. ### Alfred LENICA (1899–1977) https://rewizje.art/artysta/alfred-lenica Alfred Lenica (1899–1977) był malarzem, skrzypkiem i prawnikiem, związanym ze środowiskami Poznania, Krakowa i Warszawy. Od 1923 roku kształcił się w poznańskim Konserwatorium Muzycznym, a od 1925 uczył się malarstwa w prywatnej pracowni Adama Hannytkiewicza i Piotra Kubowicza. Obdarzony słuchem absolutnym, przez całe życie traktował dźwięk i barwę jako jedno: „Moje przejście od muzyki wypełniającej czas do malowania ciszy w przestrzeni nie było nagłe”, mówił, „muzyka ułatwiła mi poznanie barwy i dźwięku”. W 1947 roku współtworzył w Poznaniu grupę 4F+R (forma, farba, faktura, fantastyka + realizm), wraz z Ildefonsem Houwaltem i Feliksem Marią Nowowiejskim. Na przełomie 1948 i 1949 roku wziął udział w I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w krakowskim Pałacu Sztuki — przełomowej ekspozycji pod kuratelą Mieczysława Porębskiego, w aranżacji Tadeusza Kantora. W 1949 roku powstała „Farba w ruchu” — jeden z najwcześniejszych gestów taszyzmu na gruncie polskim, wyprzedzający rozkwit tego nurtu na Zachodzie. Taszyzm Lenicy — europejski odpowiednik ekspresjonizmu abstrakcyjnego — wyrastał z surrealizmu; około 1955 roku malarz wypracował własny, rozpoznawalny język oparty na rozlewającej się, samoorganizującej się materii farby. W 1958 roku, jako jedna z pierwszych po złagodzeniu socrealizmu, odbyła się w warszawskiej Zachęcie wystawa jego awangardowych prac. Dwa lata później dla siedziby ONZ w Genewie zrealizował monumentalny mural „Trzy żywioły: miłość, ogień, woda” (Palais des Nations, 1960), a na międzynarodowej wystawie sztuki współczesnej w Monte Carlo otrzymał Grand Prix. Od 1965 roku należał do II Grupy Krakowskiej, z którą związał pięć wystaw indywidualnych w Galerii Krzysztofory (1965, 1970, 1987, 1989 i 2015). W 1972 roku odwiedził Chile, gdzie jego przewodnikiem był surrealista Roberto Matta; pod wrażeniem tamtejszych wydarzeń stworzył poliptyk „Chile, Chile” (1973). W 1974 roku Zachęta poświęciła mu drugą wielką wystawę, której towarzyszył katalog systematyzujący dorobek malarza. Doceniany w Polsce i za granicą, Lenica pozostaje bodaj jedynym polskim artystą, który w pełni wszedł w wielki synestezyjny eksperyment epoki — w malarstwo, w którym barwę się słyszy, a ciszę maluje. Jego twórczość powraca co jakiś czas z nową siłą, dziś coraz częściej odczytywana przez pryzmat neuroestetyki — jako rozdział, którego pełnej miary historia sztuki wciąż nie domknęła. ### Danuta LESZCZYŃSKA-KLUZA (1926–2019) https://rewizje.art/artysta/danuta-leszczynska-kluza Danuta Leszczyńska-Kluza (1926, Przemyśl — 2019, Kraków) była malarką, rysowniczką i graficzką oraz wybitną postacią krakowskiego środowiska plastycznego. W latach 1946–1952 studiowała w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, m.in. u Zygmunta Radnickiego, broniąc dyplomu w pracowni Zbigniewa Pronaszki. Od samego początku jej twórczość była autonomiczna i niezwiązana z modnymi kierunkami. Malarstwo (olej, gwasz), rysunek (tusz) i grafikę (akwaforta) Leszczyńska-Kluza uprawiała na pograniczu figuracji i abstrakcji, często łącząc oba kierunki. Jej kompozycje, bogate w symbole, aluzje i metafory, składają się niekiedy z surrealistycznie zestawionych, pozornie przypadkowych postaci i przedmiotów; inspirowała się mitologią i literaturą, podejmując tematy ludzkiej egzystencji i spraw ostatecznych. Powstały kolejne cykle: „Pustelnia” (1959–61), „Ogrody” (1963–70), „Zdarzenia” (1971), „Uniwersum” (1975–83) oraz „Przeszłość–Przyszłość” (2006–07). Aktywna wystawienniczo od 1952 roku, brała udział w głośnej pokoleniowej wystawie „Arsenał” (1955) i reprezentowała Polskę na Biennale Sztuki w São Paulo (1969) oraz w Wenecji (1984). Swój dorobek prezentowała na ponad 50 wystawach indywidualnych, a jej prace znajdują się w 35 kolekcjach muzealnych na świecie — m.in. w Albertinie w Wiedniu, Bibliotece Kongresu w Waszyngtonie, Nationalmuseum w Sztokholmie, Národní galerie w Pradze oraz Muzeach Narodowych w Krakowie, Warszawie i Wrocławiu. Retrospektywna wystawa jej malarstwa i grafiki odbyła się w Muzeum Narodowym w Krakowie w 2005 roku. ### Norman LETO (1980) https://rewizje.art/artysta/norman-leto Norman Leto (właśc. Łukasz Banach, ur. 1980 w Bochni) jest artystą samoukiem — malarzem, twórcą filmów i obiektów przestrzennych oraz pisarzem. Oficjalną edukację zakończył na poziomie liceum, samodzielnie ucząc się programów graficznych. W swojej twórczości łączy sztuki wizualne, film i literaturę z zaawansowaną animacją 3D, kreując światy, w których rzeczywistość miesza się z wyobraźnią; jednym z jego mentorów był Zdzisław Beksiński. W 2007 roku zadebiutował indywidualną wystawą „Negatywne aspekty nadmiernej wolności w wieku lat 26” w CSW Zamek Ujazdowski i współpracował z Krystianem Lupą przy materiale wideo do spektaklu „Factory 2”. Jego najważniejsze projekty to dyptyk „Sailor” (2010) — powieść i pełnometrażowy film, dobrze przyjęty na festiwalach w kraju i za granicą — oraz „Photon” (2017), fabularyzowany dokument o powstawaniu życia i materii z Andrzejem Chyrą w roli narratora. „Photon” zdobył Nagrodę Publiczności na festiwalu Nowe Horyzonty oraz Złoty Pazur w Gdyni, a następnie trafił na platformę Netflix. W malarstwie Leto swobodnie porusza się między konwencjami — od abstrakcji i minimalistycznych pejzaży po fotorealistyczne, mocno emocjonalne sceny — malując na podstawie fotografii, natury lub kadru wideo i eksperymentując z generatorami sztucznej inteligencji. Laureat Paszportu „Polityki” w dziedzinie sztuk wizualnych, pojawił się także w teledysku zespołu Radiohead. Jego prace pokazywały m.in. Muzeum Narodowe w Krakowie, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie oraz warszawska Wallspace Gallery. ### Danuta LEWANDOWSKA (1927–1977) https://rewizje.art/artysta/danuta-lewandowska Danuta Lewandowska (1927, Warszawa — 1977, Warszawa) była malarką, architektką wnętrz i projektantką. W latach 1950–1955 studiowała na Wydziale Architektury Wnętrz warszawskiej ASP, m.in. u Jerzego Sołtana i Kazimierza Nity; od 1958 roku była tam wykładowczynią, a od 1973 adiunktem w Pracowni Kompozycji Brył i Płaszczyzn prof. Romana Owidzkiego na Wydziale Malarstwa. Projektowała wnętrza i meble (m.in. wnętrze Teatru Baj), współpracowała ze Spółdzielnią Artystów „Ład” i funkcjonowała w intelektualnym środowisku czołowych polskich twórców, przyjaźniąc się z Henrykiem Stażewskim. We wczesnych latach 60. tworzyła monochromatyczne, abstrakcyjne obrazy-reliefy w ciemnej, szarawej gamie; w kolejnym etapie wzbogacała ich fakturę, inspirując się naturą i rzemiosłem (powierzchnie roślin, sploty wikliny). Apogeum jej twórczości przypada na lata 1974–1977, gdy powstały dwupłaszczyznowe kompozycje: przed powierzchnią malarskiej płyty artystka mocowała kolejną płaszczyznę z naciągniętych i pomalowanych nylonowych oraz metalowych strun, zwykle z abstrakcyjnym owalem kontrastującym z tłem. Dzięki ruchomości i grze strun Lewandowska osiągała niepowtarzalne, migotliwe efekty wizualne, zależne od natężenia światła i punktu widzenia widza — jej twórczość cechuje odkrywcze podejście do zagadnień przestrzeni i ruchu w obrazie, bliskie sztuce kinetycznej. Doczekała się wystaw indywidualnych w Galerii Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (1965) i Galerii Zapiecek (1976), a po śmierci — pokazu w Zachęcie (1982). Jej prace znajdują się m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Sztuki w Łodzi. ### Zbigniew MAKOWSKI https://rewizje.art/artysta/zbigniew-makowski (brak biografii) ### Adam MARCZYŃSKI (1908–1985) https://rewizje.art/artysta/adam-marczynski Adam Marczyński (1908, Kraków — 1985, Kraków) był malarzem, grafikiem, twórcą asamblaży i reliefów, scenografem oraz pedagogiem — całe życie związanym z Krakowem i uznawanym za jednego z najważniejszych przedstawicieli polskiej awangardy. Studia w krakowskiej ASP (m.in. u Władysława Jarockiego) ukończył w 1936 roku; należał do przedwojennej Grupy Krakowskiej i brał udział w jej reaktywowaniu w 1957. Od 1950 roku był profesorem ASP w Krakowie, gdzie prowadził pracownię malarstwa do 1979; wykonywał też scenografie dla teatru Cricot oraz polichromie kościelne. Jego twórczość konsekwentnie ewoluowała od wczesnych, kubizujących i surrealizujących kompozycji ku abstrakcji. Około 1960 roku tworzył „Konkrety” i „Struktury” — dzieła z nurtu malarstwa materii, w których wysiłek namalowania faktury zastąpił konkretnym materiałem: kolaże i asamblaże z połamanych, opalanych listewek, forniru, tektury i skorodowanej blachy, wpisane w ścisłe figury geometryczne. W kolejnym etapie forma geometryczna zdominowała jego prace, wzbogacona o elementy ruchome — Marczyński stał się jednym z prekursorów sztuki kinetycznej w Polsce (m.in. „Refleksy zmienne”, I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu, 1965). W latach 70. tworzył obrazy zbudowane z ruchomych kasetonów z uchylanymi klapkami, w których istotną rolę odgrywała barwa pochodząca z odbicia światła od ich ścianek — każda zmiana ustawienia wprowadzała nową jakość odbioru. Jego ostatnimi dziełami były ascetyczne, niemal monochromatyczne białe reliefy. Retrospektywna wystawa odbyła się w krakowskim BWA tuż po jego śmierci (1985), a w 2023 roku — w Muzeum Narodowym w Krakowie („Liryzm i forma”). ### Małgorzata MARKIEWICZ (1979) https://rewizje.art/artysta/malgorzata-markiewicz Małgorzata Markiewicz (ur. 1979 w Krakowie) jest artystką sztuk wizualnych i performerką. Studiowała w Pracowni Działań Medialnych prof. Antoniego Porczaka na Wydziale Rzeźby krakowskiej ASP (1999–2004, dyplom z wyróżnieniem), uzupełniając wykształcenie m.in. na Konstfack w Sztokholmie; w 2015 roku uzyskała stopień doktora. Należała do feministycznej grupy grzenda.pl. Mieszka i pracuje w Krakowie. Od początku twórczości Markiewicz posługuje się tkaniną jako medium — jak mówi, materiałem, który „uczy ją pokory”. Tworzy obiekty, instalacje, wideo i fotografie, a także realizacje w przestrzeni publicznej, wykonane z gotowych ubrań, tkanin i włóczki, często w duchu recyklingu. Rzeźbiąc w tkaninie, tropi jej feministyczne wątki i odwołuje się do mitu Arachne; samą siebie nazywa „naprawiaczką”, która „ceruje” problemy współczesnego świata. W centrum jej praktyki stoi złożoność współczesnej dynamiki płci — w sferze prywatnej i publicznej, w relacjach zawodowych, rodzinnych, w temacie macierzyństwa, seksualności i pozycji kobiet w społeczeństwie. Symboliczną bohaterką jej twórczości jest wydziergana na szydełku „Meduza” (2020), nawiązująca do eseju Hélène Cixous „Śmiech Meduzy”. Prace Markiewicz pokazywały m.in. krakowski Bunkier Sztuki („To już nie jest męski świat”, 2022) oraz Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie; znajdują się w kolekcjach MOCAK-u, Bunkra Sztuki, Gdańskiej Galerii Miejskiej i innych instytucji w kraju i za granicą. ### Eugeniusz MARKOWSKI (1912–2007) https://rewizje.art/artysta/eugeniusz-markowski Eugeniusz Markowski (1912, Warszawa — 2007, Warszawa) był malarzem, rysownikiem i scenografem, a także dziennikarzem i dyplomatą oraz profesorem malarstwa warszawskiej ASP. Studiował w pracowni Tadeusza Pruszkowskiego, uzyskując absolutorium w 1938 roku. Po kampanii wrześniowej przedostał się do Rzymu, gdzie przebywał do 1950 roku (związany z grupą Libera Associazione Arti Figurative i poznający zarówno klasyków renesansu, jak i futurystów), a w latach 1950–1955 mieszkał w Kanadzie. Do Polski wrócił w 1955; ponownie zadebiutował głośną wystawą w Zachęcie w 1962 roku. Markowski należał do nurtu nowej figuracji. Bohaterem jego obrazów jest człowiek poddany ciśnieniu negatywnych emocji — zdeformowany potworek, na poły śmieszny, na poły tragiczny; jego wizja natury ludzkiej jest bezwzględna, oparta na prymitywnych namiętnościach i okrucieństwie. Bogata faktura, groteskowy wyraz i siła koloru zbliżają jego sztukę do art brut i twórczości Dubuffeta, choć obecne są w niej także odwołania do antyku i renesansu oraz dążenie do podskórnej harmonii. Krytycy zestawiali go z Soutine'em, Noldem, Groszem i Kokoschką, a Bożena Kowalska uznała, że swoimi brutalnymi obrazami zapowiadał — z niemal dwudziestoletnim wyprzedzeniem — ruch Neue Wilde. Reprezentował Polskę na Biennale w São Paulo (1963) i był pokazywany na prestiżowych wystawach sztuki polskiej za granicą, m.in. „1000 Years of Polish Art” w Royal Academy w Londynie (1970). Jego prace znajdują się w ważnych kolekcjach muzealnych, m.in. Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Muzeów Narodowych w Szczecinie i Poznaniu. ### Przemek MATECKI (1976) https://rewizje.art/artysta/przemek-matecki Przemek (Przemysław) Matecki (ur. 1976 w Żaganiu) jest malarzem współczesnym. W latach 1997–2002 studiował na Wydziale Artystycznym Uniwersytetu Zielonogórskiego, gdzie obronił dyplom w pracowni Ryszarda Woźniaka; jest też współtwórcą zespołu muzycznego Płetwonurki Szczurki i założycielem „Pracowni Tfurczości Dojrzałej”. Mieszka i pracuje w Warszawie, współpracując m.in. z Tomaszem Ciecierskim i z galeriami Raster (Warszawa), Carlier Gebauer (Berlin) oraz Hollybush Gardens (Londyn). Malarstwo Mateckiego wywodzi się z tradycji Roberta Rauschenberga i stylistyki punk: w gęstą fakturę farb olejnych artysta wkleja elementy kultury masowej — wycinki z gazet, znalezione fotografie, reprodukcje cudzych dzieł — zderzając abstrakcyjną materię z cytatami z bieżącej kultury wizualnej. Jego sztuka bywa radykalna i wulgarna, flirtuje z polityką, a zarazem zdradza nieakademicką czułość dla obrazu malarskiego. Najbardziej znanym cyklem Mateckiego są „Małe obrazy” (2016–2018, ponad 600 prac w formacie do 20 × 20 cm), które najpierw „objawiły się” na jego instagramie niczym malarski dziennik. Wertując wielokilogramowe pryzmy zbędnych katalogów i magazynów o sztuce, artysta nadawał reprodukcjom nowe życie, przeistaczając je w zagadkowe i zabawne miniaturowe obrazy olejne — grając z dziełami Michała Anioła, van Gogha, Strzemińskiego czy Bacona na zasadzie zbliżonej do internetowych memów. Jego prace pokazywały m.in. warszawska Zachęta, CSW Zamek Ujazdowski i Galeria Raster; w 2015 roku weszły do kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie. ### Jadwiga MAZIARSKA (1913–2003) https://rewizje.art/artysta/jadwiga-maziarska Jadwiga Maziarska (1913–2003, Kraków) była malarką oraz autorką obiektów, kolaży i grafik — uznawaną za prekursorkę malarstwa materii w Polsce. Studiowała w Prywatnej Szkole Malarskiej Alfreda Terleckiego (od 1933), a następnie w latach 1934–1939 na krakowskiej ASP, m.in. u Władysława Jarockiego i Ignacego Pieńkowskiego. Po wojnie przystąpiła do Grupy Młodych Plastyków, a w 1957 roku — wspólnie z Tadeuszem Kantorem, Marią Jaremą i Jonaszem Sternem — współzałożyła Stowarzyszenie Artystyczne Grupa Krakowska, biorąc udział we wszystkich jej wystawach; związana też była z Grupą Zagłębie. Tym, co fascynowało Maziarską najbardziej, była nie kompozycja czy paleta barw, lecz sama powierzchnia obrazu. Już od lat 40. eksperymentowała z fakturą — nakładała grube warstwy farby, od 1946 wprowadzała aplikacje z tkanin, a od 1954 dodawała do farb olejnych stearynę (np. „Skazy niepisanych poematów”, 1954). Jej dojrzałe, samodzielnie wypracowane malarstwo materii (pokazane m.in. na wystawie „Dziewięciu” w 1955) uznawane jest za jedne z pierwszych prac polskiego strukturalizmu, powstające równolegle do poszukiwań europejskich. W kolejnych dekadach Maziarska konsekwentnie modyfikowała swój abstrakcyjny język — w latach 70. ograniczała kolorystykę niekiedy do czerni i bieli, by w latach 80. i 90. powrócić do żywych barw; „przemienność” stała się znakiem rozpoznawczym jej twórczości. W ostatnich latach odkryto, że jej abstrakcje miały odniesienie w tworzonym latami zbiorze reprodukcji, co dało asumpt do monograficznej wystawy „Atlas wyobrażonego” (CSW Zamek Ujazdowski, 2009). Laureatka Nagrody im. Jana Cybisa (2001), pozostawiła prace m.in. w Muzeach Narodowych w Krakowie, Warszawie i Poznaniu oraz Muzeum Sztuki w Łodzi. ### Maria MICHAŁOWSKA (1925–2018) https://rewizje.art/artysta/maria-michalowska Maria Michałowska (1925–2018) była malarką, rysowniczką i fotografką — jedną z pierwszych przedstawicielek sztuki konceptualnej w Polsce. Studiowała na Wydziale Humanistycznym UJ w Krakowie (1945–47), a następnie na Wydziale Malarstwa PWSSP we Wrocławiu (1951–57). Przez ponad pięć dekad związana z Wrocławiem, była wieloletnią wykładowczynią (od 1991 profesorką) na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej. Od 1967 roku współtworzyła Grupę Wrocławską (m.in. ze Zdzisławem Jurkiewiczem, Janem Chwałczykiem i Jerzym Rosołowiczem) i należała do kręgu Galerii pod Moną Lizą, bliska koncepcji „sztuki niemożliwej” Jerzego Ludwińskiego. Twórczość Michałowskiej — choć obejmuje malarstwo, rysunek, fotografię i zdarzenia konceptualne — jest wewnętrznie spójna: cechuje ją intelektualna struktura i racjonalna refleksja nad procesem tworzenia oraz fenomenami czasu i przestrzeni, przy jednoczesnym dowartościowaniu wizualności i materii. We wczesnym cyklu malarskim „Formy znikające” kontemplowała kolor jako zjawisko; w latach 70. zaczęła „pojawiać się” w swojej sztuce, tworząc fotograficzne i rysunkowe cykle „Multiplikacje”, „Multiplikacje: Autoportrety” (1972), „Ślady” (1972) i „Przekształcenia” (1973) — multiplikowane obrysy dłoni i profilu twarzy, prowokujące skojarzenia z op-artem. Michałowska uczestniczyła w przełomowych dla polskiej sztuki wydarzeniach — Sympozjum Plastycznym „Wrocław '70”, wystawie „SP. Sztuka Pojęciowa” (1970), Plenerach Osieckich oraz „Atelier 72” w Edynburgu (1972). Za życia odbyło się zaledwie jedenaście jej wystaw indywidualnych; pierwszą monograficzną prezentacją jej dorobku była wystawa „Na końcu tej drogi być może znajdę lustro” w Muzeum Architektury we Wrocławiu (2024). Jej prace znajdują się m.in. w Muzeach Narodowych we Wrocławiu, Poznaniu i Warszawie, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi i MOCAK-u. ### Jerzy MIERZEJEWSKI (1917–2012) https://rewizje.art/artysta/jerzy-mierzejewski Jerzy Mierzejewski (1917, Kraków — 2012, Warszawa) był malarzem i pedagogiem, pochodzącym z artystycznej rodziny: jego ojciec Jacek Mierzejewski należał do grona formistów, a brat Andrzej również był malarzem. Studia rozpoczął w 1937 roku na warszawskiej ASP, lecz dyplom — w pracowni Mieczysława Kotarbińskiego — uzyskał dopiero w 1956. W latach 30. związał się ze Stowarzyszeniem Miłośników Filmu Artystycznego „Start”, a po wojnie współtworzył oddziały ZPAP i miał pierwszą wystawę indywidualną w Łodzi (1946). Przez ćwierć wieku (1950–1975) wykładał w łódzkiej PWSFTviT, gdzie uczył rysunku i „plastyki w filmie”, a także pełnił funkcje dziekana Wydziału Operatorskiego, dziekana Wydziału Reżyserii i prorektora; na jego pracach teoretycznych, m.in. „Kompozycji obrazu filmowego”, wychowały się całe pokolenia twórców kina (w 2006 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa tej uczelni). Równolegle nieustannie malował — głównie nastrojowe pejzaże, wnętrza pracowni, portrety rodziny i autoportrety; jego najważniejsze cykle to „Łódka”, „Pracownia” i „Ogrody”. Twórczość malarska Mierzejewskiego, niewątpliwie oryginalna i osobna wobec wszelkich powojennych ugrupowań, długo pozostawała w cieniu jego pracy dydaktycznej; wiele wystawiał za granicą, zwłaszcza w Holandii, a także w USA, Belgii i Niemczech. Jego malarski dorobek zaprezentowano publicznie szerzej dopiero w 1997 roku — retrospektywą w warszawskim Domu Plastyka, połączoną z przyznaniem Nagrody im. Jana Cybisa. W 2004 roku Muzeum Narodowe w Warszawie pokazało wystawę całej rodziny Mierzejewskich. Zmarł 14 czerwca 2012 roku, w dniu otwarcia poświęconej mu wystawy w Muzeum Kinematografii w Łodzi. ### Joan MIRÓ (1893–1983) https://rewizje.art/artysta/joan-miro Joan Miró (1893, Barcelona — 1983, Palma de Mallorca) był katalońskim malarzem, rzeźbiarzem i ceramikiem, zaliczanym do najważniejszych artystów XX wieku. Kształcił się w Barcelonie, a od około 1920 roku dzielił czas między Paryż a kataloński Montroig. W 1924 roku zbliżył się do kręgu surrealistów i — choć nigdy formalnie do nich nie przystąpił — był jednym z sygnatariuszy Manifestu surrealizmu, rozwijając własny, niepowtarzalny styl inspirowany automatyzmem i światem podświadomości. Jego malarstwo, oparte na uproszczonych, organicznych formach przypominających rysunki dzieci oraz na nasyconych, czystych barwach, stało się jednym z fundamentów sztuki nowoczesnej. Miró zajmował się także rzeźbą, grafiką i ceramiką (m.in. monumentalne „Ściana Księżyca” i „Ściana Słońca” dla paryskiego UNESCO). Jego twórczości poświęcono dwa muzea — Fundació Joan Miró w Barcelonie (1975) oraz Fundació Pilar i Joan Miró na Majorce (1981) — a jego dzieła znajdują się w najważniejszych kolekcjach świata. ### Igor MITORAJ (1944–2014) https://rewizje.art/artysta/igor-mitoraj Igor Mitoraj (1944, Oederan w Niemczech — 2014) należał do najwybitniejszych rzeźbiarzy XX wieku. Dzieciństwo i młodość spędził w Grojcu niedaleko Oświęcimia; w 1963 roku rozpoczął studia na Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP, gdzie uczył się m.in. pod kierunkiem Tadeusza Kantora, a od 1968 kontynuował naukę w École Nationale Supérieure des Beaux-Arts w Paryżu. Do 1977 roku zajmował się głównie malarstwem i grafiką; podróż do Meksyku i zetknięcie ze sztuką prekolumbijską skierowały go ku monumentalnej rzeźbie. W 1985 roku osiadł na stałe w słynącej z odlewni i warsztatów rzeźbiarskich Pietrasancie we Włoszech. Głównym tematem rzeźb Mitoraja jest ludzkie ciało — zarówno jego piękno, jak i kruchość. Odwołując się do kanonu antyku oraz do twórczości Michała Anioła i Canovy, artysta wprowadzał do swoich prac celowe defekty: pęknięcia, ubytki, urwane skrzydła, zabandażowane twarze i niekompletne sylwetki, które symbolizują ułomność ludzkiej natury i skłaniają do refleksji nad kondycją współczesnego człowieka. Pracował początkowo w marmurze z Carrary, później najczęściej odlewał w brązie; charakterystycznym, ukrytym „podpisem” rzeźbiarza są usta o kształcie jego własnych ust. Dorobek Mitoraja prezentowano na około 120 wystawach na świecie; w 1986 roku został zaproszony na Biennale w Wenecji. Jego monumentalne rzeźby stanęły w najbardziej prestiżowych przestrzeniach — „Eros Bendato” na krakowskim Rynku Głównym, „Tindaro Screpolato” w Warszawie, prace w Pompejach, w Dolinie Świątyń w Agrigento oraz wrota bazyliki Santa Maria degli Angeli e dei Martiri w Rzymie. Pośmiertna wystawa wśród ruin Pompejów (2016) zgromadziła tłumy. ### Jarosław MODZELEWSKI (1955) https://rewizje.art/artysta/jaroslaw-modzelewski Jarosław Modzelewski (ur. 1955 w Warszawie) jest malarzem, rysownikiem i pedagogiem, uznawanym za jedną z najważniejszych postaci polskiej sztuki współczesnej. W latach 1975–1980 studiował na Wydziale Malarstwa warszawskiej ASP pod kierunkiem Stefana Gierowskiego, u którego uzyskał dyplom; od 1982 roku był pedagogiem macierzystej uczelni, prowadząc pracownię malarstwa do 2020 roku. W 1982 roku Modzelewski współzałożył Gruppę (1982–1992) — wraz z Ryszardem Grzybem, Pawłem Kowalewskim, Włodzimierzem Pawlakiem, Markiem Sobczykiem i Ryszardem Woźniakiem — jedno z najbardziej spektakularnych zjawisk w dziejach polskiego malarstwa, którego prace i akcje wyrażały napięcia czasu stanu wojennego i kontestowały skostniały akademizm; współwydawał też jej pismo „Oj dobrze już”. W początkowym okresie posługiwał się wyabstrahowanymi znakami i powielanymi z szablonu motywami („Szturmujące delfiny”, 1981), by od końca lat 80. powrócić do scen figuralnych. Dojrzałe malarstwo Modzelewskiego cechuje daleko idące uproszczenie i niemal schematyczne ujęcie postaci ludzkich, wykonujących gesty i czynności opisane w tytułach — stąd określenie „malarz ikon codzienności”. W swoich obrazach podejmuje wątki polityczne, historyczne, religijne i egzystencjalne, zachowując nienachalność komentarza i czułą relację do przyrody. Laureat m.in. Paszportu Polityki (1998) i Nagrody im. Jana Cybisa (2004); przekrojową wystawę „Kraj nad Wisłą” pokazało CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie (2023). Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Warszawie, Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz w Zachęcie. ### MONSTFUR https://rewizje.art/artysta/monstfur MONSTFUR to artystyczny duet Bartłomieja Stypki (ur. 1983) i Łukasza Gawrona (ur. 1985), który rozpoczął działalność około 2006 roku w rodzinnej Częstochowie. Kolektyw zajmuje się działaniami w przestrzeni miejskiej — graffiti i grafiką szablonową — a w malarstwie małoformatowym jako podobrazia wykorzystuje stare szyldy, tablice informacyjne, skorodowane blachy i kartony. Sami artyści określają swoją twórczość jako „wizualny polski horror” — film klasy B zainspirowany rodzimą rzeczywistością i w niej mający swoją genezę. Prace MONSTFURA można spotkać m.in. w Częstochowie (kładka nad torami, miejski autobus), Katowicach (Muzeum Śląskie), Gdańsku (mural na Zaspie) oraz Warszawie. Duet z powodzeniem przenosi szablonowy street art z ulicy do galerii i na targi sztuki; w 2015 roku zdobył Grand Prix w konkursie Stencil Art Prize organizowanym przez Ambush Gallery w Sydney, a jego twórczość znalazła się w publikacjach poświęconych sztuce ulicy, w towarzystwie m.in. Banksy'ego. ### Henryk MUSIAŁOWICZ (1914–2015) https://rewizje.art/artysta/henryk-musialowicz Henryk Musiałowicz (1914–2015) był malarzem, grafikiem i rysownikiem, świadomie pozostającym poza wszelkimi grupami i orientacjami artystycznymi. Kształcił się najpierw w poznańskiej Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych (malarstwo dekoracyjne i witraż), a następnie na warszawskiej ASP, gdzie w 1948 roku uzyskał dyplom w pracowni Felicjana Szczęsnego Kowarskiego. Przełomowym doświadczeniem był wyjazd do Holandii w 1957 roku i bezpośrednie zetknięcie ze sztuką Rembrandta, które skierowało go ku lapidarnej formie wyrażanej niemal wyłącznie czernią i bielą. Twórczość Musiałowicza tworzą monotematyczne cykle o głęboko egzystencjalnym, naznaczonym pamięcią wojny charakterze — „Wojna przeciw człowiekowi”, „Portrety z wyobraźni”, „Reminiscencje”, „Epitafia”, „Rodzina”. Powracającym motywem jest bezimienna postać-cień, wyłaniająca się z nawarstwionej, smolistej czerni, która wchłania inne barwy; obrazy o gęstej, reliefowej fakturze artysta inkrustował wtapianymi opiłkami złota i srebra, osiągając atmosferę „radosnej melancholii” i kontemplacji. Od końca lat 80. coraz częściej tworzył przestrzenne kompozycje budowane z licznych, rzeźbionych w drewnie elementów przypominających totemy. To właśnie cyklami „Reminiscencje”, „Epitafia” i „Rodzina” Musiałowicz odniósł sukces w Europie; brał udział w około 250 wystawach w kraju i za granicą, m.in. w Genewie, Paryżu (Galerie Lambert), Londynie, Chicago i Nowym Jorku, a także w warszawskiej Zachęcie. W 2002 roku Muzeum Narodowe w Poznaniu przygotowało jego dużą wystawę retrospektywną, a w 2009 artysta został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. ### Juliusz NARZYŃSKI (1934–2020) https://rewizje.art/artysta/juliusz-narzynski Juliusz Narzyński (1934, Warszawa — 2020, Warszawa) należał do pierwszego poodwilżowego pokolenia polskich malarzy. W 1959 roku z wyróżnieniem ukończył studia w warszawskiej ASP w pracowni Artura Nachta-Samborskiego, a w 1963 współtworzył grupę Rekonesans — formację artystów swojego pokolenia, którzy w niepewnych czasach tuż po socrealizmie połączyli się, by zaistnieć na scenie, zachowując twórczą niezależność. Zasadzie wolności w sztuce Narzyński pozostał wierny przez całe życie. W latach 1967–1973 kierował staromiejską Galerią Sztuki Współczesnej w Warszawie, przejmując ją po Marianie Boguszu i jego Krzywym Kole i konsekwentnie promując sztukę awangardową, abstrakcyjną i ekspresyjną, dbając o sukces wystawienniczy kolegów. Od 1973 roku objął pracownię malarstwa w łódzkiej PWSSP (obecnie ASP im. Władysława Strzemińskiego), gdzie został profesorem. W 1970 roku przebywał na stypendium rządu holenderskiego, a w 1969 otrzymał Nagrodę Krytyki Artystycznej im. C.K. Norwida. Malarstwo Narzyńskiego, sytuowane między abstrakcją a figuracją, krytycy zaliczają do tradycji surrealizmu: to poetyckie, nadrealne pejzaże, w których fantazja buduje inną rzeczywistość pełną tajemnicy, barw i symboli zmuszających widza do rozszyfrowywania ukrytych przesłań. Mimo licznych nagród pozostawał z dala od szerokiej popularności. Brał udział w ponad 200 wystawach w kraju i za granicą (m.in. Galerie Lambert w Paryżu, Zachęta, Edynburg, Monte Carlo); jego prace znajdują się w Muzeach Narodowych w Warszawie, Poznaniu, Kielcach, Gdańsku i Szczecinie oraz w Zachęcie. ### Dorota NIEZNALSKA (1973) https://rewizje.art/artysta/dorota-nieznalska Dorota Nieznalska (ur. 1973 w Gdańsku) jest artystką wizualną i rzeźbiarką, absolwentką Wydziału Rzeźby gdańskiej ASP, zaliczaną do czołowych przedstawicieli polskiej sztuki krytycznej. Tworzy instalacje, obiekty rzeźbiarskie, wideo i fotografie, w których poddaje krytycznej analizie społeczne normy — zwłaszcza konstrukcje męskości, kult siły fizycznej i macho — a także kontrowersyjnie sięga po ikonografię chrześcijańską i symbolikę katolicką. Jej najgłośniejsza praca, instalacja „Pasja” (2001, Galeria Wyspa w Gdańsku) — łącząca stalowy krzyż z wizerunkiem męskich genitaliów oraz zapętlony film z twarzą mężczyzny ćwiczącego na siłowni — stała się przedmiotem wieloletniego procesu o obrazę uczuć religijnych. Sprawa urosła do rangi symbolu debaty o granicach wolności twórczej oraz relacjach sztuki, polityki i mediów: po wyroku skazującym z 2003 roku i ponownym procesie artystka została ostatecznie uniewinniona w Gdańsku w 2010 roku. W kolejnych latach Nieznalska zwróciła się ku tematyce pamięci historycznej i dziedzictwa dawnych Prus Wschodnich, realizując m.in. projekt poświęcony pomnikowi Tannenberg-Denkmal. Jej prace pokazywano na wystawach indywidualnych w kraju i za granicą (Szwecja, Niemcy), a także w instytucjach takich jak MOCAK w Krakowie. Twórczość Nieznalskiej pozostaje jednym z najważniejszych głosów polskiej sztuki zaangażowanej. ### Zdzisław NITKA (1962) https://rewizje.art/artysta/zdzislaw-nitka Zdzisław Nitka (ur. 26 stycznia 1962 w Obornikach Śląskich) jest malarzem-neoekspresjonistą, rysownikiem i grafikiem, przedstawicielem generacji lat 80. i kręgu „Nowych Dzikich”. Fascynacja ekspresjonizmem narodziła się już w czasach Liceum Sztuk Plastycznych we Wrocławiu; w 1982 roku rozpoczął studia w tamtejszej PWSSP (obecnie ASP im. Eugeniusza Gepperta), gdzie w 1987 obronił dyplom w pracowni malarstwa prof. Józefa Hałasa. Od 1988 roku wykłada na macierzystej uczelni, obecnie z tytułem profesora. Nitka zadebiutował w 1986 roku na głośnej wystawie „Ekspresja lat 80.” w BWA w Sopocie — manifestacji całego pokolenia polskiej Nowej ekspresji. W swoim malarstwie świadomie nawiązuje do wczesnego ekspresjonizmu niemieckiego i ruchu Neue Wilde, niemal dosłownie cytując mistrzów — van Gogha, Muncha, Kirchnera, Noldego, Baselitza i Polkego — by następnie przetwarzać ich i wzbogacać własną refleksją; ważnym motywem jest „malarz niesiony na ramionach malarza”. W latach 80. korespondował z Georgiem Baselitzem, który zadedykował mu pracę na papierze „Maler Nitka”. Twórczość Nitki jest surowa i bezkompromisowa, przepełniona psychologią i poetyką grozy; oprócz ludzi pojawiają się w niej zwierzęta, najczęściej psy, a około 2003 roku powstał osobny nurt mrocznych „obrazów rżniętych” wykonywanych piłą mechaniczną. Artysta świadomie rezygnuje z warsztatowej perfekcji, deklarując: „podobnie jak Rolling Stones odpowiada mi rola outsidera i rebelianta”. W 1997 roku wraz z żoną Jolantą Nitką-Nikt założył w Obornikach Śląskich prywatne Muzeum Ekspresjonistów. Jego prace znajdują się m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu. ### Andrzej NOWACKI (1953) https://rewizje.art/artysta/andrzej-nowacki Andrzej Nowacki (ur. 15 października 1953 w Rabce) jest malarzem reprezentującym abstrakcję geometryczną i op-art. Wczesną młodość spędził w Krakowie; w 1977 roku wyjechał z Polski, studiując skandynawistykę w Göteborgu oraz germanistykę i historię sztuki w Innsbrucku. Przełomem okazało się spotkanie na początku lat 80. dwóch polskich abstrakcjonistów-geometryków — Kajetana Sosnowskiego i Henryka Stażewskiego, którego pracownię wielokrotnie odwiedzał i z którym utrzymywał kontakt przez wiele lat. W 1984 roku osiadł na stałe w Berlinie Zachodnim, poświęcając się pracy twórczej. Pierwsza indywidualna wystawa Nowackiego odbyła się w berlińskiej Galerii Pommersfelde w 1987 roku, a od 1988 zaczął tworzyć reliefy — początkowo malowane na pilśni. Od końca lat 80. buduje przede wszystkim abstrakcyjne reliefy komponowane na płótnie w rytmiczne układy kontrastowych barw. Stylistyka jego prac wywodzi się z tradycji Stażewskiego, Josefa Albersa i rosyjskiej awangardy (Malewicz, Tatlin, Popowa); podstawową formą jest kwadrat — uosobienie harmonijnego porządku. Dzięki samodzielnie mieszanym farbom akrylowym kształty i barwy przenikają się, tak że barwa staje się formą, a forma barwą. Od 1996 roku artysta sygnuje prace datą ich powstania. Współpracował z Heinzem Teuflem, właścicielem wiodącej w Europie galerii sztuki konkretnej, a w 1997 roku pokazał wystawę wspólnie z Janem Lenicą w berlińskiej Avantgarde Galerie. Był stypendystą Fundacji Pollock-Krasner (2001); pierwszą wystawę retrospektywną przygotowało mu Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie (2002). Jego prace znajdują się m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie oraz w kolekcjach w Europie i USA. ### Maciej NOWACKI https://rewizje.art/artysta/maciej-nowacki (brak biografii) ### Jerzy NOWOSIELSKI (1923–2011) https://rewizje.art/artysta/jerzy-nowosielski Jerzy Nowosielski (1923, Kraków — 2011, Kraków) był jednym z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów XX wieku — malarzem, scenografem, twórcą malowideł ściennych oraz teoretykiem sztuki współczesnej i teologii prawosławnej. Wychowany na styku kultur, w tradycji grekokatolicko-prawosławnej, studia rozpoczął w 1940 roku w krakowskiej Kunstgewerbeschule, a w 1942 spędził blisko rok we wspólnocie prawosławnej przy ławrze studyckiej w Uniowie pod Lwowem, gdzie studiował teorię i sztukę malowania ikon — jak wspominał, „tam narodził się duchowo”. Po wojnie kształcił się na ASP w Krakowie (m.in. pod wpływem Tadeusza Kantora), uzyskując dyplom w 1947 roku. W 1957 roku Nowosielski był członkiem-założycielem Stowarzyszenia Artystycznego Grupa Krakowska; w latach 1957–1962 wykładał w PWSSP w Łodzi, a od 1962 do 1993 prowadził pracownię na krakowskiej ASP, ciesząc się ogromnym autorytetem wśród studentów. W jego twórczości — jak sam mówił — „żyją i walczą ze sobą dwa nurty: figuracja i abstrakcja geometryczna”, a fascynacja ikoną wynikała właśnie z tej opozycji, którą ikona potrafiła pogodzić w malarskiej syntezie. Bohaterką wielu jego obrazów jest kobieta — akty, postaci sportsmenek i gimnastyczek w zaskakujących perspektywach, kobiety-ikony, wnętrza, pejzaże i akty na plaży. Niepoślednie miejsce w jego sztuce zajmuje abstrakcja — sedno rozważań nad obrazem jako nośnikiem idei — oraz malarstwo sakralne: liczne polichromie i ikonostasy w cerkwiach i kościołach w całej Polsce. Był też autorem esejów o ikonie i prawosławiu. Uczestniczył w Biennale w Wenecji i São Paulo oraz w wystawach w Nowym Jorku, Paryżu, Londynie i Wiedniu; otrzymał m.in. Nagrodę Państwową (1984) i Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski. Sejm RP ustanowił rok 2023 Rokiem Jerzego Nowosielskiego. ### Leszek NOWOSIELSKI (1918–1999) https://rewizje.art/artysta/leszek-nowosielski Leszek Nowosielski (1918, Warszawa — 1999, Warszawa) był artystą ceramikiem, malarzem i rysownikiem — postacią odrębną i niespokrewnioną z Jerzym Nowosielskim. Ukończył studia na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej, a malarstwa uczył się podczas wojny prywatnie u Jana Rubczaka. W latach 1945–1949 prowadził w Gliwicach wytwórnię chemiczną, a w 1949 — po przyjęciu do ZPAP — odbyła się jego pierwsza indywidualna wystawa malarstwa. W 1956 roku, po zakupie wraz z żoną Hanną Modrzewską-Nowosielską willi w Podkowie Leśnej, skierował zainteresowania ku ceramice; zaczynali od dekoracji naszkliwnych na porcelanie, według samodzielnie opracowanej technologii i stylistyki. Z czasem Nowosielski wyspecjalizował się w kompozycjach z płaskorzeźbionych kafli ceramicznych. Najważniejszymi elementami jego sztuki były faktura i światłocień — w obrazach ujawniające się jako grube, impastowe warstwy farby, a w ceramice jako bogaty, zróżnicowany relief; inspirację czerpał z natury, tworząc organiczne, pulsujące, abstrakcyjne formy. Leszek i Hanna Nowosielscy stanowili niezwykły, twórczo uzupełniający się artystyczny duet, a ich posesja w Podkowie Leśnej — z pracownią, piecem ceramicznym i galerią otwartą na ogród — stała się dziełem samym w sobie. Część jego twórczości odwoływała się do historii Polski, a jedną z kompozycji ceramicznych poświęcił wybuchowi bomby w Hiroszimie (praca w Centrum Pamięci Hiroszimy w Tokio). Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Warszawie, Wrocławiu i Gdańsku oraz Muzeum Ziemi Mazowieckiej w Płocku. ### Katarzyna OLMA https://rewizje.art/artysta/katarzyna-olma (brak biografii) ### Janusz ORBITOWSKI (1940–2017) https://rewizje.art/artysta/janusz-orbitowski Janusz Orbitowski (1940, Kraków — 2017, Kraków) był malarzem i grafikiem, profesorem zwyczajnym krakowskiej ASP i jednym z najkonsekwentniejszych przedstawicieli abstrakcji geometrycznej w Polsce. W 1967 roku z wyróżnieniem ukończył Wydział Malarstwa i Grafiki ASP w Krakowie, jako uczeń Adama Marczyńskiego; od 1970 związany był zawodowo z macierzystą uczelnią, gdzie od 1993 roku kierował Katedrą Rysunku. Większość obrazów Orbitowskiego zbudowana jest z rombów, kwadratów i prostokątów i nosi neutralne lub matematyczne tytuły — „Kompozycje”, „Reliefy”, „7/76”. Pod koniec lat 60. artysta nadał swym geometrycznym konstrukcjom trójwymiarowość: naklejane na powierzchnię moduły tworzą reliefy, przeważnie białe i monochromatyczne. Naczelnymi wytycznymi jego dzieł były przestrzeń, światło, ruch i ich wzajemne relacje; z czasem wzbogacał kompozycje rytmami cienkich listewek i prętów, a od lat 80. tworzył również rysunki utrzymane w duchu abstrakcji geometrycznej. Choć jego sztuka opiera się na czystej geometrii, formy bywają nieoczywiste — przybierają charakter organiczny, przypominają monumentalizowane fragmenty roślin, a niektóre kompozycje nie są wolne od symboliki. Orbitowski był stypendystą Fondazione Romana, Fundacji Kościuszkowskiej i Fundacji Pollock-Krasner, a od 1991 roku związany z krakowską Galerią Starmach. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie i Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Zachęty. ### Roman OWIDZKI (1912–2009) https://rewizje.art/artysta/roman-owidzki Roman Owidzki (1912, Ostrowy k. Łodzi — 2009, Warszawa) był malarzem, grafikiem, ilustratorem i scenografem, profesorem warszawskiej ASP i jednym z najważniejszych polskich twórców sztuki abstrakcyjnej. Zanim zajął się malarstwem, studiował nauki ścisłe na Uniwersytecie Warszawskim (1931–34) — to doświadczenie nadało jego późniejszej twórczości element uporządkowania i skłonność do form wywiedzionych ze świata organicznego. Studia malarskie na ASP przerwała wojna; jako obrońca twierdzy Modlin trafił do oflagu w Murnau, gdzie współtworzył scenografie obozowego teatru i — jak sam twierdził — „narodził się” jako artysta. Dyplom uzyskał dopiero w 1955 roku, będąc już pedagogiem uczelni. Od 1956 roku Owidzki prowadził na ASP pracownię brył i płaszczyzn, przekształconą później w „Pracownię Wiedzy o Działaniach i Strukturach Wizualnych”, która walnie przyczyniła się do rozwoju sztuki abstrakcyjnej w Polsce; nauczanie traktował „jako współtworzenie”. Był jednym ze współzałożycieli Galerii Foksal i uczestnikiem jej pierwszej wystawy, zorganizowanej wspólnie z Henrykiem Stażewskim w 1966 roku; współpracował też z Galerią Krzywe Koło Mariana Bogusza. Na przełomie lat 50. i 60. twórczość Owidzkiego odeszła od figuracji ku sztuce niefiguratywnej, której pozostał wierny do końca życia. Najbardziej emblematyczne są jego monochromatyczne reliefy: na płótno nakładał elementy sklejki, metalu i papier-mâché, formując uporządkowane układy przypominające biologiczne formy życia, zwykle utrzymane w barwach ziemi. Laureat Nagrody im. Jana Cybisa (2007) i Nagrody im. C.K. Norwida, pozostawił prace m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi i Muzeum ASP w Warszawie. ### Paulina OŁOWSKA (1976) https://rewizje.art/artysta/paulina-olowska Paulina Ołowska (ur. 1976 w Gdańsku) należy do najbardziej cenionych polskich artystek na arenie międzynarodowej. Studiowała malarstwo i wideo w The Art Institute of Chicago (dyplom 1996), a następnie grafikę i malarstwo na ASP w Gdańsku (dyplom 2000); była stypendystką m.in. Rijksakademie w Amsterdamie. Tworzy w wielu mediach — malarstwie, fotografii, kolażu, instalacji, performansie, rzeźbie, neonie i scenografii — często we współpracy z innymi artystami, m.in. ze szkocką malarką Lucy McKenzie. Polem jej eksploracji są utopie modernizmu — wczesny Bauhaus, rosyjski konstruktywizm, europejska awanganda początku XX wieku — którym nadaje aktualność, łącząc badania nad twórczością XX-wiecznych artystów z własną praktyką. Twórczość Ołowskiej przenika romantyczna wizja sztuki jako nośnika pozytywnych utopii i przekonanie, że „sztuka może zmienić świat”, a także silny wątek feministyczny: zainteresowanie kobiecymi postawami w sztuce i poszukiwanie „protoplastek”. Od 2004 roku rekonstruuje historyczne warszawskie neony z lat 60. i 70. — to z myślą o renowacji neonu „Siatkarka” (1961) Jana Mucharskiego zorganizowała wystawę „Obraz – wymiana – neon” w Fundacji Galerii Foksal (2006). Wśród jej głośnych realizacji jest performans „Alfabet” (po raz pierwszy w Berlinie w 2005, później pokazany w Museum of Modern Art w Nowym Jorku) oraz prowadzony wspólnie z Lucy McKenzie warszawski bar Nova Popularna (2003). W 2016 roku magazyn „New York Times” umieścił ją na liście najbardziej wpływowych ludzi kultury na świecie; jest też laureatką Kunstpreis Aachen (2014). Reprezentowana przez galerie Buchholz, Fundację Galerii Foksal, Simon Lee i Pace, brała udział m.in. w 50. Biennale w Wenecji; jej obszerną wystawę „Czar Warszawy” pokazała warszawska Zachęta. ### Jan PAMUŁA (1944–2022) https://rewizje.art/artysta/jan-pamula Jan Pamuła (1944, Spytkowice — 2022) w latach 1961–1968 studiował malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, w pracowni Hanny Rudzkiej-Cybisowej, równolegle poznając techniki graficzne — drzeworyt, miedzioryt i litografię. W roku akademickim 1966/1967 odbył staż w paryskiej École Nationale Supérieure des Beaux-Arts, w pracowni Luciena Coutauda. Na początku lat 70. zwrócił się ku abstrakcji geometrycznej i sztuce konkretnej. Czytał Hegla i Kierkegaarda, a przede wszystkim Swedenborga; cenił teorię koloru Paula Klee oraz neoplastyczny manifest Mondriana, a geometrię traktował jako drogę do prawd uniwersalnych. Z tego namysłu wyrosły cykle „Układów z trójkątem”, „Zbiorów chromatycznych” i „Kanonów” oraz trójwymiarowe „Obiekty geometryczne”. Najważniejszy zwrot przyniósł komputer. Już w 1980 roku, na stypendium w paryskiej Sorbonie, stworzył pierwsze „Serie komputerowe”, a w 1982 przedstawił pracę „Zastosowanie elektronicznych maszyn cyfrowych w twórczości plastycznej”. Z permutacyjnych, komputerowo generowanych podziałów płaszczyzny budował wzorce przenoszone następnie na płótno — jako jeden z pierwszych polskich artystów uczynił z komputera narzędzie malarstwa. Jego abstrakcję nazywano „geometryczno-romantyczną”: ścisłej, modularnej logice konstrukcji towarzyszyła powściągliwa barwa, ograniczana do kilku odcieni w wyważonych proporcjach. Pamuła był też wpływowym teoretykiem i pedagogiem — wykładał teorię widzenia Władysława Strzemińskiego, od 1974 roku uczył na krakowskiej ASP, a w latach 2002–2008 był jej rektorem; z jego inicjatywy powstały uczelniane muzeum i wydawnictwo. Należał do II Grupy Krakowskiej, był stypendystą Fundacji Kościuszkowskiej oraz Fulbrighta. Jego prace znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym w Warszawie i Krakowie oraz w krakowskim MOCAK-u, a w 2021 roku Muzeum Sztuki Współczesnej w Ołomuńcu poświęciło mu retrospektywę jako pionierowi sztuki komputerowej w Polsce. Dziś, gdy historia sztuki na nowo pisze rozdział o początkach sztuki cyfrowej — nurtu, który na Zachodzie otwierali Vera Molnár i Frieder Nake — twórczość Pamuły czeka na pełne, międzynarodowe odczytanie. ### Teresa PANASIUK (1938–2021) https://rewizje.art/artysta/teresa-panasiuk Teresa Panasiuk (1938, Warszawa — 2021) studiowała w latach 1958–1964 najpierw w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku, w pracowni Krystyny Łady-Studnickiej, a następnie na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych — u Artura Nacht-Samborskiego, jednego z czołowych kapistów, dla których kolor „kształtował formę” i osiągał własną „dźwięczność”. Z tej szkoły wyniosła wrażliwość barwną, która stała się fundamentem całej jej twórczości. W latach 1972–1980 prowadziła warszawską Galerię Sztuki Współczesnej w Staromiejskim Domu Kultury, obejmując w 1974 roku funkcję kuratorki. Kontynuowała tym samym dzieło Mariana Bogusza i dawnej Galerii Krzywe Koło — najważniejszego ośrodka awangardy w Warszawie lat 50. i 60., z którego wyszli m.in. Stefan Gierowski, Rajmund Ziemski czy rzeźbiarki Alina Szapocznikow i Magdalena Więcek. Panasiuk była więc nie tylko malarką, lecz i współtwórczynią instytucjonalnej ciągłości polskiej abstrakcji. Jej własnym tematem — przez niemal całą karierę — był pejzaż. Wczesne, materiowe płótna bliskie malarstwu informel w latach 70. ustąpiły miejsca radykalnej syntezie: krajobraz został sprowadzony do linii horyzontu i przenikającego przez warstwy farby światła. Z obrazów zniknęły wszystkie klasyczne atrybuty pejzażu — rośliny, budynki, chmury, postacie — a kompozycje, wbrew tradycji, przyjęły format pionowy, zwykle zarezerwowany dla portretu. Kluczem pozostawał kolor. Nakładany pozornie płasko, w rzeczywistości budował głębię z wielu warstw i prześwitów; krytyka pisała o płótnach „komponowanych tak abstrakcyjnie jak muzyka”. Panasiuk pracowała w oleju, ale szczególnie ceniła gwasz i papier: „Gwasz nie jest szkicem do obrazu”, mówiła o swoich pracach, „wręcz odwrotnie — inspiracją do gwaszu jest olej”. W czasach, gdy oficjalna polityka promowała socrealizm, abstrakcja była przestrzenią wolności. Odcięta żelazną kurtyną od klasyków pola barwnego — Barnetta Newmana czy Marka Rothki — Panasiuk dochodziła równolegle do pokrewnych rozwiązań, zachowując jednak horyzont jako kotwicę łączącą obraz z rzeczywistością. Najpełniej pokazała to wystawa „Horyzont” (2024), zestawiająca jej malarstwo z twórczością Stefana Gierowskiego. Za życia pokazała prace na blisko trzydziestu wystawach indywidualnych — w Warszawie i Łodzi, a także w Paryżu, Berlinie, Roskilde i Lund. Należy do pokolenia artystek, które — jak zakorzeniona w tym samym Krzywym Kole Alina Szapocznikow — przez dekady pozostawały na marginesie głównych narracji historii sztuki, a których dorobek dopiero dziś jest na nowo odczytywany i wpisywany do kanonu. ### Maria PAPA (1923–2008) https://rewizje.art/artysta/maria-papa Maria Papa Rostkowska urodziła się w 1923 roku w Brwinowie pod Warszawą. W czasie Powstania Warszawskiego walczyła jako łączniczka, przenosząc broń kanałami między dzielnicami oblężonego miasta. Aresztowana i deportowana, uciekła z transportu do Auschwitz. Za udział w oporze zbrojnym odznaczona Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari. Po wojnie studiowała na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, następnie — dzięki stypendium — w Paryżu. Wykładała malarstwo w Sopocie i Warszawie. W 1957 roku opuściła Polskę na stałe. Rok później poślubiła Gualtieriego di San Lazzaro — włoskiego krytyka, wydawcę pisma XXe Siècle, centralnej platformy Nowej Szkoły Paryskiej — i weszła w środowisko, w którym jej sąsiadami artystycznymi byli Miró, Chagall, Fontana, Hartung, Soulages i Szapocznikow. W Albisoli odkryła rzeźbę poprzez pracę w glinie. W połowie lat 60., za namową Arpa i Marino Mariniego, przeszła na bezpośrednie kucie w marmurze. Tę technikę — przez większość XX wieku zarezerwowaną de facto dla mężczyzn — uczyniła fundamentem swojej praktyki. Pracowała osobiście w kamieniu, bez pośrednictwa rzemieślników. W zakładach Henraux w Querceta, gdzie rzeźbili Henry Moore i Lipchitz, robotnicy nazywali ją Maria la Polacca. W 1966 roku jako jedna z dwóch polskich artystek (obok Aliny Szapocznikow) otrzymała nagrodę Fundacji Copleya. W tym samym roku założyła pracownię w Pietrasanta, w pobliżu kamieniołomów Carrary. Stworzyła ponad trzysta rzeźb — od prac kameralnych po monumentalne realizacje w przestrzeni publicznej Paryża i Warszawy. Twórczość Rostkowskiej — formalnie abstrakcyjna, treściowo zakorzeniona w tematach macierzyństwa, wojowniczości i erosu — sytuuje się na przecięciu rzeźby klasycznej i powojennej nowoczesności. W przeciwieństwie do rówieśniczek eksplorujących nowe materiały syntetyczne, trwała przy marmurze jako materii zarówno antycznej, jak i radykalnie fizycznej: wymagającej, nieprzewidywalnej, nieodwracalnej. W Polsce po raz pierwszy pokazała pracę po emigracji dopiero w 1991 roku. Pierwsza krajowa retrospektywa odbyła się w 2014 roku. Jej twórczość należy do najważniejszych i najsłabiej rozpoznanych rozdziałów polskiej rzeźby drugiej połowy XX wieku. ### Łukasz PATELCZYK (1986) https://rewizje.art/artysta/lukasz-patelczyk Łukasz Patelczyk (ur. 14 lutego 1986 w Wejherowie) jest jednym z najważniejszych malarzy młodego pokolenia. Dyplom uzyskał w 2012 roku na Wydziale Malarstwa ASP w Gdańsku, w pracowniach prof. Teresy Miszkin oraz prof. Witosława Czerwonki. Mieszka i pracuje między Warszawą a Bydgoszczą; jego wyobraźnię, konsekwencję i wysokiej klasy warsztat doceniają polscy i zagraniczni kolekcjonerzy oraz krytycy. W swoim malarstwie Patelczyk łączy dwa porządki: klasyczny, mistrzowsko malowany pejzaż — przestrzenie traw, nieba i gór, niczym szerokie filmowe kadry — z geometryczną abstrakcją w formie świetlistych znaków, linii i elips górujących na niebie oraz laserunkowych przesłon rozjaśniających lub zacieniających przestrzeń. Geometryczne kształty, jak tłumaczy artysta, można odczytywać jako obecność człowieka i jego ingerencję w naturę; w cyklu „Luminescencje” przybierają one formę świecących neonów przymocowanych do krosna. Maluje równolegle kilka serii, m.in. „Krajobraz ocenzurowany”, „Witchcraft”, „Passe-partout” i „Aura”. Patelczyk jest laureatem wielu konkursów: zdobył pierwsze miejsce w rankingu Kompas Młodej Sztuki (2021, a wcześniej ex aequo z Agatą Kus w 2020), nagrodę specjalną Artystycznej Podróży Hestii (2011) oraz nagrodę prasową na Biennale Bielska Jesień (2015). Jego prace pokazywano na licznych wystawach indywidualnych w kraju i za granicą — m.in. w SLAG Gallery w Nowym Jorku, Galerii im. Jana Tarasina w Kaliszu, CSW Znaki Czasu w Toruniu i Galerie Sandhofer w Salzburgu — a znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku oraz w kolekcjach prywatnych w Polsce i za granicą. ### Włodzimierz PAWLAK (1957) https://rewizje.art/artysta/wlodzimierz-pawlak Włodzimierz Pawlak (ur. 1957 w Korytowie k. Żyrardowa) jest malarzem, performerem, poetą i teoretykiem sztuki. W latach 1980–1985 studiował malarstwo na warszawskiej ASP w pracowni Rajmunda Ziemskiego, broniąc dyplomu w pracowni Ryszarda Winiarskiego; od 1986 roku jest pedagogiem macierzystej uczelni. Jeszcze jako student, pod koniec 1982 roku, został członkiem Gruppy — jednej z najważniejszych formacji artystycznych lat 80. (obok Ryszarda Grzyba, Pawła Kowalewskiego, Jarosława Modzelewskiego, Marka Sobczyka i Ryszarda Woźniaka) — uczestnicząc niemal we wszystkich jej wystawach i współredagując pismo „Oj dobrze już”. W okresie Gruppy Pawlak dał się poznać jako artysta zaangażowany, komentujący stan wojenny za pomocą dosadnej metaforyki — w cyklu „Świnie” (1983), kolażach „Muchy” czy symbolicznych przetworzeniach pięcioramiennej gwiazdy. Pod koniec lat 80. jego sztuka wycisza się i zwraca ku refleksji filozoficznej oraz analizie koloru, formy i faktury. Z tego przesilenia rodzą się jego najsłynniejsze, otwarte cykle: „Dzienniki” — pokryte grubą białą farbą płótna, na których artysta żłobi pionowe kreski i notuje daty na krawędzi blejtramu, nadając upływowi czasu materialną postać — oraz „Notatki”, „Tablice dydaktyczne” i „Notatki o sztuce” z odniesieniami do Malewicza i Strzemińskiego. Biel stała się dla Pawlaka barwą nadrzędną w sensie formalnym i symbolicznym — nośnikiem znaczeń transcendentalnych, jak u Malewicza. Równolegle do „Dzienników” tworzy obiekty z drobnych, znajdowanych przedmiotów pokrywanych białą emalią, a w cyklu „Powrót do Lascaux” sięga aż do źródeł malarstwa. Laureat Grand Prix festiwalu malarstwa w Cagnes-sur-Mer (1990) oraz Nagrody im. Jana Cybisa (2017), doczekał się retrospektywy „Autoportret w powidokach” w warszawskiej Zachęcie (2008). ### Marek PIASECKI (1935–2011) https://rewizje.art/artysta/marek-piasecki Marek Piasecki (1935, Warszawa — 2011, Lund) był fotografem, fotoreporterem, malarzem i rzeźbiarzem — jednym z najoryginalniejszych polskich twórców drugiej połowy XX wieku. Od 1945 roku mieszkał w Krakowie, gdzie studiował historię sztuki na UJ i szybko nawiązał kontakty z artystami II Grupy Krakowskiej — Jonaszem Sternem i Marią Jaremą; jej członkiem został w 1957/58 roku. Zaprzyjaźniony z Mironem Białoszewskim, dokumentował jego teatralne eksperymenty, a jako fotoreporter „Tygodnika Powszechnego” (1958–1962) i wrażliwy portrecista uwieczniał swoje środowisko, m.in. Nikifora, Beksińskiego i Lewczyńskiego. Twórczość Piaseckiego sytuuje się na pograniczu malarstwa, grafiki i fotografii, wykazując związki z przedwojennym surrealizmem i neodadaizmem lat 60. W 1955 roku stworzył pierwsze heliografie — fotogramy powstające bez aparatu, przez układanie przedmiotów wprost na papierze światłoczułym (w technice zaproponowanej przez Man Raya), w których wypracował w pełni oryginalny styl. Równolegle tworzył „miniatury” — prace techniką mieszaną łączącą fotografię, heliografię i grafikę — będące interesującym przykładem twórczej recepcji informelu i malarstwa materii w innym medium. Osobny rozdział jego sztuki stanowią asamblaże i obiekty przestrzenne — fotografie lalek zamknięte w charakterystycznych pudełkach, porównywane do „skrzynek” Josepha Cornella. W 1967 roku artysta osiadł na stałe w Lund w południowej Szwecji. Jego prace znajdują się m.in. w zbiorach Muzeów Narodowych w Warszawie, Wrocławiu i Krakowie, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz w Moderna Museet w Sztokholmie; przekrojową retrospektywę „Fragile” przygotowały Zachęta i Muzeum Narodowe we Wrocławiu. ### Patrycja PIĘTKA (1998) https://rewizje.art/artysta/patrycja-pietka Patrycja Piętka (ur. 1998 w Katowicach) jest malarką, scenografką i twórczynią instalacji. Studia na Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP ukończyła z wyróżnieniem w 2022 roku dyplomem „Vargtimmen / Godzina wilka” w pracowni prof. Mirosława Sikorskiego; równolegle studiowała scenografię i współpracuje przy studenckich etiudach filmowych. Obecnie jest asystentką w Pracowni Malarskiej I na macierzystej uczelni, związana z krakowską galerią Art Agenda Nova. W swojej twórczości Piętka stale powraca do motywu nocy — pory niepokoju i źródła melancholii — oraz do vanitas związanego z przemijaniem. Posługuje się monochromatyczną paletą barw, odwołując się do estetyki fotografii negatywowej, a z języka filmu czerpie sposób budowania napięcia, symbolikę i niedopowiedzenia. Jej cykle wywołują uczucie melancholii i niepokoju, w czuły sposób oddając emocjonalność natury. Twórczość artystki mocno osadzona jest w metafizyce, a malarstwo bywa dla niej rodzajem duchowych poszukiwań — czerpie z wierzeń prasłowiańskich, koncepcji życiodajnego tchnienia (ruach) i XIX-wiecznych seansów spirytystycznych, dodając do obrazów kłębiące się, widmowe opary. Jej pierwszą wystawą indywidualną była „Głębia” (Art Agenda Nova, 2021); pokazywała prace m.in. w Zachęcie, CSW Zamku Ujazdowskim, MOCAK-u oraz w Krupa Art Foundation we Wrocławiu, a jej obrazy znajdują się w licznych kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą. ### Mariola PRZYJEMSKA (1963) https://rewizje.art/artysta/mariola-przyjemska Mariola Przyjemska (ur. 23 sierpnia 1963 w Warszawie) zajmuje się malarstwem i fotografią, tworzy obiekty, instalacje i wideo. W latach 1983–1988 studiowała na Wydziale Malarstwa warszawskiej ASP, broniąc dyplomu w pracowni prof. Tadeusza Dominika, z aneksem u prof. Ryszarda Winiarskiego. Wczesny, „mistyczny” okres jej malarstwa wiązał się z kręgiem grupy Neue Bieriemiennost; należy do grona artystów lat 90., którzy ukształtowali obraz polskiej sztuki okresu transformacji. Na początku lat 90., w odpowiedzi na przemiany ustrojowe, Przyjemska — niemal dekadę przed socjologami i badaczami kultury — odkryła, jak wielkie znaczenie mają marka i logo, i sięgnęła po nową wówczas w Polsce technikę wielkoformatowej fotografii reklamowej. W cyklu „Metki” fotografowała powiększone rewersy metek odzieżowych lub zatapiała wszywki w pleksi jako „preparaty”, obnażając branding i fetyszyzm towarowy; w cyklu „Kosmetyki” zestawiała szminki i flakony perfum z panoramą transformującej się Warszawy, łącząc pop-art z lipstick feminismem. Jej miejskie cykle fotograficzne i malarskie to „naddokumentacja” przekształceń architektury stolicy — rodzaj psychogeografii i sytuacjonistycznego dryfu („Rondo ONZ”). W twórczości Przyjemskiej abstrakcja spotyka się z pop-artem, a krytyczny, lecz niemoralizatorski komentarz do konsumpcyjnego kapitalizmu przenika nuta melancholii. Laureatka Nagrody Sztuki im. Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven (2021), doczekała się obszernej retrospektywy „Konsumpcja, konstrukcja i melancholia” w warszawskiej Zachęcie (2022). ### Teresa PĄGOWSKA (1926–2007) https://rewizje.art/artysta/teresa-pagowska Teresa Pągowska (1926, Warszawa — 2007, Warszawa) była jedną z najwybitniejszych polskich malarek, profesorem warszawskiej ASP, przedstawicielką szkoły sopockiej i nowej figuracji, związaną z paryskimi środowiskami Réalités Nouvelles i Nouvelle École de Paris. Dyplom uzyskała w 1951 roku w PWSSP w Poznaniu; w latach 1950–1964 wykładała w PWSSP w Gdańsku, funkcjonując w kręgu charyzmatycznego Piotra Potworowskiego, a później związała się z uczelniami w Łodzi i Warszawie. Jej malarstwo nigdy nie uległo socrealizmowi — konsekwentnie szła własną, wyrazistą ścieżką. W latach 60. malarstwo Pągowskiej zdominował motyw silnie zdeformowanej, traktowanej skrótowo ludzkiej — głównie kobiecej — figury, ukazywanej w nieoczekiwanych, dynamicznych, często tanecznych układach, w przestrzeni budowanej z barwnych plam. Postać kobieca powraca odtąd jako anonimowa, zwarta, mocno określona sylweta, układając się w cykle „Dni”, „Przemoc”, „Wnętrza zamknięte” i „Figury magiczne”. „Tym, co zajmuje mnie najgłębiej, jest postać ludzka — sądzę, że właśnie człowiek zawiera najwięcej magii treściowej” — mówiła artystka. Pągowska mistrzowsko operowała kolorem, ale udowadniała też, że obraz nie musi być mu podporządkowany — jak w ascetycznych „Monochromatach”, malowanych zdyscyplinowaną, wąską gamą, czy w pracach wprowadzających surowe płótno jako malarski walor. Już w 1961 roku, zaproszona przez krytyka Petera Selza, znalazła się — jako jedna z dwóch kobiet, obok Teresy Rudowicz — na słynnej wystawie „Fifteen Polish Painters” w nowojorskiej MoMA. Laureatka Nagrody im. Jana Cybisa (2001), doczekała się retrospektywy „Ja jestem ja” w warszawskiej Spectra Art Space (2022). ### Marcin Płoszaj (1984) https://rewizje.art/artysta/marcin-ploszaj (brak biografii) ### Szaweł Płóciennik (1987) https://rewizje.art/artysta/szawel-plociennik (brak biografii) ### Erna ROSENSTEIN (1913–2004) https://rewizje.art/artysta/erna-rosenstein Erna Rosenstein (1913, Lwów — 2004, Warszawa) była malarką, rysowniczką i poetką pochodzenia żydowskiego — jedną z czołowych postaci polskiego surrealizmu. Studiowała w Wiener Frauenakademie (1932–1934) i krakowskiej ASP (1934–1936, u Wojciecha Weissa), należąc do przedwojennej Grupy Krakowskiej, w której kręgu szczególnie bliska była jej przyjaźń z Jonaszem Sternem. W czasie wojny przebywała we lwowskim getcie i była świadkiem zamordowania rodziców — trauma ta naznaczyła całą jej późniejszą twórczość. Od 1949 roku mieszkała w Warszawie, gdzie poślubiła krytyka i tłumacza Artura Sandauera. W 1957 roku Rosenstein współtworzyła reaktywowaną Grupę Krakowską, utrzymując bliskie kontakty z warszawskimi galeriami Krzywe Koło i Foksal. Jej twórczość — osobista, poetycka i wolna od jakichkolwiek ograniczeń — sytuuje się w granicach szeroko pojmowanego surrealizmu, lecz nosi silne indywidualne piętno. Centralnym tematem jest pamięć: zdeformowane postacie, organiczne, senne formy oraz asamblaże i obiekty budowane z odpadków — znaczków, kapsli, guzików, pudełek po zapałkach — w duchu surrealistycznego uszlachetniania tego, co bezwartościowe. Była również poetką: debiutowała tomikiem „Ślad” (1972), pisała też baśnie. Przełomem w jej recepcji stała się wystawa w warszawskiej Zachęcie (1967), której aranżację przestrzenną przygotował Tadeusz Kantor. W ostatnich latach twórczość Rosenstein przeżywa międzynarodową rewaloryzację: w 2021 roku renomowana galeria Hauser & Wirth pokazała jej monograficzną wystawę „Once Upon a Time” w Nowym Jorku (a następnie w Zurychu), przywracając artystce miejsce w historii światowej awangardy; w 2024 jej prace znalazły się na wystawie „Surrealizm. Inne mity” w Muzeum Narodowym w Warszawie. ### Agnieszka SANDOMIERZ (1978) https://rewizje.art/artysta/agnieszka-sandomierz Agnieszka Sandomierz (ur. 1978) jest malarką związaną z Warszawą. W latach 1998–2003 studiowała na Wydziale Malarstwa warszawskiej ASP — malarstwo u prof. Jarosława Modzelewskiego, rysunek u prof. Tomasza Żołnierkiewicza — uzyskując dyplom z wyróżnieniem w pracowni prof. Wiesława Szamborskiego, z aneksem z malarstwa ściennego. Współtworzy pracownię „Wstęp wzbroniony” na warszawskiej Pradze. Punktem wyjścia malarstwa Sandomierz — podobnie jak u kilkorga artystów jej pokolenia — jest „nowy pop-art”, widoczny w rzeczowości i zwyczajności podejmowanych motywów. Jej obrazy przekraczają jednak granice bezosobowego pop-artu: operując często techniką gwaszu, czyni głównym tematem postać kobiecą, ukazywaną w sposób zmysłowy, intymny i codzienny. Sandomierz należy do pokolenia, które weszło na rynek wraz z falą aukcji młodej sztuki po 2008 roku. Jej prace trafiły do pierwszej w kraju muzealnej kolekcji najmłodszej polskiej sztuki — zbioru Basila Alkazziego w Muzeum Narodowym w Gdańsku (obok m.in. Julii Curyło i Grupy The Krasnals) — oraz do licznych kolekcji prywatnych. Artystka jest reprezentowana przez warszawską Galerię Art. ### Wilhelm SASNAL (1972) https://rewizje.art/artysta/wilhelm-sasnal Wilhelm Sasnal (ur. 29 grudnia 1972 w Tarnowie) to malarz, rysownik, filmowiec i autor komiksów — jeden z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych polskich artystów swojego pokolenia. W latach 1992–1994 studiował architekturę na Politechnice Krakowskiej, a w latach 1994–1999 malarstwo na krakowskiej ASP (dyplom w pracowni prof. Leszka Misiaka). W 1996 roku współzałożył Grupę Ładnie (z Rafałem Bujnowskim, Marcinem Maciejowskim, Markiem Firkiem i Józefem Tomczykiem), której malarstwo określano mianem „pop-banalizmu” — przedstawień pojedynczych motywów z najbliższej ikonosfery: przedmiotów codziennych, reklam, gazet, telewizji. Po 2001 roku Sasnal odchodzi od fascynacji codziennością ku tematom zbiorowej pamięci historycznej, w tym Zagłady — m.in. przez dialog ze słynnym komiksem „Maus” Arta Spiegelmana — kładąc grubą warstwę gęstej farby i zamglając motywy. Jego twórczość współtworzy nurt malarstwa zapoczątkowany przez Gerharda Richtera i Andy'ego Warhola, oparty na ikonografii obrazów medialnych — fotografii, filmu, komiksu i reklamy — w którym świat przedstawiony postrzegany jest przez pryzmat pojedynczych zdarzeń z biografii artysty i „wspólnej historii”. W 2006 roku Sasnal otrzymał prestiżową Nagrodę Vincenta van Gogha przyznawaną przez Stedelijk Museum w Amsterdamie i zajął pierwsze miejsce w rankingu najlepszych młodych artystów świata magazynu „Flash Art”; wcześniej zdobył Grand Prix Biennale „Bielska Jesień” (1999). Związany z Fundacją Galerii Foksal i Galerią Raster, współpracował z galeriami Anton Kern w Nowym Jorku, Sadie Coles i Johnen, a jego prace znajdują się w najważniejszych zbiorach świata — m.in. MoMA, Guggenheima i Centre Pompidou. Realizuje także filmy (często z żoną Anką Sasnal) i angażuje się w działania Krytyki Politycznej oraz Stowarzyszenia „Nigdy Więcej”. ### Jacek SEMPOLIŃSKI (1927–2012) https://rewizje.art/artysta/jacek-sempolinski Jacek Sempoliński (1927, Warszawa — 2012, Warszawa) był malarzem, rysownikiem, pedagogiem i eseistą — abstrakcjonistą czerpiącym z tradycji koloryzmu, słynącym z niezależności zarówno wobec polityki, jak i artystycznych mód. Całe życie zawodowe związał z warszawską ASP, gdzie studiował malarstwo (u Jana Seweryna Sokołowskiego i Eugeniusza Eibischa), pracował jako pedagog i uzyskał tytuł profesora. Należał do pokolenia Arsenału — debiutował na wystawie „Przeciw wojnie – przeciw faszyzmowi” w 1955 roku — choć pierwszą indywidualną wystawę zrobił dopiero w 1960 roku, w Zachęcie. Sempoliński malował obsesyjnie te same „tematy”, studiując je i powtarzając wielokrotnie: krajobrazy, twarz, a przede wszystkim czaszkę i Ukrzyżowanie — cykle dotykające religii, kultury i filozofii. Od końca lat 70. w jego malarstwie nasiliły się wątki egzystencjalne, wyrażane przyciemnioną gamą zimnych błękitów, fioletów i szarości oraz fizyczną destrukcją płócien: podziurawionych, gwałtownie pokreślonych, wielokrotnie przemalowywanych i nadpisywanych na wcześniejszych obrazach. Te programowo antyestetyczne dzieła nie były studiami anatomii, lecz — jak pisano — „portretem tego, co dzieje się pod kośćcem”; istotę rzeczy przywoływał kolor i dukt narzędzi, a nie rysunek, w geście niemal dalekowschodnio uproszczonym. Sam artysta twierdził, że to nie tylko widz patrzy na obraz — obraz również „patrzy” na widza. W okresie stanu wojennego związany był z ruchem kultury niezależnej skupionym wokół Kościoła. Jego dorobek — ponad 800 płócien i tysiące rysunków — doczekał się retrospektywy „A me stesso” w warszawskiej Zachęcie (2002). ### Jacek SIENICKI (1928–2000) https://rewizje.art/artysta/jacek-sienicki Jacek Sienicki (1928, Warszawa — 2000, Warszawa) był malarzem, rysownikiem i pedagogiem. Studia na warszawskiej ASP (1948–1954) odbył pod kierunkiem Artura Nachta-Samborskiego, którego uważał za swojego mistrza i którego asystentem pozostawał przez trzynaście lat; później przez wiele lat prowadził własną pracownię na Wydziale Malarstwa, uzyskując tytuł profesora zwyczajnego (1988). Podobnie jak Sempoliński debiutował na arsenałowej wystawie „Przeciw wojnie – przeciw faszyzmowi” (1955). Sienicki malował w ograniczonej, przygaszonej palecie — szarościach, które nazywał „specjalnym wyczuleniem” — rozświetlanych niekiedy czystą bielą, dążąc do maksymalnej syntezy przekazu. Oszczędny w środkach, tworzył przy tym obrazy o ogromnym bogactwie materii, w których impast sprawia, że malowany obiekt wygląda jak fragment żywej tkanki. Powracał do kilku motywów z najbliższego otoczenia: wnętrza pracowni, pojedynczej rośliny i usychającego kwiatu, czaszki, ochłapu mięsa, ścian domów i postaci ludzkiej. „Jeden z kolegów nazwał moją pracę portretowaniem przedmiotów. Portretuję wnętrza pracowni, kwiaty (…). Oczywiście mam też nadzieję, że portretuję siebie” — mówił artysta. Jego rozpoznawalne, ekspresyjne, balansujące między figuracją a abstrakcją obrazy są naznaczone symbolizmem i pasją oddania kondycji człowieka. Odwoływał się też do przeżyć wojennych i bieżącej historii (cykle „Holocaust”, „Ruiny”, „Rozstrzelani”), a w czasach PRL-u angażował się w ruch kultury niezależnej. Laureat Nagrody im. C.K. Norwida (1975) i niezależnej Nagrody im. Jana Cybisa (1983). ### Jerzy SKARŻYŃSKI https://rewizje.art/artysta/jerzy-skarzynski (brak biografii) ### Paweł SOBCZAK https://rewizje.art/artysta/pawel-sobczak (brak biografii) ### Marek SOBCZYK (1955) https://rewizje.art/artysta/marek-sobczyk Marek Sobczyk (ur. 30 listopada 1955 w Warszawie) jest malarzem, grafikiem, teoretykiem sztuki i pedagogiem. Studiował malarstwo na warszawskiej ASP (1975–1980), uzyskując dyplom w pracowni Stefana Gierowskiego — częściowo ocenzurowany przez władze uczelni. W 1983 roku, wspólnie z pięcioma innymi artystami, współzałożył Gruppę (Ryszard Grzyb, Paweł Kowalewski, Jarosław Modzelewski, Włodzimierz Pawlak, Ryszard Woźniak), wystawiając z nią do końca jej działalności i współredagując pismo „Oj dobrze już”, w którym zamieszczał teksty teoretyczne. Po początkowym okresie abstrakcyjnym malarstwo Sobczyka — figuratywne, prowokacyjne, czasem obsceniczne — od połowy lat 80. koncentruje się na aktualnych wydarzeniach: dominuje w nim polityka, a kompozycje bywają nasycone symbolami narodowymi i religijnymi oraz parafrazami ikonografii sakralnej. Ważnym elementem wielu obrazów jest tekst. Chętnie malował wspólnie z kolegami — z Ryszardem Woźniakiem (1983) i Jarosławem Modzelewskim (1984 i ponownie w latach 90.). Sobczyk jest również projektantem graficznym i typografem (w latach 1990–2004 prowadził z Piotrem Młodożeńcem spółkę Zafryki) oraz teoretykiem — autorem „Kursu abstrakcji” (1996) i „Kursu sublimacji” (2006), a od 2003 roku realizuje wieloletni projekt „muzeum” w cudzysłowie, wchodząc w dialog z twórczością m.in. Katarzyny Kobro, Kazimierza Malewicza, Romana Opałki i Stanisława Dróżdża. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego i Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Stadtmuseum w Düsseldorfie. ### Kajetan SOSNOWSKI (1913–1987) https://rewizje.art/artysta/kajetan-sosnowski Kajetan Sosnowski (1913–1987) był malarzem, rysownikiem i grafikiem — znakomitym abstrakcjonistą i jednym z czołowych przedstawicieli powojennej awangardy. W latach 1934–1939 studiował na Wydziale Malarstwa warszawskiej ASP (u Tadeusza Pruszkowskiego i Władysława Jastrzębskiego). Po wojnie aktywnie organizował polskie życie artystyczne — zakładał szkoły plastyczne w Siedlcach i Łodzi, współtworzył łódzki oddział ZPAP, a w 1955 roku należał do założycieli warszawskiej Grupy 55 oraz Galerii Krzywe Koło; uczestniczył też w organizacji Biennale Form Przestrzennych w Elblągu i Galerii 72 w Chełmie. Charakterystyczne dla Sosnowskiego było eksperymentowanie z formą malarską inspirowane naukami ścisłymi — był pasjonatem chemii i fizyki, a na oknie pracowni urządził sobie laboratorium chemiczne. Fascynowały go zjawiska światła i barwy. Od lat 50. tworzył kompozycje abstrakcyjne, a od końca lat 60. zdominowały jego twórczość charakterystyczne cykle: ascetyczne „obrazy puste”, „obrazy chemiczne” oraz „obrazy szyte” — monochromatyczne kompozycje zszywane z kawałków płótna, wynikające z intelektualnych rozważań i matematycznych podziałów (m.in. „Katalipomena”, „Układy równowartościowe”, „I Alternatywa białych obrazów”). W latach 80. powstały „Obrazy czarne” odnoszące się do martyrologii narodowej oraz cykl „Interwencje” z motywem krzyża. Twórczość Sosnowskiego — od wczesnych „Erotyków” po radykalnie zredukowane abstrakcje — należy do najoryginalniejszych zjawisk polskiej sztuki XX wieku; w 1998 roku towarzyszyła jego indywidualnej wystawie w Zachęcie monografia Bożeny Kowalskiej. Laureat Nagrody im. C.K. Norwida, ma prace w największych zbiorach muzealnych, a jedna z nich trafiła ostatnio do kolekcji Centre Pompidou. ### Franciszek STAROWIEYSKI (1930–2009) https://rewizje.art/artysta/franciszek-starowieyski Franciszek Starowieyski (1930, Bratkówka k. Krosna — 2009, Warszawa) był jednym z najbardziej oryginalnych polskich grafików i malarzy — współtwórcą Polskiej Szkoły Plakatu, a także rysownikiem, scenografem i performerem. Studiował malarstwo na ASP w Krakowie i Warszawie; zaprojektował ponad 300 plakatów, głównie filmowych i teatralnych. Tworzył też pod pseudonimem „Jan Byk”, a od 1970 roku — dając wyraz upodobaniu do baroku — wszystkie swoje prace datował 300 lat wstecz. Twórczość Starowieyskiego cechuje barokowa ekspresja, groteska i surrealizm oraz nieustanna fascynacja ludzkim ciałem, które monumentalizował i deformował, komponując w zagadkowe, zmysłowe obrazy o aurze przemijania. Czerpał z baroku, manieryzmu, secesji i kaligrafii, łącząc realizm z surrealizmem oraz zmysłowość z vanitas. Od 1980 roku realizował spektakularne „Teatry Rysowania” — kilkudniowe happeningi, podczas których jako malarz-aktor tworzył kilkumetrowe kompozycje na oczach publiczności, pracując z nagą modelką i rozpoczynając każdą pracę od wykreślenia koła „z pełnej ręki”. Starowieyski był wielokrotnie nagradzany, m.in. Grand Prix Biennale Sztuki Współczesnej w São Paulo (1973), Grand Prix za plakat filmowy w Cannes (1974) i Grand Prix festiwalu w Paryżu (1975). Miał ponad 200 wystaw w kraju i za granicą, w tym indywidualną prezentację w Museum of Modern Art w Nowym Jorku (1985); współpracował z galeriami w Nowym Jorku, Rzymie i Paryżu, należał do Alliance Graphique International. Był również znawcą i kolekcjonerem dawnej sztuki oraz barwnym gawędziarzem. ### Henryk STAŻEWSKI (1894–1988) https://rewizje.art/artysta/henryk-stazewski Henryk Stażewski (1894, Warszawa — 1988, Warszawa) był pionierem i nestorem polskiej awangardy, czołowym przedstawicielem konstruktywizmu i abstrakcji geometrycznej, a także teoretykiem sztuki, projektantem wnętrz, scenografem i twórcą plakatów. Studiował w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych (1913–1919, u Stanisława Lentza) i już w międzywojniu znalazł się w samym centrum awangardy: współtworzył grupy Blok, Praesens i a.r., redagował ich czasopisma oraz należał do paryskich ugrupowań Cercle et Carré i Abstraction-Création. Wspólnie z Katarzyną Kobro i Władysławem Strzemińskim współtworzył Międzynarodową Kolekcję Sztuki Nowoczesnej w Muzeum Sztuki w Łodzi. Po II wojnie światowej Stażewski odgrywał wiodącą rolę w życiu artystycznym — w 1966 roku współzałożył, m.in. z Tadeuszem Kantorem i Edwardem Krasińskim, warszawską Galerię Foksal, stając się dla neoawangardy żywym łącznikiem z dawną, autentyczną awangardą. Dążył do sztuki całkowicie obiektywnej, uniwersalnej i poddanej dyscyplinie, uważając — podobnie jak inni geometrycy — że sztuka, na wzór nauki, powinna badać fundamentalne zasady rzeczywistości. Choć pierwsze reliefy zaczął konstruować dopiero po sześćdziesiątce, to one stały się jego znakiem rozpoznawczym: przekraczając tradycyjnie pojmowany obraz, budował kompozycje z jednego powtarzanego elementu — najczęściej kwadratu — układając barwy w sekwencje przypominające tablice kolorymetryczne. Przeszedł przez „okres biały”, a następnie eksperymentował z miedzią, aluminium, pleksi, farbami fluorescencyjnymi i rastrem, tworząc m.in. cykl „Redukcje”. Jego prace znajdują się w najważniejszych zbiorach w kraju i za granicą, m.in. w Muzeum Sztuki w Łodzi i Centre Pompidou. ### Jonasz STERN https://rewizje.art/artysta/jonasz-stern (brak biografii) ### Łukasz STOKŁOSA (1986) https://rewizje.art/artysta/lukasz-stoklosa Łukasz Stokłosa (ur. 1986) jest malarzem młodego pokolenia, absolwentem krakowskiej ASP (dyplom 2010 w pracowni Jacka Waltosia), uznawanym za jednego z najzdolniejszych i najoryginalniejszych współczesnych polskich twórców. Jego pierwszą wystawą indywidualną była „Zimowa opowieść” w krakowskiej Galerii Zderzak (2011); od lat związany jest także z Krupa Gallery we Wrocławiu, a jego prace pokazywano w kraju i za granicą. Dla malarstwa Stokłosy charakterystyczna jest filmowa aura romantyzmu i dekadencji, budowana mistrzowskim światłocieniem — „malarstwo nastroju”. Powracającymi motywami są pałacowe wnętrza i otaczające je ogrody, których mieszkańcy dawno odeszli, zimowe pejzaże, portrety gwiazd filmowych, a także historyczne artefakty: insygnia koronacyjne, stroje, zbroje i karety władców nowożytnej Europy. Inspiracji dostarcza mu m.in. kino (zwłaszcza „Lampart” Viscontiego), a osobny wątek poświęcił postaci św. Sebastiana. W 2014 roku obrazy Stokłosy znalazły się w wydanym przez Thames & Hudson albumie Kurta Beersa „100 Painters of Tomorrow”, prezentującym najbardziej obiecujących współczesnych malarzy świata. Pokazywano je m.in. w MOCAK-u (wystawa „Artyści z Krakowa. Generacja 80–90”, 2015), a w 2025 roku jego wystawa „Elegie” w Zamku Królewskim na Wawelu stała się pierwszą w historii jagiellońskiej rezydencji pełnoprawną prezentacją twórczości żyjącego artysty. ### Alina SZAPOCZNIKOW (1926–1973) https://rewizje.art/artysta/alina-szapocznikow Alina Szapocznikow (1926, Kalisz — 1973, Praz-Coutant we Francji) należy do najważniejszych powojennych polskich artystek i najoryginalniejszych rzeźbiarek XX wieku. Pochodziła z żydowskiej rodziny lekarzy; jako nastolatka przeżyła Zagładę — getto w Pabianicach oraz obozy Auschwitz-Birkenau, Bergen-Belsen i Theresienstadt. Po wojnie kształciła się jako rzeźbiarka w Pradze i Paryżu (École Nationale Supérieure des Beaux-Arts); w 1951 roku, chorując na gruźlicę, wróciła do Polski, a z czasem ponownie wyemigrowała do Paryża. Po krótkim, przetworzonym po swojemu epizodzie socrealizmu Szapocznikow odeszła ku figuracji i abstrakcji, by w latach 60. radykalnie przedefiniować rzeźbę jako intymny zapis pamięci i własnego ciała. Przełomem stało się odlewanie własnego ciała — od „Nogi” (1962) po odlewy ust, piersi i twarzy modelowane w syntetycznej żywicy, poliuretanie i poliestrze, przetwarzane, powiększane i zwielokrotniane. Ciało jest u niej nośnikiem zarówno dramatu, jak i zmysłowej przyjemności; w 1965 roku za rzeźbę „Goldfinger” otrzymała nagrodę Fundacji Copleya, w której jury zasiadali Marcel Duchamp i Max Ernst. W 1969 roku zdiagnozowano u artystki raka piersi — odtąd w odważny, niespotykany wcześniej sposób odwoływała się do swojej choroby (cykle „Nowotwory” i „Nowotwory uosobione”), a w ostatnim roku życia stworzyła „Zielnik” — spłaszczone odlewy ciała własnego i syna. Rozwinęła indywidualny język, którym mierzyła się z traumą Zagłady i dezintegracją ciała. Jej twórczość przeżywa dziś międzynarodową rewaloryzację: w 2012 roku nowojorska MoMA pokazała retrospektywę „Sculpture Undone 1955–1972”, a od 2018 roku jej spuściznę reprezentuje renomowana galeria Hauser & Wirth. ### Piotr SZCZUR (1987) https://rewizje.art/artysta/piotr-szczur Piotr Szczur (ur. 1987 w Jaśle) jest malarzem młodego pokolenia. Ukończył Liceum Plastyczne im. Tadeusza Brzozowskiego w Krośnie, a następnie studiował w PWSZ im. J. Grodka w Sanoku (dyplom z malarstwa w pracowni prof. Stanisława Białogłowicza, 2010) oraz na Wydziale Artystycznym UMCS w Lublinie (dyplom w pracowni dr. hab. Mariusza Drzewińskiego, 2013). Obecnie mieszka i pracuje w Krakowie; jest mocno związany ze środowiskiem sanockich malarzy i nurtem neoromantyków, którego malarska tradycja silnie wpłynęła na jego rozwój. W swoim malarstwie olejnym Szczur skupia się na odkrywaniu związków między przestrzenią, architekturą a codziennymi przedmiotami, badając formę, przestrzeń i kolor. Jego pejzaże i kadry — od miejskich i wiejskich scenerii po późniejszą serię amerykańskich „roadscape'ów” (#PAINTINGSAMERICA) — utrzymane są w atmosferycznej, sennej aurze. Prace artysty znajdują się w prywatnych kolekcjach w kraju i za granicą, pojawiają się też regularnie na aukcjach młodej sztuki. ### Andrzej SZEWCZYK (1950–2001) https://rewizje.art/artysta/andrzej-szewczyk Andrzej Szewczyk (1950, Szopienice k. Katowic — 2001) był malarzem, rysownikiem, rzeźbiarzem i poetą (choć nigdy nie napisał wiersza) — jedną z najciekawszych i najbardziej osobnych postaci powojennej sztuki polskiej, obdarzoną niezwykłą wyobraźnią poetycką. Swoje życie związał ze Śląskiem Cieszyńskim — w Cieszynie, gdzie żył i pracował, środowisko artystyczne uznawało go za mentora. Uprawiał sztukę „czystą”, niekomentującą doraźnej rzeczywistości, lecz wynikającą z egzystencji i pytań o samo istnienie. Wielką rolę odgrywało w jego twórczości pismo — „pisanie obrazów” bliskie tradycji ikonopisania i medytacji. Szewczyk nie widział istotnej różnicy między malowaniem, rysowaniem a pisaniem; kwestionował indywidualizm ekspresji i autorstwo („cała ma sztuka jest z pracy ręcznej, tak jakby ten, który pracuje rękoma, mówił rękoma”). Pierwszymi powtarzalnymi znakami-literami były ślady wałków malarzy pokojowych na ścianach i płótnach; w 1978 roku na pierwszej wystawie w Galerii Foksal pokazał „Malowidła z Chłopów” — wierne, w skali 1:1, odwzorowania ścian chałup rybackich. Od początku lat 80. powstały jego najbardziej charakterystyczne prace: dębowo-ołowiane „księgi”, w których w wywiercone otwory wlewał płynny ołów niczym pieczęcie — „Pomniki listów Franza Kafki do Felicji Bauer” (1981–1984), „Diariusze”, „Biblioteki” — oraz dzieła, w których jako liter, znaków i słów używał strużyn kredek i łupin pistacji, a także kaligraficzne manuskrypty w zwojach. „Karta papieru zapisana przeze mnie tuszem zaprowadziła mnie do Księgi, która stała się dla mnie Ziemią Obiecaną” — notował. Najsilniej związany był z Galerią Foksal i Muzeum Sztuki w Łodzi, a od 2000 roku z poznańską Galerią Muzalewską; jego retrospektywa „Artysta jest argumentem” odbyła się w Galerii Bielskiej BWA. ### Anna SZPRYNGER (1982) https://rewizje.art/artysta/anna-szprynger Anna Szprynger (ur. 1982 w Warszawie) jest malarką i fotografką, zaliczaną dziś do czołówki polskiej sztuki najnowszej i określaną jako kontynuatorka tradycji awangardowych abstrakcjonistów geometrycznych. Studiowała grafikę i malarstwo w Kolegium Sztuk Pięknych w Kazimierzu Dolnym oraz na UMCS w Lublinie (dyplom z wyróżnieniem), a w 2014 roku obroniła doktorat na warszawskiej ASP pod kierunkiem prof. Doroty Grynczel. Ma na koncie ponad 30 wystaw indywidualnych i ponad 60 zbiorowych. Podstawowym środkiem wyrazu Szprynger jest kreska: cienkie, powtarzane linie organizują pole obrazu, budując rytm i strukturę kompozycji. Artystka rozpoznawalna jest przede wszystkim z precyzyjnych obrazów, na których na czarnych płótnach — cienkimi pędzlami w rozmiarze 000 — „rozsypuje snopy białego światła”; jej rozwibrowane rytmem i kolorem linie bywają porównywane do „egzotycznego alfabetu”. Operuje ograniczoną paletą i równolegle rozwija praktykę fotograficzną, traktowaną jako symbioza z malarstwem. W najnowszych pracach (cykl „Bujna”) jej geometria otwiera się na kolor, płynność i organiczność. Wystawiała m.in. w Galerii Aspekty, Galerie Springer Berlin, PGS w Sopocie i Muzeum Narodowym w Gdańsku. ### Bogusław SZWACZ (1912–2009) https://rewizje.art/artysta/boguslaw-szwacz Bogusław Szwacz (1912, Leżajsk — 2009, Warszawa) studiował malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, m.in. u Teodora Axentowicza i Xawerego Dunikowskiego, którą ukończył z wyróżnieniem w 1937 roku. Lata wojny przetrwał we Lwowie, a w 1944 osiadł w podkrakowskim Tyńcu, gdzie powstał cykl pejzażowych akwarel. Po wojnie włączył się w organizowanie życia artystycznego: w 1946 podjął pracę pedagogiczną na krakowskiej ASP i wystawiał z Grupą Młodych Plastyków skupioną wokół Tadeusza Kantora — obok Marii Jaremy, Jerzego Nowosielskiego i Erny Rosenstein. Na przełomie 1947 i 1948 roku, na stypendium w Paryżu, przystąpił do grupy „Le Surréalisme Révolutionnaire”, działał w kręgu Fernanda Légera i pokazał prace na Salon des Réalités Nouvelles (1948). Po powrocie przeniósł się do Warszawy, związał z Klubem Młodych Artystów i Naukowców i wziął udział w I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie (1948/1949). Od końca lat 40. uczył w warszawskiej uczelni — późniejszej Akademii Sztuk Pięknych — gdzie przez dekady prowadził zajęcia (m.in. rysunek na Wydziale Rzeźby) i w 1983 roku otrzymał tytuł profesora. W czasach socrealizmu malował obrazy zgodne z doktryną, ale już w 1955 roku bezpowrotnie porzucił figurację, prezentując na wystawie w warszawskim Związku Literatów swoje abstrakcje z lat 1949–1955. Czerpiąc z kubizmu i informelu, dążył do wyrażenia stanów ducha i pytań metafizycznych — relacji człowieka z wszechświatem, w którym żyje. Na tej podstawie, od przełomu lat 50. i 60., zbudował autorską koncepcję Ars-Horme — „Sztukę Poruszania Wyobraźni”, ostatecznie ujętą w manifeście z 1977 roku. Analizował w niej uniwersalne kody zapisu — od alfabetu arabskiego, aramejskiego i chińskiego po notację muzyczną — wydobywając z nich elementarne struktury znaczeniowe i budując z drobnych form kompozycje, których rytm i zagęszczenia podkreślał fakturą i kolorem. Sztukę traktował jako aktywność równą filozofii i religii. Jako uczestnik ruchu awangardowego pokazywał prace na II i III Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (1957, 1959), „Konfrontacjach” w Galerii Krzywe Koło (1962, 1963), I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu (1965) i sympozjach „Złotego Grona” w Zielonej Górze, a także za granicą — od Paryża po Stany Zjednoczone. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Sztuki w Łodzi. Konsekwentny, intelektualny dorobek Szwacza — od kręgu Kantora po własną filozofię obrazu — wraca dziś w pokazach monograficznych jako jeden z osobnych rozdziałów polskiej powojennej abstrakcji. ### Jan Stanisławski (1860–1907) https://rewizje.art/artysta/jan-stanislawski (brak biografii) ### Jakub SŁOMKOWSKI (1982) https://rewizje.art/artysta/jakub-slomkowski Jakub Słomkowski (ur. 1982) jest malarzem, rysownikiem, rzeźbiarzem, twórcą instalacji i muzykiem. Ukończył warszawską ASP (dyplom z malarstwa w pracowni Krzysztofa Wachowiaka w 2007 roku, specjalność dodatkowa: multimedia), a w latach 2004–2005 studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Complutense w Madrycie. Należy do jednych z bardziej interesujących artystów młodszego pokolenia. Twórczość Słomkowskiego oscyluje między abstrakcją a symbolizmem. Od czasu studiów opracowuje swój indywidualny „alfabet znaczeń”, budowany charakterystycznymi przejściami kolorystycznymi. W swoich pracach przygląda się temu, jak sfery sacrum i profanum działają na ludzką wyobraźnię, interesuje się apotropaizmem (magią ochronną) i poszukuje dróg komunikacji między światem ożywionym a nieożywionym; motywem przewodnim jest u niego przestrzeń występująca w wielu równoległych porządkach. Powracającym wątkiem jest oswojone imaginarium „potworów” — istot rzadko antropomorficznych, dla artysty mających pozytywne konotacje. Równolegle Słomkowski rozwija działalność muzyczną — komponuje muzykę do spektakli i animacji (współtworzona przez niego ścieżka do animacji „Airborne” zdobyła nagrodę na kwalifikującym do Oscarów festiwalu Short Shorts Film Festival & Asia 2022) oraz prowadzi indywidualny projekt I AM SORRY DAVE. Jego prace pokazywano w Polsce i za granicą, m.in. w Bazylei, Antwerpii i Budapeszcie. ### Leon TARASEWICZ (1957) https://rewizje.art/artysta/leon-tarasewicz Leon Tarasewicz (ur. 1957 we wsi Waliły na Podlasiu) jest jednym z najważniejszych współczesnych malarzy polskich i jednym z nielicznych cieszących się światową renomą. Podkreśla swoje białoruskie korzenie i związek z mniejszością białoruską; do dziś mieszka i tworzy w rodzinnych Waliłach, czerpiąc z etnicznej, religijnej i kulturowej różnorodności Podlasia. Studiował na ASP w Warszawie (dyplom 1984 w pracowni Tadeusza Dominika), gdzie od 1996 roku prowadzi Gościnną Pracownię Malarstwa; debiutował w Galerii Foksal w 1984 roku, co otworzyło mu drogę do europejskiej publiczności. Od 1988 roku Tarasewicz wyszedł poza konkretne odniesienia przedmiotowe ku wartościom czysto malarskim — barwie, fakturze, grze walorów — tworząc abstrakcyjne kompozycje pól i pasów koloru. Z czasem jego malarstwo upraszczało się aż do „gry czystych kolorów” i „sztuki oka”; jest abstrakcyjne, atekstualne i pozbawione tytułów, bo — jak twierdzi artysta — sztuka ma oddziaływać na emocje i nie musi nieść konkretnych treści. Coraz częściej przekraczał granice blejtramu, pokrywając kolorem ściany, posadzki i filary — tworząc monumentalne instalacje malarskie, w które widz może fizycznie wejść. Apogeum tej tendencji przypadło na przełom wieków: w ramach „Aperto '88”, a następnie reprezentując Polskę na 49. Biennale w Wenecji (2001), pokrył malarstwem całą podłogę polskiego pawilonu, a w 2003 roku zamienił w obraz wnętrza warszawskiego CSW. Realizował też prace w przestrzeni publicznej, m.in. na Plaza Real w Barcelonie, na fasadzie Teatru Wielkiego w Poznaniu czy w MNK. Współpracuje z galeriami w kraju i za granicą (m.in. Foksal, Springer & Winckler w Berlinie, Nordenhake w Sztokholmie). ### Jan TARASIN (1926–2009) https://rewizje.art/artysta/jan-tarasin Jan Tarasin (1926, Kalisz — 2009, Warszawa) ukończył w 1951 roku krakowską Akademię Sztuk Pięknych — malarstwo u Zygmunta Radnickiego, Wacława Taranczewskiego i Zbigniewa Pronaszki, grafikę u Andrzeja Jurkiewicza i Konrada Srzednickiego. Już jako student drugiego roku został zaproszony do I Wystawy Sztuki Nowoczesnej w Krakowie (1948/1949) — przełomowej ekspozycji zamkniętej wkrótce po otwarciu wraz z ogłoszeniem doktryny socrealizmu. W drugiej połowie lat 50. zaczął malować „przedmioty” — a raczej ich alegorie: abstrakcyjne modele rzeczy oraz zoo- i antropomorficznych form, które miały charakter znaków. Tak narodził się jego znak rozpoznawczy: malował przedmioty, które nie są przedmiotami, i litery, które nie są literami, budując z nich własny alfabet, czekający na odczytanie przez widza. Przełom przyniósł rok 1962. Tarasin dołączył do Grupy Krakowskiej i — w ramach stypendium — odbył podróż do Chin i Wietnamu. Fascynacja dalekowschodnią kaligrafią i pismem obrazkowym na trwałe odmieniła jego malarstwo: rzeczywistość zaczął „zapisywać” w sekwencjach i rytmach znaków rozsianych na jasnym tle, przeciętym szeregami linii. Powtarzające się tytuły — „Zapisy”, „Przedmioty”, „Elementy”, „Znaki” — wskazywały, że właściwym tematem stała się sama semantyka obrazu. Doceniano go wcześnie i konsekwentnie: za cykl litografii „Dom” na warszawskim Arsenale (1955), I nagrodą na I Biennale Grafiki w Krakowie (1960), wreszcie nagrodą gazety „Yomiuri” na międzynarodowej wystawie młodych w Tokio (1964). W 1967 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie objął pracownię malarstwa w tamtejszej ASP, a w latach 1974–1982 wydawał autorskie „Zeszyty” z serigrafiami i własnymi tekstami. Otrzymał Nagrodę im. C.K. Norwida za najlepszą wystawę roku oraz Nagrodę im. Jana Cybisa (1984), w 1985 tytuł profesora, a w latach 1987–1990 pełnił funkcję rektora warszawskiej Akademii. W 1995 roku jego retrospektywę pokazały równocześnie warszawska Zachęta i Muzeum Narodowe we Wrocławiu, a w 2007 roku najnowsze prace — Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. Jego dzieła znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie, Warszawie i Wrocławiu. Konsekwentny przez ponad pół wieku, a przy tym wymykający się prostym klasyfikacjom, Tarasin pozostaje jednym z najbardziej oryginalnych „pisarzy obrazu” w polskiej sztuce — artystą, który w chaosie świata całe życie przeczuwał ukryty porządek. ### Jerzy TCHÓRZEWSKI (1928–1999) https://rewizje.art/artysta/jerzy-tchorzewski Jerzy Tchórzewski (1928, Siedlce — 1999, Warszawa) w czasie wojny walczył w Armii Krajowej, a w latach 1946–1951 studiował malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, m.in. pod kierunkiem Zbigniewa Pronaszki. Już jako student zadebiutował na I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie (1948) — manifestacji polskiej awangardy, którą pokazał obok Tadeusza Kantora, Marii Jaremy, Andrzeja Wróblewskiego i Jerzego Nowosielskiego, a także Alfreda Lenicy, Tadeusza Brzozowskiego i Kazimierza Mikulskiego. Surrealizm był jego duchowym wyborem na całe życie. W 1957 roku współtworzył II Grupę Krakowską, a od 1959 wystawiał z międzynarodowym ruchem Phases, skupiającym kontynuatorów surrealizmu wokół André Bretona. Tej proweniencji pozostał wierny niezależnie od podejmowanych tematów i „romansu” z abstrakcją. Z wyimaginowanych, niepokojących pejzaży zaludnionych fantastycznymi stworami jego malarstwo po 1955 roku przerodziło się w abstrakcyjne wizje kosmicznych kataklizmów — wulkanicznych erupcji, rozbłyskujących i gasnących gwiazd. Kluczową rolę grały w nich gęsta materia malarska i światło bijące z wnętrza obrazu. Postawę tę porównywano do działań demiurga, powołującego życie z martwej materii płótna; około 1963 roku pojawiły się demoniczne „twory” — cienie człowieczeństwa, a od lat 70. tematyka religijna. Wrażliwość Tchórzewskiego nie zamykała się w ramach malarstwa. Sam pisał wiersze, cenił współczesną poezję i utrzymywał bliskie relacje ze środowiskiem literackim — przyjaźnił się ze Zbigniewem Herbertem i Tadeuszem Różewiczem (o jego obrazach pisali m.in. Herbert, Kantor i Nowosielski). Ta wymiana myśli sprawiała, że jego płótna poruszały kwestie egzystencjalne i eschatologiczne — abstrakcję czynił dramatem istnienia. Przez niemal pół wieku, od 1954 do 1998 roku, był pedagogiem warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie prowadził pracownię malarstwa. Nagrodę zdobył już na warszawskim Arsenale (1955), później otrzymał Nagrodę Krytyki Artystycznej im. C.K. Norwida (1981), Nagrodę im. Jana Cybisa (1986) i Nagrodę im. Herdera (1993). Jego prace znajdują się w muzeach narodowych w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu, Poznaniu i Gdańsku, w Muzeum Sztuki w Łodzi, a także w zbiorach zagranicznych — m.in. w Museum Folkwang w Essen, Národní galerii w Pradze i Musée Cantonal des Beaux-Arts w Lozannie. Konsekwentny i osobny, wierny wyobraźni przez całe życie, Tchórzewski pozostaje jednym z najważniejszych malarzy wizyjnych polskiej powojennej awangardy. ### Grupa THE KRASNALS (2008) https://rewizje.art/artysta/grupa-the-krasnals The Krasnals to anonimowa, kontrowersyjna grupa artystyczna powstała w 2008 roku — jedna z najbardziej rozpoznawalnych formacji polskiej sztuki współczesnej po 2000 roku. Jej członkowie pozostają anonimowi, działając pod charakterystycznymi pseudonimami: Whielki Krasnal (założyciel i główny malarz, związany z krakowską ASP), Krasnal Banksy (akcje terenowe, graffiti, fotografia) oraz Krasnal Hałabała I i II (marketing, blog, teksty, wystawy); w realizacje włączają się też wynajmowani, nieznający tożsamości grupy malarze. Działają głównie poprzez blog i Facebook, a ich twórczość — oparta na ironii, prowokacji i grotesce — jest ostrym komentarzem do rynku sztuki, polityki i społeczeństwa, bliskim street artowi Banksy'ego i brytyjskim stuckistom. Grupa demaskuje mechanizmy gwiazdorstwa, marketingu i koniunktury, twierdząc, że rynek sztuki kształtuje wąska grupa decydentów; symbolicznym punktem odniesienia jest dla nich Wilhelm Sasnal. The Krasnals zasłynęli z głośnych prowokacji — obraz „Małpy z białymi bananami” wyceniony przez dom aukcyjny Christie's na 70 tysięcy funtów, portret wykorzystany przez Piotra Uklańskiego w instalacji na wystawie „Pop Life” w Tate Modern (2009) czy „Art Police Gazetce” wydana podczas 54. Biennale w Wenecji. Regularnie organizują też aukcje charytatywne na rzecz dzieci. ### Alex URBAN (1978) https://rewizje.art/artysta/alex-urban (brak biografii) ### Roch URBANIAK (1986) https://rewizje.art/artysta/roch-urbaniak Roch Urbaniak (ur. 1986 w Krakowie) jest malarzem, twórcą komiksów i ilustracji. Studiował na Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP w pracowni Jacka Waltosia, gdzie w 2011 roku uzyskał dyplom z wyróżnieniem (jego praca dyplomowa, prezentowana w Pałacu Sztuki, została nagrodzona medalem TPSP). Maluje farbami akrylowymi na płótnie, a jego sztuka wpisuje się w nurt fantasy i realizmu magicznego. Baśniowe obrazy Urbaniaka — pełne fantastycznej architektury, bujnej roślinności i egzotycznych zwierząt, malowane z dbałością o realizm i detal — skrywają rozbudowane opowieści, dla których inspiracją są podróże artysty (zwłaszcza po Azji), popkultura oraz mity i legendy kultur całego świata. Malarstwo przenosi też w inne formy: tworzy komiksy i ilustracje do własnych książek z serii „Papiernik”. W 2014 roku zdobył Grand Prix 25. Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier w Łodzi za komiks „Papiernik”. Prezentował swoje prace na wystawach w kraju oraz za granicą — m.in. w USA i na Tajwanie. ### Victor VASARELY (1906–1997) https://rewizje.art/artysta/victor-vasarely Victor Vasarely (właśc. Győző Vásárhelyi; 1906, Pécs — 1997, Paryż) był węgiersko-francuskim malarzem i grafikiem, powszechnie uznawanym za twórcę i „dziadka” op-artu. Po krótkich studiach medycznych kształcił się w budapeszteńskiej szkole Műhely (tzw. budapeszteński Bauhaus), gdzie zetknął się z konstruktywizmem, a od 1930 roku działał w Paryżu jako grafik. Jego dzieło „Zebra” (1937) uznaje się za jedną z pierwszych prac op-artu. Vasarely dążył do stworzenia uniwersalnego, wolnego od ideologii języka opartego na matematyczno-fizycznych prawach widzenia. Jego pulsujące barwami, iluzjonistyczne kompozycje — od „czarno-białego” okresu po prace dwukolorowe — wywołują wrażenie ruchu, falowania i wibracji; w 1955 roku ogłosił „Manifeste Jaune” z pojęciem „plastyczności kinetycznej”. Wielokrotnie nagradzany (m.in. Międzynarodowa Nagroda Guggenheima, 1964; Legia Honorowa, 1970), doczekał się własnych muzeów w Budapeszcie i Aix-en-Provence; uchodzi za prekursora ery grafiki komputerowej. ### Aleksandra WALISZEWSKA https://rewizje.art/artysta/aleksandra-waliszewska (brak biografii) ### Henryk WANIEK (1942) https://rewizje.art/artysta/henryk-waniek Henryk Waniek (ur. 1942 w Oświęcimiu) jest śląskim malarzem, grafikiem, pisarzem, eseistą i krytykiem sztuki, a także znawcą zagadnień ezoterycznych — alchemii, hermetyki, mistyki. Studiował na Wydziale Grafiki (filia w Katowicach) krakowskiej ASP, dyplom uzyskał w 1970 roku. Od ponad czterdziestu lat mieszka i pracuje w Brwinowie pod Warszawą. Twórczość plastyczna Wańka zaliczana jest do nurtu surrealistycznego — pełna metafor, alegorii i symboli, realizowana w tradycyjnym malarstwie olejnym; jeden z recenzentów nazwał ją „realizmem magicznym dla wymagających”. Sam artysta mówi o sobie: „Uchodzę za malarza magii, magii opisywania świata”. W 1967 roku przystąpił do zafascynowanej ezoteryką grupy malarzy Oneiron (zwanej też Ligą Spostrzeżeń Duchowych), której członkowie zwrócili się ku magii, alchemii oraz filozofii i religii Dalekiego Wschodu, próbując artystycznie wykorzystać tzw. odmienne stany świadomości. Waniek jest również znakomitym pisarzem — autorem ponad dwudziestu książek (powieści, opowiadań, esejów), w których penetruje historyczne tajemnice i kulturowe fenomeny Śląska, prowadząc czytelnika przez historię, filozofię, alchemię i hermetykę; profesor Magdalena Rabizo-Birek nazwała go „homo symbolicus”. Brał udział w ponad stu wystawach, przebywał na stypendiach we Włoszech i USA, a jego prace znajdują się m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie oraz w muzeach Poznania, Krakowa i Bytomia. ### Marian WARZECHA (1930) https://rewizje.art/artysta/marian-warzecha Marian Warzecha (ur. 1930 w Krakowie) jest malarzem, twórcą reliefów i działań konceptualnych — jednym z najważniejszych przedstawicieli sztuki konceptualnej w Polsce. Studiował w krakowskiej ASP malarstwo (1948–1950) i scenografię (1952–1957, dyplom u Andrzeja Stopki), a równolegle etnografię i historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1957 roku współtworzył reaktywowaną Grupę Krakowską i brał udział w II Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Po krótkim epizodzie informelu — „rysowania” strużkami swobodnie lanej farby na poziomo rozłożonym płótnie — od końca lat 50. Warzecha tworzył geometryczne kolaże i reliefy utrzymane w jednolitej bieli. W ich obręb wprowadzał odręczne zapisy, wykresy, rysunki, a z czasem także przedmioty gotowe. W 1968 roku, we współpracy z matematykiem, opracował własny system artystyczny będący wynikiem jego badań nad związkami sztuki i nauki (ważna była dlań lektura teorii mnogości Kuratowskiego). Warzecha przez całe twórcze życie pozostaje artystą kameralnym i osobnym, skupionym na powściągliwym dokumentowaniu refleksji nad istotą sztuki; był też inicjatorem konwersatorium „Sztuka – Religia – Nauka” (1983–89). Wystawiał indywidualnie m.in. w nowojorskich Zabriskie Gallery i Bonino Gallery, rzymskiej Galleria L'Obelisco oraz chełmskiej Galerii 72; jego twórczość przypomniała kameralna wystawa „Zbiór otwarty” w Muzeum Narodowym w Krakowie. ### Aleksandra WEJCHERT (1921–1995) https://rewizje.art/artysta/aleksandra-wejchert Aleksandra Wejchert (1921, Kraków — 1995, Dún Laoghaire w Irlandii) była polsko-irlandzką rzeźbiarką, malarką i graficzką. Ukończyła architekturę na Politechnice Warszawskiej (1949), a następnie Wydział Grafiki warszawskiej ASP (1952–56, u Leona Michalskiego). W 1965 roku wyemigrowała do Irlandii, gdzie rozwinęła dojrzałą twórczość. Wejchert uprawiała sztukę abstrakcyjną — zarówno geometryczną, jak i opartą na motywach organicznych. Często wykonywała reliefy o nieregularnej, falistej powierzchni (z drewna, betonu, stali), w których faktura miała znaczenie równe kolorowi, a najbardziej charakterystyczny był silny rytm — powtórzenia form układające się niczym wizualna muzyka. Jej prace sytuują się na styku porządku i iluzji ruchu, mając punkty wspólne z op-artem, choć nie były ściśle kinetyczne ani konstruktywistyczne. Z czasem artystka tworzyła minimalistyczne rzeźby z pleksiglasu, polimerów, stali i w neonowych barwach, odwołujące się kształtem do natury i żywiołów (jak „Płomień” z przezroczystego polimeru), oraz liczne monumentalne realizacje dla irlandzkich instytucji (m.in. siedziba banku AIB w Dublinie, University of Limerick, University College Cork). Wystawiała indywidualnie w Rzymie, Paryżu i Dublinie, corocznie pokazywała prace w prestiżowej Royal Hibernian Academy, a jej dzieła znajdują się w zbiorach muzeów w Paryżu, Rzymie i Dublinie oraz w kolekcjach prywatnych w Irlandii, Włoszech, Francji i USA. ### Ryszard WINIARSKI (1936–2006) https://rewizje.art/artysta/ryszard-winiarski Ryszard Winiarski (1936, Lwów — 2006, Warszawa) był malarzem, twórcą form przestrzennych i scenografem. Najpierw ukończył Wydział Mechaniki Precyzyjnej Politechniki Warszawskiej (1953–59), a następnie studiował malarstwo na warszawskiej ASP (dyplom 1966); fundamentalne znaczenie miały dla niego zajęcia o związkach sztuki i nauki prowadzone przez prof. Mieczysława Porębskiego. Już w pracy dyplomowej „Zdarzenie – informacja – obraz” (1966) sformułował teorię „programowania obrazów” i pokazał serię „Próby wizualnej prezentacji rozkładów statystycznych”, za którą otrzymał główną nagrodę na Sympozjum Artystów i Naukowców w Puławach. Winiarski skrupulatnie przekładał zagadnienia nauk ścisłych na język sztuki, korzystając ze statystyki, rachunku prawdopodobieństwa, teorii przypadku i matematycznej teorii gier. Jego znakiem rozpoznawczym stały się kwadratowe płótna z wieloelementowymi układami mniejszych czarnych i białych kwadratów — odpowiednikami systemu zero-jedynkowego — o których rozmieszczeniu decydował przypadek (rzut kostką, losowanie, liczby z tablic giełdowych czy biletów tramwajowych). Wolał mówić o „systemie” i „obszarach” niż o sztuce, dążąc do dzieła bezosobowego i wyzbytego emocji. Z czasem Winiarski wprowadzał trzeci wymiar i lustra, a od 1972 roku aranżował „gry” z udziałem widzów, którzy jego metodą wypełniali płaszczyznę czy pomieszczenie własną „wystawą”; po 1980 powstały formy przestrzenne — „geometria w stanie napięcia”. Był profesorem i prorektorem warszawskiej ASP, miał ponad 50 wystaw indywidualnych, a jego prace pokazywano m.in. na Biennale w São Paulo oraz Biennale Konstruktywizmu w Norymberdze. ### Magdalena WIĘCEK (1924–2008) https://rewizje.art/artysta/magdalena-wiecek Magdalena Więcek (1924, Katowice — 2008) była rzeźbiarką, rysowniczką i pedagożką, której różnorodna twórczość obrazuje istotne przemiany w polskiej rzeźbie XX wieku. Studiowała w PWSSP w Sopocie (od 1945, u Mariana Wnuka) i na warszawskiej ASP (1949–52, dyplom u Wnuka i Franciszka Strynkiewicza). Po socrealistycznym debiucie zwróciła się ku formom ekspresyjnym i deformacji — co zapowiedziała wystawa „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w Arsenale (1955) — a w 1959 roku pokazała przełomowe, zdeformowane rzeźby na wspólnej wystawie z Stefanem Gierowskim i Marianem Boguszem w Galerii Krzywe Koło. Kluczowe dzieła Więcek z lat 60. to masywne, bliskie żywym organizmom formy — swoiste „pomniki mocy natury”, przywodzące na myśl rzeźby Aliny Szapocznikow czy Henry'ego Moore'a. W kontraście do nich tworzyła formy lekkie i ażurowe, sugerujące ruch, które zdają się unosić w powietrzu, tracąc bryłowatość i łączność z podstawą (cykle „Florale”, „Blisko ziemi”). Pracowała w wielu materiałach — najchętniej w metalu, który, jak mówiono, „był jej żywiołem”, łącząc go z betonem i kamieniem. Realizacjami tworzonymi m.in. podczas dwóch edycji Biennale Form Przestrzennych w Elblągu (1965, 1967) oraz w Aalborgu Więcek wyznaczyła rzeźbie nowe miejsce w przestrzeni miejskiej, kładąc nacisk na jej relacje z otoczeniem. Wykładała w ASP w Poznaniu (1966–82), a jej twórczość — obok dokonań Szapocznikow czy Aliny Ślesińskiej — przypomniała duża wystawa „Działanie na oko” w warszawskiej Zachęcie. ### Ryszard WOŹNIAK (1956) https://rewizje.art/artysta/ryszard-wozniak Ryszard Woźniak (ur. 1956 w Białymstoku) jest malarzem, performerem, twórcą instalacji, teoretykiem sztuki i pedagogiem. Studiował malarstwo na warszawskiej ASP (1976–81, w pracowni Stefana Gierowskiego, dyplom z wyróżnieniem). W latach 1982–92 współtworzył — wraz z Ryszardem Grzybem, Pawłem Kowalewskim, Jarosławem Modzelewskim, Włodzimierzem Pawlakiem i Markiem Sobczykiem — formację artystyczną Gruppa, współwydawał jej pismo „Oj dobrze już” i uczestniczył w większości jej wystaw i akcji. Jako członek Gruppy Woźniak reprezentuje nurt nowej ekspresji: w latach 80. tworzył „dzikie”, ekspresyjne prace w mocnej kolorystyce, komentujące rzeczywistość PRL-u, a w latach 80. współtworzył ruch kultury niezależnej. Jego postawa polega na konceptualnym wykorzystaniu obrazu jako nośnika sensu — problematyzuje malarskie formy, operując znakiem, symbolem i metaforą oraz budując własne idiomy wyrazowe; istotnym medium są też dla niego instalacja (czasem z własnych obrazów) i performance. Jest autorem koncepcji „sztuki sprzeciwu” i „sztuki podziwu”. Wspólnie z Markiem Sobczykiem wykonał polichromię cerkwi neounickiej w Kostomłotach nad Bugiem, a z Ryszardem Grzybem przebywał na stypendium w Berlinie Zachodnim; współprowadził też prywatną Szkołę Sztuki w Warszawie (z Modzelewskim i Sobczykiem). Od 1992 roku przez wiele lat prowadził pracownię malarstwa na Uniwersytecie Zielonogórskim, gdzie jest profesorem. Jego prace znajdują się m.in. w Muzeach Narodowych w Warszawie i Krakowie, Zachęcie oraz Muzeum Sztuki w Łodzi. ### Jan ZIEMSKI (1920–1988) https://rewizje.art/artysta/jan-ziemski Jan Ziemski (1920, Kielce — 1988, Lublin) był malarzem zaliczanym do przedstawicieli malarstwa strukturalnego i op-artu, a także do grona najważniejszych polskich twórców operujących geometrią. Uczył się w Wolnej Szkole Malarstwa i Rysunku w Lublinie (1942–46), a następnie krótko studiował medycynę na UMCS i historię sztuki na KUL. W 1956 roku był współzałożycielem lubelskiego Koła Młodych Plastyków, przekształconego w awangardową Grupę „Zamek” (działającą w latach 1956–1960), do której należeli m.in. Włodzimierz Borowski oraz krytycy Jerzy Ludwiński i Hanna Ptaszkowska. Po wczesnym okresie figuratywnym i „fantastycznej metaforyce” (dynamiczna „Seria kosmiczna” z lat 1955–56), w czasach Grupy „Zamek” Ziemski tworzył obrazy strukturalne — m.in. cykl „Formura” operujący grubą fakturą i reliefem w masie plastycznej nakładanej na płytę. Od 1965 roku aż do śmierci konsekwentnie realizował obiekty bliskie op-artowi: optycznie łudzące reliefy budowane z listewek na podłożu, w których iluzja ruchu i przestrzeni stapia się z konkretnością materii (cykle takie jak „Interferencje” czy „Kontrapunkt”). Ziemski rozumiał sztukę jako eksperyment pozwalający poznać zasady obserwacji rzeczywistości; był zafascynowany naukami ścisłymi — zwłaszcza fizyką i astronomią — należał do Towarzystwa Miłośników Astronomii i interesował się matematyką. Uczestniczył w Sympozjum w Puławach (1966) i plenerach w Osiekach; wystawiał m.in. w Galerii Foksal i Galerii Krzywe Koło, a jego twórczość przypomniały retrospektywy w Muzeum Narodowym w Kielcach oraz Muzeum Lubelskim w Lublinie. ### Jakub Julian ZIÓŁKOWSKI (1980) https://rewizje.art/artysta/jakub-julian-ziolkowski Jakub Julian Ziółkowski (ur. 1980 w Zamościu) jest malarzem, rysownikiem i rzeźbiarzem — jednym z najważniejszych polskich artystów współczesnych. W 2005 roku ukończył studia malarskie na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, broniąc dyplomu w pracowni Leszka Misiaka. Zadebiutował w 2004 roku, a jego malarstwo — nazywane metafizycznym lub surrealistycznym — wyróżniło się od razu na tle dominującej wówczas w Polsce twórczości realistycznej, skupionej na teraźniejszości. Krytycy dostrzegli w jego sztuce bogactwo wizji i eklektyczne inspiracje: tradycję surrealizmu i malarstwa metafizycznego, sztukę Japonii i Indii, dzieła Boscha, Witkacego, Schulza, Ensora, Picassa, de Chirico i nowej szkoły lipskiej. Ziółkowski ukształtował własny język malarski, którym bada naturę człowieka — swobodnie zestawia współczesny sposób obrazowania z archetypami i symboliką kultur plemiennych, łącząc fizyczność ciała i jego organów z duchową medytacją. Poszczególne motywy budują na pozór chaotyczny świat, w którym jednak paradoksalnie panuje porządek; jego najsłynniejsze dzieło to monumentalna „Wielka bitwa pod stołem”. Szybko dostrzeżony za granicą, współpracuje z Fundacją Galerii Foksal oraz prestiżową galerią Hauser & Wirth w Zurychu i Londynie. Brał udział m.in. w Biennale w Gwangju (2010) i w wystawie głównej 55. Biennale w Wenecji „Il Palazzo Enciclopedico” (2013), a jego twórczość pokazywały monograficznie warszawska Zachęta („Hokaina”, 2011) i krakowski MOCAK („Jesteście moi”, 2023). Jego prace znajdują się w najważniejszych kolekcjach prywatnych i muzealnych na świecie. ### Antoni ZYDROŃ https://rewizje.art/artysta/antoni-zydron (brak biografii) ### Hanna Zawa-Cywińska [ZAWA] (1939) https://rewizje.art/artysta/hanna-zawa-cywinska-zawa (brak biografii) ### Hanna Zawa-Cywińska [ZAWA] (1939) https://rewizje.art/artysta/hanna-zawa-cywinska-zawa (brak biografii) ### Nieznany artysta https://rewizje.art/artysta/nieznany-artysta (brak biografii) ### Alina ŚLESIŃSKA (1922–1994) https://rewizje.art/artysta/alina-slesinska Alina Ślesińska (1922, Poznań — 1994, Warszawa) była rzeźbiarką, a także malarką, graficzką i twórczynią tkaniny artystycznej. Studiowała rzeźbę na ASP w Krakowie u Xawerego Dunikowskiego, a następnie na ASP w Warszawie u Mariana Wnuka. Na drugą połowę lat 50. i pierwszą lat 60. przypada okres jej największej kariery i międzynarodowego rozgłosu — w 1957 roku wyjechała na stypendium do Paryża, gdzie Jean Cassou zorganizował jej wystawę, a wkrótce pokazywała prace także w Londynie. Po wczesnych rzeźbach nawiązujących do historycznych gmachów Warszawy, pod wpływem twórczości Henry'ego Moore'a Ślesińska zwróciła się ku coraz bardziej aluzyjnej rzeźbie biomorficznej. Jej najważniejszą ideą stało się jednak zacieranie granicy między formą rzeźbiarską a projektem architektonicznym — w cyklach „Propozycje / Projekty dla architektury” kreśliła wizjonerskie, wielkoskalowe koncepcje („Most”, „Kościół”, „Stadion”, „Dwupoziomowe miasto”), przypominające utopijne projekty awangardy i futurologiczne wizje z filmów science fiction. „Dlaczego domy mają być zawsze pudełkami?” — pytała, postulując rzeźbę funkcjonalną, bliską idei „Formy Otwartej” Hansenów. W 1963 roku, jako jedna z dwóch kobiet, wystawiała na III Biennale w Paryżu obok Gaudiego i Eero Saarinena, a brązowy odlew „Dwupoziomowego miasta” trafił do parku rzeźby w holenderskim Otterlo; pod koniec tego roku pojechała do Ghany, by wykonać monumentalny pomnik prezydenta Kwamego Nkrumaha. Po około 1967 roku Ślesińska zniknęła z pola widzenia i zmarła zapomniana — jej twórczość przypomniały dopiero pośmiertne wystawy, m.in. „Alina Ślesińska” w Zachęcie oraz „Szkice przestrzeni” w Muzeum Rzeźby w Królikarni. ### Konrad ŻUKOWSKI (1995) https://rewizje.art/artysta/konrad-zukowski Konrad Żukowski (ur. 1995 w Kętrzynie, pochodzi z Mazur) jest malarzem oraz twórcą wideo i instalacji, mieszkającym i pracującym w Krakowie. Ukończył Wydział Malarstwa krakowskiej ASP (pracownia prof. Andrzeja Bednarczyka, 2019), gdzie za cykl „W Piekle będą sami moi znajomi” otrzymał wyróżnienie Najlepszego Dyplomu 2019; studiował też w University of Applied Arts w Wiedniu i był finalistą konkursu Artystyczna Podróż Hestii. Od kilku lat jest jednym z najszerzej komentowanych malarzy młodego pokolenia na polskim rynku sztuki. Żukowski maluje przede wszystkim sny i „historyjki z głowy” — najczęściej siebie samego oraz zwierzęta i fantastyczne stwory (smoki, jednorożce), budując prywatną, baśniowo-mroczną mitologię z powracającym motywem piekła i końca świata. Pracuje na dużych formatach, gęstą, laną farbą, która sama buduje strukturę obrazu. Wystawiał m.in. w galerii HOS i przestrzeni Clay w Warszawie oraz w The Breeder w Atenach; jego prace szybko trafiły do obiegu kolekcjonerskiego. ### Andrzej ŻYGADŁO (1988) https://rewizje.art/artysta/andrzej-zygadlo Andrzej Żygadło (ur. 1988 w Przeworsku) jest malarzem, rysownikiem, grafikiem i konserwatorem dzieł sztuki, a także badaczem drewnianej architektury ludowej — ze szczególnym uwzględnieniem architektury cerkiewnej i ikonografii zabytków Polski południowo-wschodniej. Jest absolwentem Liceum Plastycznego w Jarosławiu oraz krakowskiej ASP, gdzie ukończył malarstwo (2014, pracownia prof. Leszka Misiaka) oraz konserwację i restaurację dzieł sztuki (dyplom 2018); dwukrotny stypendysta ministrów kultury i nauki. W malarstwie Żygadły powracają treści wanitatywne — przemijanie człowieka oraz całych społeczności i kultur, stawianych na gruzach poprzednich — a jednym z głównych wątków jest motyw świątyni i jej zniszczenia. Bezpośrednim źródłem inspiracji jest teren polsko-ukraińskiego pogranicza, z którego artysta się wywodzi; część prac stanowi komentarz do konkretnych wydarzeń i konfrontacji grup narodowych na tym obszarze. Wystawiał m.in. w krakowskiej Art Agenda Nova (wystawa „Chram”), a jego prace znajdują się w zbiorach Biblioteki Kórnickiej PAN oraz Muzeum Karykatury w Warszawie. ## Prace dostępne w ofercie ### Aleksandra Jachtoma — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/aleksandra-jachtoma-bez-tytulu-1969-563 1969 · gwasz, papier · 42 x 30 cm · cena na zapytanie ### Aleksandra Jachtoma — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/aleksandra-jachtoma-bez-tytulu-1979 1979 · gwasz, papier · 30 x 29 cm · cena na zapytanie ### Aleksandra Jachtoma — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/aleksandra-jachtoma-bez-tytulu-1986 1986 · olej, płótno · 100 x 90 cm · cena na zapytanie ### Alex URBAN — Monster https://rewizje.art/praca/alex-urban-monster-2023 2023 · olej, płótno · 70 × 100 cm · cena na zapytanie ### Andrzej Szewczyk — Wałek https://rewizje.art/praca/andrzej-szewczyk-walek emulsja, papier, wałek · 39.5 x 28 cm · cena na zapytanie ### Andrzej Szewczyk — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/andrzej-szewczyk-bez-tytulu emulsja, papier, wałek · 83 x 60 cm · cena na zapytanie ### Anna Cyronek-Kalinowska — Linie https://rewizje.art/praca/anna-cyronek-kalinowska-linie-1969 1969 · olej, płótno · 74 x 100 cm · cena na zapytanie ### Bogusław SZWACZ — Medytacja przeciwko demonom https://rewizje.art/praca/boguslaw-szwacz-medytacja-przeciwko-demonom-1956 1956 · Gwasz, pastel, papier · 86 × 61 cm · cena na zapytanie ### Bogusław SZWACZ — Kompozycja surrealistyczna https://rewizje.art/praca/boguslaw-szwacz-kompozycja-surrealistyczna-1956 1956 · Gwasz, pastel, technika własna, papier · 76 × 61 cm · cena na zapytanie ### Bożenna Biskupska — Figura w zamknięciu I https://rewizje.art/praca/bozenna-biskupska-figura-w-zamknieciu-i-1988 1988 · olej, płótno · 148 x 114 cm · cena na zapytanie ### Bożenna Biskupska — Wytyczanie obrazu III https://rewizje.art/praca/bozenna-biskupska-wytyczanie-obrazu-iii-1999 1999 · olej, karton · 70 x 50 cm · cena na zapytanie ### Bożenna Biskupska — WYTYCZANIE OBRAZU 5 https://rewizje.art/praca/bozenna-biskupska-wytyczanie-obrazu-5-2000 2000 · olej lniany, karton · 72 x 101 cm · cena na zapytanie ### Bożenna Biskupska — Wytyczanie obrazu https://rewizje.art/praca/bozenna-biskupska-wytyczanie-obrazu-2000 2000 · olej, płótno · 100 x 100 cm · cena na zapytanie ### Bożenna Biskupska — Wytyczanie obrazu https://rewizje.art/praca/bozenna-biskupska-wytyczanie-obrazu-2000-572 2000 · olej, płótno · 100 x 100 cm · cena na zapytanie ### Bożenna Biskupska — WYTYCZANIE OBRAZU 3 https://rewizje.art/praca/bozenna-biskupska-wytyczanie-obrazu-3-2000 2000 · olej lniany, karton · 72 x 101 cm · cena na zapytanie ### Bożenna Biskupska — Klatka I https://rewizje.art/praca/bozenna-biskupska-klatka-i-2019-568 2019 · olej, węgiel, płótno · 70 x 60 cm · cena na zapytanie ### Henryk Stażewski — Relief nr 37 https://rewizje.art/praca/henryk-stazewski-relief-nr-37-1974 1974 · akryl, drewno, płyta pilśniowa · 71.5 x 71.5 x 4 cm · cena na zapytanie ### Hubert DOLINKIEWICZ — Imbir https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-imbir-2021 2021 · tempera żółtkowa, płótno · 94 × 154 cm · cena na zapytanie ### Hubert DOLINKIEWICZ — Pejzaż metafizyczny VI/2022 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-pejzaz-metafizyczny-vi-2022-2022 2022 · tempera żółtkowa, płótno · 60 × 120 cm · cena na zapytanie ### Hubert DOLINKIEWICZ — Pejzaż metafizyczny XVIII/23 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-pejzaz-metafizyczny-xviii-23-2023 2023 · tempera żółtkowa, płótno · 185 × 130 cm · cena na zapytanie ### Hubert DOLINKIEWICZ — Pieśń IX/24 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-ix-24-2024 2024 · tempera żółtkowa, deska · 80 × 60 cm · cena na zapytanie ### Hubert DOLINKIEWICZ — Pieśń X/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-x-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska · 30 × 20 cm · cena na zapytanie ### Hubert DOLINKIEWICZ — Pejzaż metafizyczny IV/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-pejzaz-metafizyczny-iv-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, płótno · 140 × 100 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń VI/24 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-vi-24-2024 2024 · tempera żółtkowa, deska · 80 x 60 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń VII/24 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-vii-24-2024 2024 · tempera żółtkowa, deska · 80 x 60 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń florencka - Pieśń X/24 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-florencka-piesn-x-24-2024 2024 · tempera żółtkowa, deska · 50 x 40 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń VIII/24 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-viii-24-2024 2024 · tempera żółtkowa, deska · 80 x 60 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń IX/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-ix-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 9.5 x 8 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń padewska - Pieśń 1/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-padewska-piesn-1-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska · 50 x 40 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń VI/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-vi-25-2025 2025 · technika krzemianowa, płyta · 160 x 130 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń VII/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-vii-25-2025 2025 · technika krzemianowa, płyta · 160 x 130 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń XVIII/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-xviii-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 10 x 8 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń IV/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-iv-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska · 100 x 80 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń XXIV/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-xxiv-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 15 x 15 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń XXIX/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-xxix-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 20 x 15 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń XXVII/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-xxvii-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 20 x 15 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń XXI/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-xxi-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 10 x 10 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń XXVIII/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-xxviii-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 20 x 15 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń florencka II - Pieśń III/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-florencka-ii-piesn-iii-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska · 50 x 40 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń XXXI/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-xxxi-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 20 x 20 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń XXX/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-xxx-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 20 x 20 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń XIX/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-xix-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 10 x 10 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pieśń XX/25 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-piesn-xx-25-2025 2025 · tempera żółtkowa, deska lipowa · 10 x 8 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pejzaż metafizyczny II/26 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-pejzaz-metafizyczny-ii-26-2026 2026 · tempera żółtkowa, płótno · 185 x 240 cm · cena na zapytanie ### Hubert Dolinkiewicz — Pejzaż metafizyczny III/26 https://rewizje.art/praca/hubert-dolinkiewicz-pejzaz-metafizyczny-iii-26-2026 2026 · tempera żółtkowa, płótno · 185 x 240 cm · cena na zapytanie ### Jacek Sempoliński — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/jacek-sempolinski-bez-tytulu-1970 1970 · olej, płótno · 60 x 74 cm · cena na zapytanie ### Jan Berdyszak — Zbiorowisko https://rewizje.art/praca/jan-berdyszak-zbiorowisko-1965 1965 · stal · 56 x 60 x 70 cm · cena na zapytanie ### Jan Berdyszak — Requiem LXX https://rewizje.art/praca/jan-berdyszak-requiem-lxx-1969 1969 · gwasz, tusz, papier · 105 × 78 cm · cena na zapytanie ### Jan Berdyszak — Quoquam / Dokądkolwiek https://rewizje.art/praca/jan-berdyszak-quoquam-dokadkolwiek-1980 1980-1981 · akryl, olej, płótno · cena na zapytanie ### Jan Tarasin — Deszcz https://rewizje.art/praca/jan-tarasin-deszcz-1964 1964 · olej, płótno · 90 x 70 cm · cena na zapytanie ### Jan Tarasin — Antykwariat II https://rewizje.art/praca/jan-tarasin-antykwariat-ii-1965 1965 · olej, płótno · 65 x 55 cm · cena na zapytanie ### Jerzy Kałucki — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/jerzy-kalucki-bez-tytulu-2000 2000 · akryl, metal, płótno · cena na zapytanie ### Jerzy Kałucki — Safaga https://rewizje.art/praca/jerzy-kalucki-safaga-2005 2005 · akryl, płótno · 140 x 110 cm · cena na zapytanie ### Jerzy TCHÓRZEWSKI — Kompozycja https://rewizje.art/praca/jerzy-tchorzewski-kompozycja-1981 1981 · akryl, gwasz, technika mieszana, papier · 62 × 92 cm · cena na zapytanie ### Jerzy TCHÓRZEWSKI — Kompozycja https://rewizje.art/praca/jerzy-tchorzewski-kompozycja-1981-712 1981 · akwarela, gwasz, papier · 72 × 97 cm · cena na zapytanie ### Jerzy TCHÓRZEWSKI — Mocne światła https://rewizje.art/praca/jerzy-tchorzewski-mocne-swiatla-1982-713 1982 · olej, płótno · 41 × 27.5 cm · cena na zapytanie ### Jerzy TCHÓRZEWSKI — Kompozycja https://rewizje.art/praca/jerzy-tchorzewski-kompozycja-1986 1986 · gwasz, papier · 50 × 69 cm · cena na zapytanie ### Józef Hałas — Góra P szara https://rewizje.art/praca/jozef-halas-gora-p-szara-1983 1983 · olej, płótno · 117 x 131 cm · cena na zapytanie ### Józef Hałas — NS U https://rewizje.art/praca/jozef-halas-ns-u-1992 1992 · olej, płótno · 117 x 132 cm · cena na zapytanie ### Józef Hałas — z cyklu: Podziały https://rewizje.art/praca/jozef-halas-z-cyklu-podzialy lata 90. XX w. · gwasz, tusz, papier · 62.5 x 48 cm · cena na zapytanie ### Józef Hałas — z cyklu: Podziały https://rewizje.art/praca/jozef-halas-z-cyklu-podzialy-149 lata 90. XX w. · akwarela, gwasz, goffrage, papier · 70 x 50 cm · cena na zapytanie ### Koji Kamoji — Pejzaż - Rano https://rewizje.art/praca/koji-kamoji-pejzaz-rano-1990 1990-1995 · olej, płyta · 170.5 x 100 cm · cena na zapytanie ### Magdalena Więcek — Kompozycja https://rewizje.art/praca/magdalena-wiecek-kompozycja-1961 1961-1966 · gwasz, karton czarny · 63 x 48 cm · cena na zapytanie ### Maria Papa — Henet https://rewizje.art/praca/maria-papa-henet-2000 2000 · marmur biały, marmur czarny · 32 × 25 × 11 cm · cena na zapytanie ### Paweł SOBCZAK — Chłopiec tęcza https://rewizje.art/praca/pawel-sobczak-chlopiec-tecza-2024 2024 · olej, płótno · 150 × 120 cm · cena na zapytanie ### Paweł SOBCZAK — Brzoskwiniowy ołtarz https://rewizje.art/praca/pawel-sobczak-brzoskwiniowy-oltarz-2025 2025 · olej, płótno · 100 × 80 cm · cena na zapytanie ### Rafał BUJNOWSKI — Zasłony https://rewizje.art/praca/rafal-bujnowski-zaslony-2017 2017 · olej, płótno · 50 × 100 cm · cena na zapytanie ### Stefan Gierowski — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/stefan-gierowski-bez-tytulu-2001 2001 · akwarela, papier · 105 x 74 cm · cena na zapytanie ### Stefan Gierowski — DCCLXXXIX https://rewizje.art/praca/stefan-gierowski-dcclxxxix-2002 2002 · olej, płótno · 130 x 100 cm · cena na zapytanie ### Teresa Panasiuk — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/teresa-panasiuk-bez-tytulu-1973 1973 · gwasz, papier · 70 x 48 cm · cena na zapytanie ### Teresa Panasiuk — Pejzaż X/76 https://rewizje.art/praca/teresa-panasiuk-pejzaz-x-76-1976 1976 · olej, płótno · 65 x 66 cm · cena na zapytanie ### Teresa Panasiuk — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/teresa-panasiuk-bez-tytulu-1996 1996 · gwasz, papier · 44 x 33.5 cm · cena na zapytanie ### Teresa Panasiuk — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/teresa-panasiuk-bez-tytulu-584 lata 70. XX w. · olej, płótno · 47 x 38 cm · cena na zapytanie ### Teresa Panasiuk — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/teresa-panasiuk-bez-tytulu-66 lata 70. XX wieku · olej, płótno · 100 x 95 cm · cena na zapytanie ### Tomasz CIECIERSKI — Bez tytułu https://rewizje.art/praca/tomasz-ciecierski-bez-tytulu-2020 2020 · olej, płótno · 36 × 186 cm · cena na zapytanie ### Włodzimierz Pawlak — Dziennik nr 120 https://rewizje.art/praca/wlodzimierz-pawlak-dziennik-nr-120-2010 2010 · olej, ołówek, płótno · 50 x 40 cm · cena na zapytanie ## Wystawy ### Kłącza surrealizmu https://rewizje.art/wystawa/klacza-surrealizmu Wystawa zbiorowa · 2026-06-27 – 2026-08-02 Wychodząc naprzeciw przez wiele lat powtarzanej tezie o tym, że nadrealizm nie zagościł w kraju nad Wisłą, wystawa "Kłącza Surrealizmu" ukazuje, że choć nadrealizm nie funkcjonował w Polsce jako zinstytucjonalizowany ruch, jego podziemne pędy wystrzeliły z ogromną siłą w obliczu dziejowych traum. Kluczowym punktem ekspozycji jest etap powojenny, będący momentem, w którym surrealistyczna poetyka przestała być jedynie importowaną manierą stylistyczną, a stała się głęboką koniecznością egzystencjalną. Na wystawie zostaną zaprezentowane obrazy Jerzego Kujawskiego pulsujące, abstrakcyjne płótna z lat 40., 50. i 60. XX wieku. Istotne miejsce w tym krajobrazie zajmuje Tadeusz Brzozowski, którego prace tworzone w izolacji, takie jak niewielkie działo w autorskiej gablocie (1946-1953), Meluzynka (1979) czy Zbytnik (1985–1987), łączą prowokacyjną poezję z formami budzącymi lęk przed nieznanym. Nie zabraknie również płócien Jerzego Tchórzewskiego Rakieta (1956) i Tworzące się konstrukcje (1957) oraz intrygującej i tajemniczej kompozycji Wnętrze kreta (1967-1968) Jerzego Skarżyńskiego, czy nieznacznie późniejszych asamblaży Antoniego Zydronia. Istotny filar wystawy tworzy niezależna sztuka artystek: Erny Rosenstein, Jadwigi Maziarskiej, Janiny Kraupe-Świderskiej, Urszuli Broll, Marii Anto. Wykorzystywały one podświadomość, gnozę, medytację i pismo automatyczne jako technologię ochronną i komunikacyjną, przekształcając kompozycje w portale do autonomicznych terytoriów psychicznych. Zwieńczeniem ekspozycji jest dialog historycznej awangardy z twórcami młodszego pokolenia, dla których senne koszmary, estetyka cyfrowego przebodźcowania i cielesne hybrydy stanowią język emancypacji i opowieści o współczesnych lękach. Ziejące grozą i groteską gwasze Aleksandry Waliszewskiej, przenoszące w odmienne stany świadomości obrazy Jakuba Juliana Ziółkowskiego (Lucky Day, 2016), obiekty ceramiczne Olafa Brzeskiego, a także introspektywne i oniryczne malarstwo Lery Dubitskayi (Kleszcze w polu, 2025), Katarzyny Olmy czy ingerencje w dawne rzeźby w wykonaniu Pawła Sobczaka. ARTYŚCI: Maria Anto, Urszula Broll, Olaf Brzeski, Tadeusz Brzozowski, Lera Dubitskaya, Stanisław Fijałkowski, Władysław Hasior, Janina Kraupe-Świderska, Jerzy Kujawski, Kamil Kukla, Ewa Kuryluk, Jan Lebenstein, Alfred Lenica, Zbigniew Makowski, Jadwiga Maziarska, Maciej Nowacki, Katarzyna Olma, Marek Piasecki, Erna Rosenstein, Paweł Sobczak, Jakub Słomkowski, Jerzy Skarżyński, Jonasz Stern, Bogusław Szwacz, Jerzy Tchórzewski, Aleksandra Waliszewska, Jan Ziemski, Jakub Julian Ziółkowski, Antoni Zydroń. Informacje praktyczne: Tytuł wystawy: Kłącza Surrealizmu Czas trwania: 27 czerwca - 2 sierpnia 2026 r. Wernisaż: 26 czerwca 2026 r. - godz.: 19:00 Wystawie towarzyszy album Kłącza Surrealizmu ### Ta cała sytuacja https://rewizje.art/wystawa/ta-cala-sytuacja Jan Tarasin · 2026-05-09 – 2026-05-31 Galeria Rewizje zaprasza na wystawę prac Jana Tarasina zatytułowaną „Ta cała sytuacja”, Ekspozycja została przygotowana z okazji setnej rocznicy urodzin artysty (1926–2009), stanowi jednocześnie otwarcie nowego rozdziału działalności galerii w historycznych wnętrzach Willi Chmielewskich przy ul. Frascati 4/2. „Nieco wyabstrahowane przedmioty z moich martwych natur coraz bardziej nabierają autonomicznych cech, odrealniają się w swojej warstwie znaczeniowej, ale nic nie tracą ze swoich cech materialnych jak ciężar, materia, dynamiczność lub statyczność itp. Przede wszystkim jednak zasadniczego znaczenia nabiera nie ich jednostkowa charakterystyka, a wzajemne stosunki między nimi, CAŁA SYTUACJA”. Jan Tarasin Na wystawie zostaną zaprezentowane dzieła ukazujące ewolucję języka wizualnego mistrza – od przełomowych prac z lat 60. XX wieku, po kompozycje z późniejszych okresów twórczości. Wybór ten pozwala prześledzić rozwój unikalnego systemu znaków Tarasina, który w swoich obrazach notował przemiany nauk i sztuk, zamieniając otaczający świat w fascynujący kod. Z inspiracji Jana Tarasina wyłania się iście eklektyczna mozaika swobodnych myśli, pojedynczych zapożyczeń. Jednak przy bliższym poznaniu twórczości artysty wyraźnie widać jednorodną całość, logikę i spójność, rozwój zarówno przekazu ideowego jak i podążającej za nią formy malarskiej. Rację miał twórca, który uznał kulturę europejską, kontynentalną za ograniczoną kręgiem, kulturowym kodem antropocentryzmu. Za kulturę, która sama stawia sobie granicę i zadowala się najprostszym postrzeganiem rzeczy, za barierę, uznając na przykład horyzont, umowną linię, która daje nam wrażenie bycia w centrum. Liczne pytania stawiane przez malarza mają na celu sprawdzenie czy za linią horyzontu kończy się świat, czy z chaosu może powstać porządek, czy wystarczy przestrzeni nadać rytm, strukturę. Jeśli tak, to czy nie wystarczy schematyczny znak, uproszczony zapis, zamiast skomplikowanego ideogramu, który i tak nie musi być przecież jednoznaczny, określający, definiujący. Czy ten schemat ma być stworzony w oparciu o naśladowanie mechanizmów natury, logicznych, matematyczny zagadnień czy też mamy zdać się na los lub chaos. „Obrazy Tarasina, rozpoznawalne od pierwszych wystaw, tworzyły nowy rodzaj pejzaży. Jak komety i pociski unosiły się w nich małe cząstki nowej sztuki – owe pozornie tylko abstrakcyjne formy znaków: okręgi, elipsy, iksy, igreki, linie, małe kwadraty i prostokąty, płynące konstrukcje”. „Znakolandia Tarasina może być równie dobrze »czytana« w Japonii, jak w Polsce. Pojedyncze obrazy to relacje z przemieszczania się w wyobrażonej, umownej przestrzeni – symboli tendencji malarskich, które twórca wizualizuje jako znaki przemian”. prof. Dorota Folga-Januszewska ### Partytura Ruchu https://rewizje.art/wystawa/partytura-ruchu Alfred Lenica · 2025-11-18 – 2025-12-12 Alfred Lenica – malarz, eksperymentator i muzyk z wykształcenia – traktował obraz jak zapis dźwięku, a gest malarski jak improwizację. Jego kompozycje pulsują rytmem, kolorem i ruchem, tworząc wizualne partytury emocji. Galeria zaprasza na wystawę Alfreda Lenicy Partytura ruchu – prezentację malarstwa jednego z najwybitniejszych polskich artystów awangardowych XX wieku, którego twórczość pozostaje jednym z najciekawszych przykładów syntezy muzyki i obrazu w sztuce powojennej. Twórczość Alfreda Lenicy powraca dziś jako przypomnienie o nierozerwalności zmysłów – o słyszeniu barw, odczuwaniu kolorów, o haptycznym uroku materii malarskiej. Jak pisał artysta: „Moje przejście od muzyki wypełniającej czas do malowania ciszy w przestrzeni nie było nagłe. Muzyka ułatwiła mi poznanie barwy i dźwięku.” Dla Lenicy obraz był partyturą ruchu, zapisem drżenia, rytmu i napięcia, które wynikało z jego muzycznego wyczulenia na harmonię i dysonans. Jego kompozycje – zarówno te z lat 40., jak i późniejsze – pulsują energią, jakby miały być nie tylko widziane, lecz także słyszane. Lenica – skrzypek z wykształcenia, absolwent Konserwatorium Muzycznego w Poznaniu – był artystą, który „słyszał kolory” i „widział dźwięki”. W jego obrazach drganie linii, rytm plam i barwna pulsacja układają się w niemal muzyczne sekwencje. Dzieła takie jak Smugi i plamy (1954), Złudzenie rzeczywistości (1957) czy W zieleni (1958) mogą być odczytywane jak zapisy drgań – swoiste malarskie partytury, w których dźwięk przybiera postać koloru. Wystawa Partytura ruchu wpisuje twórczość Lenicy w szerszy kontekst artystycznych poszukiwań XX wieku – od awangardy Grupy Krakowskiej, przez eksperymenty Bogusława Schaeffera i Tadeusza Kantora, po współczesne próby łączenia obrazu i dźwięku w sztuce multimedialnej. To zaproszenie do patrzenia i słuchania jednocześnie, do zanurzenia się w świat, w którym malarstwo brzmi, a cisza ma kolor. ### Minimalistki https://rewizje.art/wystawa/minimalistki Wystawa Zbiorowa · 2025-10-09 – 2025-10-31 Artystki: Biskupska, Cyronek-Kalinowska, Gołkowska, Hałat, Jachtoma, Lewandowska, Michałowska, Panasiuk, Szapocznikow, Ślesińska, Wejchert, Więcek MINIMALIZM powraca dzisiaj z większą siłą niż miała jego fala w latach 60. XX w. zapamiętana jako apogeum surowej awangardy. Gdy Ad Reinhardt i Donald Judd zaproponowali surową estetykę, kresu dobiegała ścieżka, która wiodła od Czarnego kwadratu Malewicza (1915) po unizm Strzemińskiego. Krążyło już wówczas przeczucie, że to co nazwano „post-modernizmem” przybierze postać tsunami, które zmiecie i rozproszy wszelkie zjednoczone i uporządkowane tendencje sztuki. Ruchy, manifesty, działania artystyczne przybrały w latach 70 i 80. XX w. intensywność, która okazała się trudna do krytycznego opisu. Gąszcz zjawisk narastał i z tej perspektywy pół wieku później – hasło minimalizm stało się ratunkiem i intelektualną kuracją – pisze Dorota Folga-Januszewska w katalogu wystawy, a my z nieskrywaną przyjemnością zapraszamy na detoks dla oczu, umysłu i duszy do końca października 2025. ### Screen Tears https://rewizje.art/wystawa/screen-tears Marcin Chomicki · 2025-09-05 – 2025-09-27 Zapraszamy na solową wystawę Marcina Chomickiego „Screen Tears”, która koncentruje się na analizie relacji między technologią a procesami pamięci i zapominania we współczesnej kulturze.Artysta posługuje się abstrakcyjnym językiem malarskim, aby ukazać materialne ślady reliktów cyfrowej przeszłości – począwszy od estetyki wczesnokoputerowej do przedstawień nośników danych takich jak dyskietki, kasety czy pocztówki – stopniowo zanikających z codziennego doświadczenia. Prace odwołują się do metafory erozji pamięci, widocznej w rozmytych strukturach, wielowarstwowych powierzchniach oraz zdekonstruowanych formach. Zamiast literalnych przedstawień, Chomicki operuje poetyką śladu, sugerując, że technologia – podobnie jak pamięć – ulega powolnej degradacji i dematerializacji. Wystawa rozwija wątki znane z wcześniejszych realizacji malarskich i przestrzennych artysty, pogłębiając refleksję nad tym, w jaki sposób postcyfrowa rzeczywistość kształtuje nasze doświadczenie czasu i przeszłości. Mimo pozornego chłodu tematu, prace emanują subtelną emocjonalnością, wywołując poczucie utraty i nostalgii. „Screen Tears” to zarazem poetycka i krytyczna medytacja nad przemijaniem technologii, która jeszcze niedawno wydawała się trwała i oczywista, a dziś staje się przedmiotem współczesnej antropologii – podobnie jak artefakty dawnych kultur. ### (AVANT) AVANT-GARDE https://rewizje.art/wystawa/avant-avant-garde Wystawa Zbiorowa · 2025-07-17 – 2025-08-07 Artyści: Biskupska, Berdyszak, Dominik, Dwurnik, Gierowski, Jackiewicz, Kałucki, Musiałowicz, Natalia LL, Lebenstein, Lenica, Orbitowski, Pamuła, Pawlak, Stażewski, Tarasewicz, Tarasin, Tchórzewski. Z buntu i sprzeciwu, z chęci odkrywania i kreacji, z potrzeby tworzenia na początku XX wieku powstały pierwsze ruchy awangardowe zrywające z tradycją i akademizmem. Wtedy undergroundowe, teraz wciąż przełamujące stereotypy dotyczące sztuki i wyznaczające jej nowe definicje. Choć przeszły do „wystawienniczego mainstreamu” wciąż są doceniane przez krytyków, kolekcjonerów i miłośników sztuki. Od ponad stu lat artyści, kuratorzy, marszandzi i naukowcy związani z polską sztuką współczesną mogą śledzić wątki ważne dla wówczas powstałych ruchów – środowiska Formistów, grupy a.r., BLOK, Praesens, Grupy Krakowskiej i wielu innych. Na wystawie zostaną zaprezentowane prace takich twórców jak: Bożenna Biskupska, Tadeusz Dominik, Edward Dwurnik, Stefan Gierowski, Jerzy Kałucki, Henryk Musiałowicz, Natalia LL, Jan Lebenstein, Alfred Lenica, Jan Pamuła, Włodzimierz Pawlak, Henryk Stażewski, Leon Tarasewicz, Jan Tarasin, Jerzy Tchórzewski. ### RE-FORMA-CJA https://rewizje.art/wystawa/re-forma-cja Jan Berdyszak · 2025-06-05 – 2025-07-05 Galeria zaprasza na wystawę obiektów przestrzennych, obrazów i prac na papierze Jana Berdyszaka RE-FORMA-CJA. Artysta – teoretyk przez lata rozbudowywał koncepcję swojej sztuki, którą dziś można zebrać w unikalny słownik pojęć. Ekspozycja potrwa do 5 lipca 2025 r. „Połączenie podejścia percepcyjnego (co i jak widzimy?) z podejściem filozoficznym (jak skonstruowany jest świat pojęć?) ujawnia zagadnienia obecne „wszędzie”. Zerwanie konwencji dziedzin, metod, form – totalna RE-FORMA-CJA polegająca na łączeniu różnych mediów w różnie określanym czasie i przestrzeni – była specjalnością tego artysty” pisze Dorota Folga-Januszewska we tekście do katalogu wystawy. Agniesz Tes zaznacza natomiast że „Poznański artysta-myśliciel, zarówno w samych dziełach, jak i w teoretycznych podstawach dających wgląd w jego sposób pojmowania sztuki, sięgał do źródeł, do filozofii i religii, spuścizny europejskiego średniowiecza, kultury i myśli starożytnej oraz wschodniej. Obecność pustki, wytworzona przez przeprucie, otwarcie, wydrążenie kształtu, rozdzielenie czy zestawienie elementów kompozycyjnych, sama z siebie generuje rodzaj prześwitu, który wykracza poza formę (choć pozostaje w kontakcie z nią i jest niejako przez nią wydobywany). Pustka z jednej strony otwiera nieograniczone interpretacje, z drugiej przeciwnie – jak powiedzielibyśmy odwołując się do wykładni psychologicznej czy duchowości Wschodu – unieważnia wszystkie projekcje umysłu. Dla artysty stała się ona niezwykle nośnym, niejako „operacyjnem” narzędziem, którym posługiwał się na różne sposoby, „prowokując” różne rodzaje doświadczeń i znaczeń”. ### Nie pokój https://rewizje.art/wystawa/nie-pokoj Bogusław Szwacz I Jerzy Tchórzewski · 2025-03-27 – 2025-04-25 Galeria zaprasza na wystawę „Nie pokój”, podczas której będzie można zobaczyć dzieła Bogusława Szwacza i Jerzego Tchórzewskiego pochodzące głównie z lat 50. XX w. Ekspozycja potrwa do 25 kwietnia. Lata 50. XX w. to przełomowy moment dla polskiej sztuki, kiedy to powstają nadrealistyczne, pełne ekspresji kompozycje płynące prosto z wyobraźni. Obaj artyści budują własny świat, który stanowi ucieczkę od problemów politycznych, społecznych, ekonomicznych oraz wspomnień okrucieństw, jakich doznali. Chcą żyć, doświadczać i budzić nowe emocje i chcą zrobić to na własnych zasadach. Obaj nawiązują relacje z francuskim środowiskiem artystycznym – surrealistami. W tym kontekście ich sztuka jest spontaniczna, rewolucyjna, przewrotna i właśnie awangardowa, niepodobna do tradycyjnego polskiego malarstwa dwudziestolecia międzywojennego (kapistów), niepoddająca się doktrynie i na wskroś aktualna o czym pisze Dorota Folga-Januszewska w tekście do wystawy: „Kiedy patrzy się dzisiaj na surrealistyczne fascynacje Jerzego Tchórzewskiego i Bogusława Szwacza – trudno pozbyć się refleksji, że surrealizm był prawdziwie skutecznym antidotum na wojnę, traumę i niezrozumienie okrucieństw”. Folga-Januszewska nawiązuję, nie tylko do obrazów, ale również do licznych notatek i tekstów obu twórców: „Czytając teksty Szwacza i Tchórzewskiego pochodzące z lat 40 i 50. XX można odnieść wrażenie, że to, co było najistotniejszym tematem tamtego czasu – to otwarta walka rzeczywistości z nierzeczywistością i nadrzeczywistością. Proces ucieczki bez uciekania. Zachowanie ciągłości TRADYCJI AWANGARDY OBOK konieczności życia w NIE-AWANGARDZIE, socrealizmie - czyli innej formie fikcji doktrynalnej opisanej przez Orwella” i konkluduje: „Ciekawy jest ten proces „potrzeby obrazów”. Jerzy Tchórzewski i Bogusław Szwacz okazują się dobrymi przewodnikami i towarzyszami podróży do sanatorium malarstwa”. Wystawa: Jerzy Tchórzewski, Bogusław Szwacz / Nie pokój ### Imaginarium https://rewizje.art/wystawa/imaginarium Hubert Dolinkiewicz · 2025-02-19 – 2025-03-15 Hubert Dolinkiewicz (ur. 1998) ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie w 2023 roku. Dyplom z malarstwa zrealizował w pracowni profesora Stanisława Baja, aneks z malarstwa ściennego u dr hab. Sylwestra Piędziejewskiego oraz aneks z rzeźby u profesora Jana Mioduszewskiego. W swoich działaniach zajmuje się poszukiwaniem form dla sfery duchowej. W swojej praktyce twórczej odwołuje się do szeroko pojętej tradycji sztuki sakralnej, surrealizmu i abstrakcjonizmu drugiej połowy XX wieku. Wśród inspiracji można odnaleźć także drzeworyt japoński i dalekowschodnią kaligrafię. Istotną rolę w twórczości Dolinkiewicza pełni znak, z którego malarz tworzy pismo asemiczne oraz natura ujęta w formie osobliwego pejzażu. Dzięki tym elementom artysta tworzy dwa główne cykle dzieł: „Pieśni”, których podobraziem jest deska, a także „Pejzaż metafizyczny” tworzony przeważnie na płótnach i papierze. Źródła tych pejzaży u artysty sięgają malarstwa Giorgia de Chirico, Yvesa Tanguy’a, czy polskich klasyków awangardy Jana Tarasina i Zbigniewa Makowskiego. Artysta od 2024 roku tworzy także rzeźby/formy przestrzenne wykonane w drewnie będące rozwinięciem cyklu malarskiego „Pejzaży metafizycznych”. ### Z wyrazami współczucia https://rewizje.art/wystawa/z-wyrazami-wspolczucia Igor Dobrowolski · 2024-10-19 – 2024-11-16 Wystawa „Z wyrazami współczucia” to akt wstawiennictwa i oskarżenia, sformułowany językiem plastycznym i aktywizmem społecznym Igora Dobrowolskiego. Wstawiennictwo - za kim i oskarżenie, przeciwko komu? Sztuce nie wypada już milczeć. Obrazy, mówią o tym co sprawcy chcieliby ukryć, są dla nich niebezpieczne. Szczególnie, gdy pobudzają solidarność i stają się materiałem dowodowym. Dzisiaj dyskurs zła jest niemodny, wychodzi poza poznawczy optymizm współczesnych ludzkich doświadczeń i daleko nie pasuje do horyzontu zainteresowań współczesnych społeczeństw, mimo że ma potwierdzenie w realności. Nasze kondolencje, czy tylko na to możemy się zdobyć?Igor Dobrowolski - malarz, rzeźbiarz i aktywista - z wystawą „Z wyrazami współczucia”, która potrwa do 16 listopada w dwóch warszawskich przestrzeniach Wallspace Gallery i Cliché Gallery.„Trudno dziś zobaczyć cierpiącego człowieka zasłoniętego przeźroczystym ekranem lub uwikłanego w wizualny spektakl terroryzujący widza skrupulatnie roz-dzielaną wizualnością. Coraz trudniej dziś widzieć zło, które może zobaczyć wrażliwy i dysponujący żarliwym ludzkim okiem malarz” pisze Zbigniew Jan Mańkowski - wykładowca teorii sztuki na ASP w Gdańsku. Potwierdzają to również słowa Przemysława Wielgosza - redaktora i wydawcy Le Monde Diplomatique, eseisty i kuratora, który mówi - „W rzeczywistości problemem nie są same obrazy cierpienia, ale kontekst, w którym się je umieszcza. Być może sztuka jest dobrym narzędziem odkręcenia tego pacyfikującego ukontekstowienia. Tak można by odczytać interwencje Igora Dobrowolskiego”. Zarówno Wielgosz jak i Mańkowski zwracają również uwagę na to, że niewielu artystom sztuk wizualnych udaje się znaleźć odpowiednie środki twórcze, by ukazać ludzkie cierpienie. Wielgosz zwraca uwagę na to, że „Gorzka i bolesna prawda doświadczeń, jakie rodzą wojenny gwałt i agresja jednych wobec drugich to niezwykle trudne wyzwanie dla malarza (...)”, a Mańkowski na dowód przytacza wspomnienie grafik Goyi „Wielkie grafiki Goyi z arcydzielnego cyklu Okropności wojny (...) są koronnym przykładem zwycięstwa sztuki mierzącej się z największymi symptomami ludzkich doświadczeń - bólu, cierpienia i zła. Także przede wszystkim zła będącego być może największą ludzką tajemnicą”, by następnie skonstatować „Dzisiaj dyskurs zła jest niemodny, wychodzi poza poznawczy optymizm współczesnych ludzkich doświadczeń i daleko nie pasuje do horyzontu zainteresowań współczesnych społeczeństw, mimo że ma potwierdzenie w realności”. To „potwierdzenie w realności” uwypukla Wielgosz pisząc „Dobrowolski wydobywa na pierwszy plan polityczność dokonującej się na oczach świata zagłady dwumilionowego miasta. Robi to radykalnie i nie kryjąc swojego zaangażowania” oraz zaznacza „Malarstwo Dobrowolskiego jest zbyt brutalne, zbyt konkretne, by dało się oswoić i unieruchomić wszechwładnej logice depolityzacji. Jako takie nie poddaje się normalizacji ludobójstwa”. Równocześnie wyjaśnia, dlaczego człowiek ma tendencję do oswajania okropności wojny „Judith Butler wskazuje, że jednym z najważniejszych sposobów ideologicznego ramowania obrazu wojny w kulturze zachodniej jest wprowadzenie podziału na te życia, które są godne opłakiwania i te niegodne naszych łez. Zabieg ten wprowadza niezbędny dystans pozwalający opinii publicznej oswoić się z cierpieniami i śmiercią zadawanymi w jej imieniu”. Wystawie towarzyszą: PERFORMANCE ARTYSTY - 18.10. w godz. 12.00 - 20.0012.00-19.00 w Cliché Gallery ul. Freta 39. 19.00-20.00 następnie przejście przez Stare Miasto trasą Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu aż na Foksal 15 do Wallspace Gallery DEBATA EKSPERTÓW 30.10. w godz. 19.00 - 20.00 z udziałem Zbigniewa Jana Mańkowskiego i Przemysława Wielgoszamiejsce: Cliché Gallery, Freta 39, Warszawa Z wyrazami współczucia. Igor Dobrowolski Wallspace Gallery & Cliché Gallery WYSTAWA: 19.10. - 16.11.2024 Kuratorka: Karolina Kliszewska Wystawa prezentowana jest w dwóch galeriach: Wallspace Gallery, Foksal 15, Warszawa Cliché Gallery, Freta 39, Warszawa ### Kształt rzeczywistości https://rewizje.art/wystawa/ksztalt-rzeczywistosci Jan Pamuła · 2024-09-20 – 2024-10-12 Wallspace Gallery zaprasza na wystawę dzieł Jana Pamuły Kształt rzeczywistości. Podczas ekspozycji będzie można zobaczyć obrazy składające się z systemów i układów stworzonych przy użyciu programu komputerowego. Śledząc drogę twórczą Jana Pamuły od lat 70. XX wieku, uważny obserwator odkryje co skłoniło malarza do podjęcia tak nowatorskich rozwiązań artystycznych. Wystawa potrwa do 12 października. Obserwując obrazy Jana Pamuły mamy to szczęście, że artysta zadbał o doznania odbiorcy, o jego percepcję, możliwość subiektywnego czy też podmiotowego sposobu postrzegania kolorów, budowania własnych układów na soczewce oka. Dzięki zastosowanemu „językowi” składającemu się z podstawowych elementów – figur geometrycznych: koła, kwadratu, prostokąta i trójkąta oraz trzech barw podstawowych uzupełnionych czernią – stworzył słownik ośmiu znaków, który jest dostępny dla każdego. Tym samym spełnił jeden z warunków swojej sztuki – osiągną uniwersalny język przekazu – sposób oddziaływania na każdego odbiorcę, choć na każdego zapewne w osobiście zmodyfikowanej formie. Dzięki możliwości retrospektywnego spojrzenia na całokształt twórczości malarza można wysnuć ten prosty, ale równocześnie spełniający podstawowe wymagania dotyczące sztuki wizualnej, wniosek. Można też zrobić krok dalej, „zacząć czytać” całe zdania, eseje i traktaty zbudowane z tych znaków na powierzchni płócien Jana Pamuły. Podobnie jak postąpił sam artysta u progu lat 70. XX wieku nim zwrócił się w stronę sztuki niefiguratywnej. U podstaw malarstwa Jana Pamuły leżą takie elementy jak: logika, porządek, matematyka, fizyka, optyka, jak i te związane z teorią koloru, duchowością, zjawiskami poznawczymi, filozofią. ### Niecierpliwość podświadomości https://rewizje.art/wystawa/niecierpliwosc-podswiadomosci Jerzy Tchórzewski · 2024-06-27 – 2024-08-09 Niecierpliwość podświadomości Jerzy Tchórzewski Surrealista (Prace z lat 1948-1958) Równo 100 lat minęło od ogłoszenia Manifeste du surréalisme i Second manifeste du surréalisme przez André Bretona i postulowanego przez niego wywołania kryzysu świadomości. W tę okrągłą rocznicę chcieliśmy ponownie przyjrzeć się twórczości Jerzego Tchórzewskiego z okresu, w którym artysta zaczął tworzyć prace surrealistyczne, by następnie dołączyć do międzynarodowej grupy Phases, która zrzeszała artystów tworzących w nurcie nadrealizmu w połączniu z abstrakcją liryczną. Na wystawie prezentujemy 15 prac na płótnie i ponad 30 gwaszy na papierze z lat 1948 – 1958. W 1960 roku w Paryżu w Galerii Furstenberg odbyła się wystawa prac Tchórzewskiego będących wynikiem jego relacji z surrealizmem i grupą Phases, na wystawie w Wallspace Gallery będzie można zobaczyć część prac, które były eksponowane na tejże wystawie. Przez wiele lat wśród historyków sztuki uważano, że w sztuce polskiej nie było surrealizmu, a jedynie dalekie echa tego kierunku. Jednak w ostatnich latach badacze na nowo rozpatrują twórczość polskich artystów i ich związków ze światowymi tendencjami surrealistycznymi. Trafnie określił i niejako przewidział tę sytuację sam artysta:„Obaj [z Balzakiem Kazimierzem Mikulskim] wywodziliśmy się z bardzo rozgałęzionego drzewa genealogicznego, zasadzonego przez André Bretona. Było to drzewo surrealistyczne, nic więc dziwnego, że rodziło bardzo różne i osobliwe owoce, z których nazwaniem i klasyfikacją botanicy sztuki mają nie lada kłopoty i z tej racji popełniają błędy.” – Jerzy Tchórzewski ### Zgasić światłość wiekuistą. Przeobrażania wizji duchowości. https://rewizje.art/wystawa/zgasic-swiatlosc-wiekuista-przeobrazania-wizji-duchowosci Wystawa Zbiorowa · 2024-05-23 – 2024-06-14 Artyści: Jan Berdyszak, Koji Kamoji, Michał Wirtel, Paweł Sobczak, Stefan Gierowski, Michał Żądło, Ewa Dąbkowska, Jerzy Tchórzewski, Leon Tarasewicz, Hubert Dolinkiewicz, Stanisław Fijałkowski, Janina Kraupe-Świderska, Helena Stiasny, Kamila Kamińska, Tadeusz brzozowski, Władysław Hasior, Karolina Żądło, Jerzy Nowosialski, Henryk Musiałowicz, Patrycja Piętka, Piotr Tadeusz Mosur, Mirosław Bałka, Alex Urban Innowiercy, bogobojni, ateiści i nawróceni. Zawsze gorliwi. Ludzie sztuki. Wystawieni na próbę. Kwestionują prawdy objawione, godzą w uczucia. W imię „Ja”. Co to za substancja. Podejmują trud poznawczy, jako emanacje swojej religijności, wiary w proces twórczy, w Materie, Dzieło i Stwórcę. Bluźniercy? Ciąży na Nich presja czasu, odczuwalna najmocniej pod koniec pojedynczego aktu ale najbardziej dotkliwa w finalne Ich egzystencji. Wystawiają na próbę. Świętej pamięci Klasycy awangardy. Twórcy nowych podań o Bogach i Bohaterkach. Grzeszą? Myślą, mówią i czynią. Konceptualiści —wątpiący, epigoni — realiści, magicy — abstrakcjoniści, minimaliści — mistycy. Krytycy — Figuranci. Sąd ostateczny odwołany. Wszyscy skazani na wieczną chwałę. Miejcie nas w opiece Scjentyści. Więc dokąd umierają Artyści?* Czy bez osądu gra warta jest świeczki? Nie śmiem wątpić. Ze względów oszczędnościowych polecam zgasić światłość wiekuistą napisał Julian Tuwim ostatniego dnia życia na kawiarnianej serwetce. Dotyka mnie niezmiennie bezwzględność i dowcip tego zapisu. Tuwim odsłonił mozół artystycznej drogi i nieuchronność losu człowieczego. Artystyczne poszukiwania skoncentrowane na ciągłym docieraniu i odkrywaniu, ze zgodą na koniec, po którym nie nastąpi ciąg dalszy. Są tacy dla których strony nadal są dwie, a natura jest nie tylko ludzka. Formę może wypełniać esencja, a jeden zawsze dzieli się na trzy. Prace ujęte w tej ekspozycji dotykają wierzeń, systemów religijnych, podań ludowych, mitów, nauk ścisłych i obyczajowości tworząc interesujące filiacje między rozumieniem i odczuwaniem duchowości teologicznej, filozoficznej, psychologicznej, a rozwojem współczesnego społeczeństwa. Błądzić będziemy po omacku. Karolina Kliszewska *Nawiązanie do tytułu filmu „Dokąd umierają Malarze” reż. Miszka Pietrzak, dokument poświęcony Artyście Bolkowi Gasińskiemu – premiera w 2025 r. ### Horyzont https://rewizje.art/wystawa/horyzont Teresa Panasiuk / Stefan Gierowski · 2024-04-26 – 2024-05-17 Wystawa "Horyzont" ma na celu przypomnieć twórczość warszawskiej artystki Teresy Panasiuk, która była wieloletnią kuratorką Galerii Krzywe Koło w Warszawie, gdzie miała okazję współpracować i poznać się z wieloma artystami - między innymi Stefanem Gierowskim. Ukazując jej działania w szerszym kontekście czasu i środowiska artystycznego lat. 60. i 70. XX wieku jej prace zostaną pokazane w dialogu z płótnami Stefana Gierowskiego. Prezentacja dzieł Teresy Panasiuk w korespondencji do płócien Stefana Gierowskiego, otwiera niezbadane dotąd obszary twórczości malarki, ukazując jej dorobek artystyczny z nowej perspektywy. Ta prezentacja rzuca nowe światło na drogę twórczą, którą przemierzała Panasiuk, rozpoczynając swoją karierę w dynamicznych latach sześćdziesiątych XX wieku. Już w tamtym okresie artystka podjęła się eksploracji z pozoru klasycznego tematu pejzażu, co w jej wydaniu nie było jedynie tradycyjnym podążaniem za konwencją, lecz odważnym poszukiwaniem i redefiniowaniem tego motywu z zadziwiającą konsekwencją. W latach siedemdziesiątych XX wieku artystka dokonała radykalnej syntezy pejzażu, przekształcając go w zjawisko optyczne, gdzie linia horyzontu i przenikające przez warstwy malarskie światło, stawały się głównymi bohaterami jej prac. Wtedy kompozycje przestały również podążać za klasycznym, horyzontalnym układem, typowym dla pejzażu, zastąpione bez wyjątku przez kompozycje pionowe, które zazwyczaj zarezerwowane są dla portretu. Ta innowacyjna zmiana orientacji, choć w dzisiejszych czasach może wydawać się bliska fotografii wykonanej smartfonem, wówczas była śmiałym krokiem w konwencjonalnym postrzeganiu malarstwa pejzażowego. Kluczowym aspektem w dziełach Teresy Panasiuk, zarówno w jej wczesnych, jak i późniejszych pracach, jest kolor. Interesujące jest to, że malarka nakładała go w sposób, który tylko z pozoru wydaje się płaszczyznowy. Rzeczywista struktura pracy zawiera bogactwo prześwitów, co jest efektem wielowarstwowości kompozycji. Artystka nie stroniła od używania starych płócien, które przez dekady służyły jako podłoże dla rozwijanych kompozycji, jednak najbardziej polubiła papier jako podłoże dla swoich pejzaży. Gwasz nie jest szkicem do obrazu, wręcz odwrotnie, inspiracją do gwaszu jest olej – mówi o swoich pracach. Analiza dzieł Stefana Gierowskiego i Teresy Panasiuk ujawnia fascynujące punkty styku między dwojgiem twórców, dzielącymi wspólny grunt artystyczny, na którym ich twórczości mogą być postrzegane jako wzajemnie uzupełniające się. Zarówno dla Stefana Gierowskiego, jak i Teresy Panasiuk, postać Mariana Bogusza oraz przestrzenie Klubu i Galerii Krzywego Koła miały decydujące znaczenie w kształtowaniu ich artystycznych fundamentów. Gierowski już w latach 50. XX wieku rozpoczął drogę do syntetycznej abstrakcji, dla 13 lat młodszej Panasiuk ten proces rozpoczął się w latach 60. O zderzeniu twórczości obu twórców czytamy pierwszy raz w przeglądzie artystycznym w 1973 roku. Teresa PANASIUK (1938 - 2021) W latach 1958-1964 studiowała w gdańskiej Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w pracowni Krystyny Łady-Studnickiej oraz w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Artura Nachta-Samborskiego. W latach 1972-1980 prowadziła Galerię Sztuki Współczesnej w Staromiejskim Domu Kultury, kontynuując pracę Mariana Bogusza i ówczesnej galerii Krzywego Koła. W latach 1981-1989 brała udział w wystawach sztuki niezależnej. Z jej twórczością można było się zapoznać podczas ok. 30 wystaw indywidualnych. Głównym tematem podejmowanym przez Teresę Panasiuk był pejzaż zredukowany do linii horyzontu oraz przenikających się barw o charakterystycznym natężeniu, dzięki którym płótna artystki posiadają cechy bliskie nurtowi abstrakcji czy sztuki op-artu. Stefan GIEROWSKI (1925 - 2022) Stefan Gierowski ukończył krakowską Akademię Sztuk Pięknych. Od 1949 roku mieszkał w Warszawie. W latach 1956 - 1961 współpracował z Galerią Krzywe Koło prowadzoną przez Mariana Bogusza. W latach 1992 - 1996 był pedagogiem warszawskiej uczelni, gdzie w drugiej połowie lat 70. XX wieku pełnił funkcję dziekana Wydziału Malarstwa. W 1986 roku otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. W 1980 roku został wyróżniony nagrodą im. Jana Cybisa. W 1981 roku był członkiem Komitetu Organizacyjnego Kongresu Kultury Polskiej. Sztuka bezprzedmiotowa, jak sam nazywał swoją twórczość Stefan Gierowski, w jego interpretacji oparta jest o działanie koloru, który ma bezpośrednio wpływać na odbiorcę. Istotnymi elementami, które również eksploruje malarz są przestrzeń, linia i światło. Od lat 50. XX wieku Stefan Gierowski tworzy serię numerowanych obrazów wykonanych wyłącznie farbą olejną na płótnie, pierwszy z nich powstał w 1957 roku. W wywiadzie udzielonym Jackowi Michalakowi i Marcie Skłodowskiej artysta twierdzi, że namalował około 1000 obrazów. Ta niewielka ilość numerowanych dzieł, świadczy o rozwadze, kontemplacji i podejściu badawczym Stefana Gierowskiego do uprawianej dziedziny sztuki." ### Śladem Jednonogiego https://rewizje.art/wystawa/sladem-jednonogiego Bożenna Biskupska · 2024-03-22 – 2024-04-12 Wśród tematów podejmowanych przez Bożennę Biskupską, takich jak zagadnienia upływającego czasu, „śladowanie”, wytyczanie, to właśnie postać Jednonogiego pojawia się niemal w każdym aspekcie jej twórczości. Mamy nadzieję, że zechcą Państwo, razem z nami poszukiwać śladu Jednonogiego, którego pierwsze przejawy obecności można wytropić już w pierwszej połowie lat 80. XX wieku. Około 1981 roku artystka „powołuje do życia” pierwszego, w pełni ukształtowanego Jednonogiego, jak sama mówi – raczej mężczyznę, niepotrzebującego żadnego podparcia w postaci miecza czy tronu – kojarzącego się ze strażnikiem budowli – domu. Postać ukryta w obrazach z cyklu Figura, zdefiniowana w szkicu, która „zeszła” z obrazów Bożenny Biskupskiej w 1987 roku, przybiera swój ostateczny kształt z betonu polichromowanego ultramaryną. W 1995 roku Jednonogi jest już monumentalną formą betonowej, siedmiokrotnie powielonej rzeźby, by następnie pojawić się w systemie Wytyczania obrazu 343 i 01, w znów zmultiplikowanej wersji oraz indywidualnie jako rzeźba kameralna w odlewach z brązu. Podczas wystawy on, Jednonogi, – postać o różnych tożsamościach – przybierze kolejną równoważną formę wyrażoną w idei Bożenny Biskupskiej jaką jest Tożsamość rzeźby. To figura, która wydaje mi się intuicyjna, bo jest formą człekokształtną. Dla mnie jest on bardzo przystojny, bo to chyba jednak mężczyzna. Jest jakąś formą biologiczną, stoi na jednej nodze, ale oczywiście można uznać, że to są dwie nogi w jednej. Chciałam, żeby to była rzeźba człekokształtna, z określonym wyrazem, aby nie wymagała wsparcia we własnym staniu, a to jest dosyć karkołomne, bo praktycznie jest słupem łatwym do wywalenia, ale zawsze tak robimy technicznie, że on się jednak nie przewraca, jest stabilny i nic nie udaje. Nie potrzebuje miecza, nie potrzebuje krzesła, tronu, kontrapostu, bo on musi się zmieścić we własnym obszarze. – Bożenna Biskupska Przy obcowaniu z dziełem sztuki trzeba je bardzo uważnie spostrzegać i od uważnego opisu rozpocząć swój wewnętrzny stosunek do dzieła. Dopiero wtedy można przez nie usłyszeć duszę twórcy, a nieraz duszę epoki. Zainspirowana zabieram nas na przechadzkę wspartą przewodnim słowem Władysława Witwickiego, który w 1937 roku udał się do Aten, a ja jego stylem do Sokołowska. Śladem JednonogiegoBędzie to przechadzka po różnych czasach i przestrzeniach, oglądanie tego czego przed oczami nie ma, a to co jest to - pełna ciszy wielkość. Dzieło rąk, ale przede wszystkim duszy. Jego forma i znaczenie przerastają miarą codzienne ludzkie sprawy. aBudowla możliwa, Misterium Czasu, Non omnis moriar, Rysunek rzeźby, System wytyczania obrazu 01 i on Jednonogi. Co to za zwierzę, które rano chodzi na czterech nogach, w południe na dwóch, a wieczorem na trzech?* Organizm wyższy, pamiętacie którego rzędu? Na pewno to kręgowiec. Zagadka rozwikłana. Dzielny Edyp - umiał odczytać proroczy sen, który zesłał mu odpowiedź. Dziś oko w oko nie ze Sfinksem, i nie na życie lub śmierć, ale o życiu i śmierci z Bożenną Biskupską Śladem Jednonogiego. Należy przyjrzeć się jego przewlekłej obecności. Figura niezwalczona, niemal zawsze wierna swojej pierwotnej pisowni. Z pewnością wielką literą. Słup potężny, mocny i ostry. Nie ma w nim przesady, należycie wymierzony Jednonogi, nie tyle zostawia ślad co odcisk. Twardo stąpa po ziemi, ale gdyby wymusić na nim ruch. Jest formą dynamiczną, ale raczej w płaszczyźnie wertykalnej. Ożywa powyżej linii nogi. Buja w obłokach. Jest w nim coś ludzkiego i zwierzęcego. Stwórczyni zostawia nas w niedopowiedzeniu. Skutecznie zaciera ślady. Powołany w betonie jest chłodny, szorstki i pomarszczony, w brązie do dotykania i oglądania z każdej strony, na obrazie prawie zawsze profilem.Opis cech fizycznych prowadzi nas na ścieżkę odkrycia istoty powołanego bytu. Kim jest?Artystka stworzyła prosty anatomicznie i niezawiły przestrzennie model, którego budowę w rysunku, malarstwie i rzeźbie nieustannie powtarza tworząc triumfalne armie jego figur, cieni i odbić. Żyją stadnie, nie tracąc swojej indywidualności. Grupowanie bez kategoryzacji. Może okazać się, że i dla nas, jak dla mitycznego Edypa, świat fizyczny nigdy nie będzie wystarczającym źródłem do znalezienia potrzebnej odpowiedzi. Bo jak daleko sięgnąć, które istotności wydobyć. Kogo mieć za przewodnika, by nie dać się zwieść na manowce. Nie zbezcześcić pogrzebanych dawno idei. Nie zadeptać samosiejek. Wskrzeszać uroczysko (czyt. Sokołowsko). Wytwarzać zbiorową wartość. Śladować, zostawić cień. Biskupska balansując między ostatecznościami stworzyła pole swojej oryginalności, której ikoniczną postacią jest Jednonogi. To meta jednostka, powoływana maksymalnym wysiłkiem, rozpostarta pomiędzy czasem i przestrzenią, przynależna do gramatyki twórczej Biskupskiej i jednocześnie z niej wyzwolona. Jednonogi ustawiony obok Wenus z Milo i Nike z Samotraki staje się dziejowym skrótem unaoczniającym, że materia życia poddana obróbce czasu i historii jest motywem zawsze godnym piedestałów. Karolina Kliszewska Kuratorka wystawy *Sfinks w i mitologii greckiej to uskrzydlony potwór o ciele lwa oraz głowie i piersiach kobiety. Pilnowała dostępu do Teb, siedząc na skale w wąwozie i pożerając ludzi, którzy nie potrafili rozwiązać jej zagadki. Zadawała pytanie, którego nauczyła się od muz: „Co to za zwierzę, które rano chodzi na czterech nogach, w południe na dwóch, a wieczorem na trzech?” Edyp po wróżebnym śnie rozwiązał jej zagadkę odpowiadając, że to człowiek. Rozwiązanie zagadki spowodowało śmierć potwora, który rzucił się w przepaść. Fotografie wykorzystane w publikacji do wystawy Bożenna Biskupska "Śladem Jednonogiego": Fragment ekspozycji „Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla możliwa”, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Pawilon Czterech Kopuł autorstwa Łukasza Brodowicza, kadry z reportażu i filmu artystycznego o Bożennie Biskupskiej zrealizowanego przez Celinę Przyklęk, fotografie archiwalne Fundacji Sztuki Współczesnej In Situ m.in. z wystaw artystki w: Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Galerii Grodzkiej w Lublinie, Galerii Wschodniej w Łodzi i pracowni przy ul. Lwowskiej w Warszawie. ### NARAZ. NA DWA. ZAWA https://rewizje.art/wystawa/naraz-na-dwa-zawa Hanna Zawa-Cywińska · 2024-02-16 – 2024-03-01 Monograficzna, retrospektywa Hanny Zawy-Cywińskiej wystawiona w dwóch aktach Wystawa w: Wallspace Gallery 16 luty - 1 marzec 2024 r. ul. Foksal 15/1b, Warszawa Galeria Prześwit 21 luty - 30 kwietnia 2024 r. Freta 39, Warszawa KURATORKA WYSTAWY: Karolina Kliszewska Hanna Zawa-Cywińska (właściwie Zawistowska-Cywińska) urodziła się w 1939 roku w Łomży, gdzie jej rodzice zamieszkali ze względu na pracę ojca artystki, który był sędzią. W czasie okupacji niemieckiej cała rodzina przeniosła się do Warszawy. Rok po tragicznej śmierci ojca artystki w 1943 roku wraz z matką przeprowadziła się do Łodzi. Tam rozpoczęła studia z biologii i poślubiła Józefa Cywińskiego. Po ślubie wyprowadziła się z powrotem do Warszawy, gdzie ukończyła studia na kierunku biochemia i podyplomowe studia z dziennikarstwa. W latach sześćdziesiątych wraz z rodziną podjęła próbę wyjazdu z Polski. Do Stanów Zjednoczonych dotarła przez Włochy i Francje (gdzie spędzili prawie dwa lata). Zawa zamieszkała w USA w latach 1967-1994. Artystka próbowała na emigracji znaleźć pracę jako dziennikarka, jednak bariera językowa utrudniała jej tę ścieżkę kariery. Przez kolejne lata poświeciła się opiece nad synem i rodziną. W końcu w latach 80. XX wieku postanowiła rozpocząć studia w Nowym Jorku w Fashion Institute of Technology na kierunku reklama. Podczas nauki rozpoczęła przygodę z grafiką. Zachęcona przez wykładowczynię postanowiła rozwijać swoje talenty artystyczne. W kolejnych latach studiowała w Nowym Jorku i Bostonie pod okiem m.in. Seonga Moya. W Nowym Jorku artystka dołączyła do Polish American Artists Society, gdzie wystawiała swoje prace z takimi artystami jak Richard Anuszkiewicz i Julian Stańczak. To właśnie Ameryka ukształtowała drogę artystyczną Zawy. W 1991 roku wzięła udział w zbiorowej wystawie „Jesteśmy” w warszawskiej Zachęcie, gdzie kuratorzy pokazali prace artystów na emigracji. W 1994 roku Zawa wraz z mężem przeprowadza się do Szwajcarii. Od tej pory dzieli swoje życie między Polskę a Szwajcarię. Chociaż ścieżka artystyczna Zawy rozpoczęła się późno i na emigracji jej twórczość została doceniona w Stanach Zjednoczonych i Polsce. O jej sztuce pisali tacy krytycy sztuki jak: Bożena Kowalska, Elżbieta Dzikowska, Wiesława Wierzchowska, Jean-Michel Gard, Josephine Gear czy Joanna Sosnowska. Prace Hanny Zawy-Cywińskiej znajdują się w kolekcjach instytucjonalnych m.in.: National Museum of Women in the Arts w Waszyngtonie, Muzeum Narodowym w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Hu¨nfeld, MIT Museum w Cambridge, New England Center for Contemporary Art., Tuscon Museum of Art., Muzeum Historycznym w Sanoku. ### STARCIE ARCHETYPÓW https://rewizje.art/wystawa/starcie-archetypow MARCIN KOZŁOWSKI · 2024-01-19 – 2024-02-02 Marcin Kozłowski urodził się i mieszka w Warszawie. W 2021 r. ukończył Wydział Malarstwa stołecznej Akademii Sztuk Pięknych, dyplom z wyróżnieniem w pracowni prof. Andrzeja Rysińskiego, aneksy z rysunku, pod kierunkiem dr. hab. Piotra Wachowskiego, oraz technologii i technik malarstwa ściennego, zrealizowany u dr. hab. Sylwestra Piędziejewskiego. Od stycznia 2022 r. zatrudniony na macierzystym wydziale na stanowisku asystenta w pracowni technologii i technik malarstwa sztalugowego. Laureat m.in. nagrody magazynu Notes Na 6 Tygodni w 30. OPMM "Promocje", II nagrody w II Konkursie Sztuki Nowe Sytuacje "Kontrasty", finalista 12. Międzynarodowego Biennale Miniatury w Częstochowie. ### NIKIFOR MISTRZ ART BRUT - Z KOLEKCJI BOGDANA JAKUBOWSKIEGO I ROBERTA DOWHANA https://rewizje.art/wystawa/nikifor-mistrz-art-brut-z-kolekcji-bogdana-jakubowskiego-i-roberta-dowhana 2023-09-05 – 2023-09-29 Nikifor Krynicki /1895-1968/, niezwykły artysta, Łemko z Krynicy, którego prawdziwe nazwisko brzmiało Drowniak, jest dziś powszechni uznawany za najwybitniejszego, obok słynnego malarza francuskiego Henri Rousseau, twórcę z kręgu sztuki „naiwnej”.Artysta był bardzo mocno związany uczuciowo z Krynicą i z Łemkowszczyzną,gdzie mieszkał i tworzył. Tamtejsze beskidzkie widoki i pejzaże z szachownicami pól na stokach górskich i łemkowskimi wioskami w dolinach, ze stacyjkami kolejowymi i cerkwiami, wyraził w malarstwie w sposób tak piękny i osobisty, jak nie uczynił nikt inny. Malarstwa uczył się sam od najmłodszych lat. Było to dla niego bardzo trudne, gdyż nie potrafił czytać ani pisać, a z powodu wrodzonej wady wymowy, którą był dotknięty, ludziom niełatwo było go zrozumieć, co ogromnie utrudniało mu kontakty ze światem zewnętrznym. Został jednak „wynagrodzony” przez naturę wrodzoną „absolutną malarską intuicją”, pozwalającą mu dokonywać w sposób nieomylny zestawień kolorystycznych, którymi zachwycają się podziwiający jego obrazy znawcy malarstwa na całym świecie. Zbigniew Wolanin /kurator Muzeum Nikifora w Krynicy-Zdroju/ ### Znak stawiam w centrum https://rewizje.art/wystawa/znak-stawiam-w-centrum Hubert Dolinkiewicz · 2023-06-29 – 2023-07-21 Hubert Dolinkiewicz ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie w 2023 roku. Dyplom z malarstwa zrealizował w pracowni profesora Stanisława Baja, aneks z malarstwa ściennego u dr hab. Sylwestra Piędziejewskiego oraz aneks z rzeźby u profesora Jana Mioduszewskiego. W swoich działaniach zajmuje się poszukiwaniem nowych form dla tego, co nazywa sferą duchową. W swojej praktyce twórczej odwołuje się do szeroko pojętej tradycji sztuki chrześcijańskiej, surrealizmu i abstrakcjonizmu drugiej połowy XX wieku. Wśród inspiracji można odnaleźć także drzeworyt japoński i dalekowschodnią kaligrafię. Istotną rolę w twórczości Dolinkiewicza spełnia również pojęcie znaku i pisma asemicznego, jako nośnika treści. Jak wspomina artysta: „Skąd w ogóle znalazł się w mojej twórczości znak jako główny bohater? Na drugim roku studiów, zacząłem zapełniać szkicownik motywami, które jakoś mnie inspirowały w historii sztuki. Odbywało się to na poły bezrefleksyjnie. To, co było dla mnie aktualnie ciekawe, to umieszczałem na stronach. Po paru „zapisanych” kartkach zacząłem poszukiwać, skąd wziął mi się pociąg do tak graficznych, skrótowych form. Zacząłem grzebać w starych zeszytach z gimnazjum i liceum, dzięki czemu uświadomiłem sobie, że znaki kreślę już od dobrych nastu lat. Gdy w tym samym czasie moi znajomi z liceum plastycznego rysowali na marginesach zeszytów motywy anime, ja na marginesach umieszczałem syntetyczne kształty.” Dolinkiewicz w trakcie studiów zaczął prowadzić „Księgę znaków”, w czym nawiązuje do podobnych działań prowadzonych przez Jerzego Tchórzewskiego. Jak przyznaje sam twórca, stała się ona najswobodniejszym medium jego wyrazu artystycznego. Znaki zapełniające strony księgi stały się wyjściem do tworzenia obrazów i innych działań artystycznych. „Księga znaków” przwołuje przez swoją funkcję skojarzenia z „Atlasem Mnemosyne” Aby’ego Warburga. Znaki w księdze tworzą konstelacje i powiązania. Ciekawym aspektem związanym z twórczością artysty jest zapisywanie tytułów utworów muzycznych, których słuchał w trakcie tworzenia danego dzieła. Na odwrocie desek i płócien można znaleźć całe spektrum muzycznych gatunków, od polskiego rapu, przez minimalistyczną elektronikę, po muzykę klasyczną i sakralną. Elementów kierujących w stronę dźwięku jest więcej, jak na przykład tytuły i kompozycje prac z serii „Pieśni”. Są to prace, których forma opiera się o partytury, a ich inspiracją są między innymi średniowieczne utwory religijne. Patrząc na jego twórczość można odczuć swoiste „brzmienie” obrazów. Odczuć drgania jakie towarzyszą basowym dźwiękom, ujrzeć ruch. Cytując artystę: „I pomimo że same utwory, będące źródłem prac nie są typowo improwizowane, daleko im do tradycji jazzowej, to moje „Pieśni” są plastyczną improwizacją.”. W twórczości Huberta Dolinkiewicza wyodrębniły się obecnie dwa główne cykle. Wspominane już „Pieśni”, których podobraziem jest deska, a także „Pejzaż metafizyczny” tworzony przeważnie na płótnach i papierze. Źródła tych pejzaży u artysty sięgają malarstwa Giorgia de Chirico, Yvesa Tanguy’a, czy polskiego klasyka awangardy Jana Tarasina. ### Nawet nie wiesz, że mogłeś mieć skrzydła Profesorze https://rewizje.art/wystawa/nawet-nie-wiesz-ze-mogles-miec-skrzydla-profesorze Stanisław Fijałkowski · 2022-10-24 – 2022-11-07 Wystawa składa się z dzieł sztuki pochodzących z kolekcji Anety i Jerzego Szotów. Dzięki wspomnianym kolekcjonerom, otrzymaliśmy okazję, aby przyjrzeć się niezwykłemu wyborowi dzieł Fijałkowskiego, opartemu na fascynacji, przyjaźni i artystycznym porozumieniu. Od „Kubistycznego aktu” z 1947 r. po „Piękny kamień”, z 2002 r. – bo te właśnie daty i obrazy wyznaczają ramy czasowe kolekcji. Na wystawie znalazły się również tematy podejmowane w pierwszych latach twórczości jak „Poeta II (konstrukcji)” z 1957 r., oparte na horyzontalnych podziałach „pejzaże”, kompozycje przeciwstawnych figur geometrycznych. Są także obrazy z cyklu autostrad. To jeden z motywów – symboli często powtarzanych przez Fijałkowskiego: wędrówka jednostajna i zarazem zmienna, wskazująca nowe wektory, w różnym ujęciu i perspektywach. Biografia Malarz, grafik. Urodził się 4 listopada 1922 r. w Zdołbunowie na Wołyniu. Jeden z przedstawicieli grupy łódzkich awangardzistów należących do tzw. „kręgu Strzemińskiego” (m.in. obok Lecha Kunki, Antoniego Starczewskiego i Stefana Krygiera), czyli osób skupionych wokół myśli malarza i wykładowcy Władysława Strzemińskiego. W latach 1944-1945 przebywał na robotach przymusowych w Królewcu. W latach 1946-1951 studiował w łódzkiej PWSSP, był uczniem Władysława Strzemińskiego i Stefana Wegnera, a opiekunem jego dyplomu był Ludwik Tyrowicz. W latach 1947-1993 był pracownikiem PWSSP w Łodzi, w 1983 r. został profesorem tej uczelni. Wykładał gościnnie za granicą: w belgijskim Mons (1978 r., 1982 r.), w niemieckim Marburgu (1990 r.), a w roku akademickim 1989/1990 prowadził zajęcia na uniwersytecie w Gießen w Niemczech. W 2002 r. otrzymał tytuł doctora honoris causa Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi, zmarł 4 listopada 2020 r. ### Sens Wiecznego Poszukiwania https://rewizje.art/wystawa/sens-wiecznego-poszukiwania Henryk Musiałowicz · 2022-09-22 – 2022-10-17 Podczas wystawy zaprezentujemy ponad trzydzieści prac, w tym unikatowy autoportret pochodzący z lat 40. XX w., a także obrazy, obiekty przestrzenne, rzeźby oraz sztandary pochodzące z całego okresu twórczości artysty. „Szukam drogi do źródeł, do początków, szukam prawdy życia szukam odrodzenia począwszy: od kamienia polnego który mówi mi o zmaganiach – powstającego świata! do budowy ptasiego gniazda – symbolu życia miłości i tworzenia. Poprzez pion drzewa i poziom horyzontu jako drogowskazów prawdy, nadziei i odrodzenia. Szukam siebie, szukam ładu człowieczego, szukam złożoności natury, w której człowiek jest tylko cząstką, szukam pra-świata. Poprzez własne, rozległe „ja” szukam porządku i ładu – tajemnicy życia, zrozumienia materii, aby w uczuciach i symbolach – elementarnym językiem najprostszej mowy znaków odsłonić rzeczywistość!”Henryk Musiałowicz BIOGRAFIA Artysta, malarz i rysownik, twórca form przestrzennych. Urodził się w Gnieźnie w 1914 r. Studiował na Wydziale malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, pod kierunkiem prof. Felicjana Kowalskiego i prof. Leonarda Pękalskiego. Dyplom uzyskał w 1948 r. Był członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków od 1945 r. oraz Europejskiego Stowarzyszenia Kultury (SEC). Twórczość Henryka Musiałowicza realizuje się w długich, malowanych latami cyklach. Najważniejsze z nich to cykle: „Wojna przeciwko człowiekowi”, „Dno morskie”, „Krajobraz animalistyczny”, „Portret wyobraźni”, „Harnasie”, „Reminiscencje”, „Oczekiwanie”, „Rodzina”, „Sacrum”. W latach 90. artysta zaczął tworzyć formy trójwymiarowe. Henryk Musiałowicz eksponował swoje prace na ponad 100 wystawach indywidualnych oraz brał udział w około 250 wystawach zbiorowych w kraju i zagranicą. Prace Artysty znajdują się w muzeach, a także w licznych znaczących kolekcjach prywatnych w Polsce i na całym świecie. Był laureatem wielu prestiżowych nagród i wyróżnień, m.in. Złotej Glorii Artis oraz Krzyża Komandorskiego Odrodzenia Polski. Jego malarstwo wysoko cenione przez krytykę, należy do poszukiwanych przez światowych kolekcjoner.w. Henryk Musiałowicz zmarł w Warszawie 24 lutego 2015 r. ### NIEOBECNA https://rewizje.art/wystawa/nieobecna Lia Kimura · 2022-02-04 – 2022-02-25 Portrety to jeden z najczęstszych motywów sztuki europejskiej. Powstawały z pragnienia pokazania się światu w powadze, dostojeństwie i szlachetności. Widzieć modela piękniej niżli sam siebie i inni go widzą, dać mu nową nieskazitelną powłokę, włożyć mu w dłonie atrybuty jego siły, rozświetlić spojrzenie, wzmocnić postawę, osadzić w adekwatnej scenerii. Wymagające zadanie dla artysty, przyznajmy. Portretomania wymagała masowego grzebania w duszy i psychice modela, ale też artysty. Ci którzy osiągnęli maestrie, przenikliwością spojrzenia i biegłością pędzla dając finalne wrażanie trafności ujęcia na zawsze osiedli na kartach historii sztuki i w powszechnej świadomości jako wyraz geniuszu sztuki malarskiej i idei humanizmu. Lia Kimura nie idzie ścieżką swoich poprzedników, dla których portret był szansą na osiągniecie nieśmiertelności. W twórczości Lii Kimury nie o czas wieczny chodzi, ale o bieżącą chwilę. Jej awangardowo – performatywna technika smagania płótna dłońmi dająca rozwibrowaną fakturę to określenie kształtu obrazu w danym momencie. Punkt na linii czasu, który definitywnie oddziela nas od portretowanego wizerunku. To zaznaczenie na płótnie momentu straty, złapanie chwili smutku i odciśnięcie jej raptownym ruchem na obrazie. Technika pełna wolności, dynamizmu i ekspresji ciała. Portrety malowane poza regułami i kryteriami. Bo jeśli sięgnąć po pierwsze kryterium, aby ocenić wartość portretu i to, że z tym motywem sztuki mamy do czynienia, wskazujemy na obecność i studium modela. W malarstwie Lii Kimury intencją jest jednak ukrycie jego wizerunku, a nie wyeksponowanie go. Przebijająca warstwa nienagannie warsztatowo portretu została przykryta, pozostawiając jedynie mgliste wspomnienie sylwetki, która w jakimś przeszłym momencie gościła na płótnie. Ekspresyjne i zdecydowanie nałożona dłońmi warstwa farby jest jak zamanifestowanie nieobecności, pragnienie zasłonięcia i utrzymania tajemnicy. Nie ma tu chęci przedstawienia i uwidocznienia postaci, jest tylko chęć nieistnienia, która staje się idée fixe tej malarki. Klasyczny portret to mieszanka pozy, miny, gestu, maniery i spojrzenia, formuła malarska Lii Kimury to dążenie do anonimizacji portretu, pozbawiając go cech szczególnych uniemożliwia identyfikacje osobową. Ciągłe dążenie do uchwycenia tego czegoś, jakiejś cechy szczególnej jest typową intencją i celem malarstwa portretowego. Lia Kimura wyjątkowość każdego portretu uzyskuje poprzez bezpośrednie nałożenie dłonią farby na płótno, tym gestem wykańcza powłokę obrazu, kategorycznie zasłaniając postać i uniemożliwiając nam zobaczenie, to właśnie ten gest poprzez swoją każdorazową unikatowość nadaje jej portretom aurę niezwykłości, stanowiąc ich cechę indywidualną. Jedyny profil psychologiczny, osobowościowy i estetyczny jaki możemy odczytać z obrazów to profil artystki. Całość jej koncepcji malarskiej sugeruje nam, że patrzymy na autoportrety psychologiczne artystki. Waldemar Łysiak – wybitny krytyk pisał o zjawisku psychologii pędzla, do którego możemy się odwołać patrząc na twórczość Lii Kimury mówiącej o autoterapeutycznym wymiarze swojej sztuki. Portret bywał maską i wyrazem megalomani, ale wskazywał również przynależność, rolę i powołanie społeczne osoby. Formuła portretów Lii Kimury nie dosięga takich intencji, odrzuca tworzenie osobowych wzorów dając nam milczące, introwertyczne przedstawienia anonimowych postaci, które stają się godłem naszych czasów, pełnych rozterek i niepokojów, uwidaczniając niepewne miejsce jakie zajmuje człowiek w strukturze świata. Tworzenie bezosobowych portretów to zdematerializowanie naszego bytu, niewiarygodnie bliski i widoczny na płótnie dotyk dłoni jest wstrząsającym śladem będący wspomnieniem naszej obecności. ## Publikacje (katalogi wystaw) ### Kłącza Surrealizmu - fragment — Album towarzyszący wystawie 2026 ### Partytura ruchu — Album towarzyszący wystawie ### Minimalistki — Katalog wystawy ### Avant-avant-garde — katalog wystawy ### Screen Tears — Katalog wystawy ### Re-forma-cja — Katalog wystawy ### Nie pokój — Katalog wystawy ### Z wyrazami współczucia — Katalog wystawy 2024 ### Kształt rzeczywistości — Album towarzyszący wystawie ### Zgasić światłość wiekuistą — Katalog wystawy zbiorowej ### Niecierpliwość podświadomości — Album towarzyszący wystawie ### Horyzont — Katalog wystawy 2024 ### Śladem Jednonogiego — katalog wystawy 2024 ### Na raz na dwa. Zawa — Katalog wystawy 2024 ### Starcie archetypów — Katalog wystawy 2024 ### Nikifor mistrz art brut — Katalog wystawy 2023 ### Znak stawiam w centrum — Katalog wystawy ### Nawet nie wiesz, że mogłeś mieć skrzydła, Profesorze — Katalog wystawy ### Sens wiecznego poszukiwania — Katalog wystawy ### Nieobecna — Katalog wystawy