Eugeniusz Markowski

Eugeniusz Markowski (1912, Warszawa — 2007, Warszawa) był malarzem, rysownikiem i scenografem, a także dziennikarzem i dyplomatą oraz profesorem malarstwa warszawskiej ASP. Studiował w pracowni Tadeusza Pruszkowskiego, uzyskując absolutorium w 1938 roku. Po kampanii wrześniowej przedostał się do Rzymu, gdzie przebywał do 1950 roku (związany z grupą Libera Associazione Arti Figurative i poznający zarówno klasyków renesansu, jak i futurystów), a w latach 1950–1955 mieszkał w Kanadzie. Do Polski wrócił w 1955; ponownie zadebiutował głośną wystawą w Zachęcie w 1962 roku.

Markowski należał do nurtu nowej figuracji. Bohaterem jego obrazów jest człowiek poddany ciśnieniu negatywnych emocji — zdeformowany potworek, na poły śmieszny, na poły tragiczny; jego wizja natury ludzkiej jest bezwzględna, oparta na prymitywnych namiętnościach i okrucieństwie. Bogata faktura, groteskowy wyraz i siła koloru zbliżają jego sztukę do art brut i twórczości Dubuffeta, choć obecne są w niej także odwołania do antyku i renesansu oraz dążenie do podskórnej harmonii.

Krytycy zestawiali go z Soutine'em, Noldem, Groszem i Kokoschką, a Bożena Kowalska uznała, że swoimi brutalnymi obrazami zapowiadał — z niemal dwudziestoletnim wyprzedzeniem — ruch Neue Wilde. Reprezentował Polskę na Biennale w São Paulo (1963) i był pokazywany na prestiżowych wystawach sztuki polskiej za granicą, m.in. „1000 Years of Polish Art” w Royal Academy w Londynie (1970). Jego prace znajdują się w ważnych kolekcjach muzealnych, m.in. Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Muzeów Narodowych w Szczecinie i Poznaniu.