Andrzej Szewczyk

Andrzej Szewczyk (1950, Szopienice k. Katowic — 2001) był malarzem, rysownikiem, rzeźbiarzem i poetą (choć nigdy nie napisał wiersza) — jedną z najciekawszych i najbardziej osobnych postaci powojennej sztuki polskiej, obdarzoną niezwykłą wyobraźnią poetycką. Swoje życie związał ze Śląskiem Cieszyńskim — w Cieszynie, gdzie żył i pracował, środowisko artystyczne uznawało go za mentora. Uprawiał sztukę „czystą”, niekomentującą doraźnej rzeczywistości, lecz wynikającą z egzystencji i pytań o samo istnienie.

Wielką rolę odgrywało w jego twórczości pismo — „pisanie obrazów” bliskie tradycji ikonopisania i medytacji. Szewczyk nie widział istotnej różnicy między malowaniem, rysowaniem a pisaniem; kwestionował indywidualizm ekspresji i autorstwo („cała ma sztuka jest z pracy ręcznej, tak jakby ten, który pracuje rękoma, mówił rękoma”). Pierwszymi powtarzalnymi znakami-literami były ślady wałków malarzy pokojowych na ścianach i płótnach; w 1978 roku na pierwszej wystawie w Galerii Foksal pokazał „Malowidła z Chłopów” — wierne, w skali 1:1, odwzorowania ścian chałup rybackich.

Od początku lat 80. powstały jego najbardziej charakterystyczne prace: dębowo-ołowiane „księgi”, w których w wywiercone otwory wlewał płynny ołów niczym pieczęcie — „Pomniki listów Franza Kafki do Felicji Bauer” (1981–1984), „Diariusze”, „Biblioteki” — oraz dzieła, w których jako liter, znaków i słów używał strużyn kredek i łupin pistacji, a także kaligraficzne manuskrypty w zwojach. „Karta papieru zapisana przeze mnie tuszem zaprowadziła mnie do Księgi, która stała się dla mnie Ziemią Obiecaną” — notował. Najsilniej związany był z Galerią Foksal i Muzeum Sztuki w Łodzi, a od 2000 roku z poznańską Galerią Muzalewską; jego retrospektywa „Artysta jest argumentem” odbyła się w Galerii Bielskiej BWA.