Franciszek Starowieyski

Franciszek Starowieyski (1930, Bratkówka k. Krosna — 2009, Warszawa) był jednym z najbardziej oryginalnych polskich grafików i malarzy — współtwórcą Polskiej Szkoły Plakatu, a także rysownikiem, scenografem i performerem. Studiował malarstwo na ASP w Krakowie i Warszawie; zaprojektował ponad 300 plakatów, głównie filmowych i teatralnych. Tworzył też pod pseudonimem „Jan Byk”, a od 1970 roku — dając wyraz upodobaniu do baroku — wszystkie swoje prace datował 300 lat wstecz.

Twórczość Starowieyskiego cechuje barokowa ekspresja, groteska i surrealizm oraz nieustanna fascynacja ludzkim ciałem, które monumentalizował i deformował, komponując w zagadkowe, zmysłowe obrazy o aurze przemijania. Czerpał z baroku, manieryzmu, secesji i kaligrafii, łącząc realizm z surrealizmem oraz zmysłowość z vanitas. Od 1980 roku realizował spektakularne „Teatry Rysowania” — kilkudniowe happeningi, podczas których jako malarz-aktor tworzył kilkumetrowe kompozycje na oczach publiczności, pracując z nagą modelką i rozpoczynając każdą pracę od wykreślenia koła „z pełnej ręki”.

Starowieyski był wielokrotnie nagradzany, m.in. Grand Prix Biennale Sztuki Współczesnej w São Paulo (1973), Grand Prix za plakat filmowy w Cannes (1974) i Grand Prix festiwalu w Paryżu (1975). Miał ponad 200 wystaw w kraju i za granicą, w tym indywidualną prezentację w Museum of Modern Art w Nowym Jorku (1985); współpracował z galeriami w Nowym Jorku, Rzymie i Paryżu, należał do Alliance Graphique International. Był również znawcą i kolekcjonerem dawnej sztuki oraz barwnym gawędziarzem.