Henryk Cześnik

Henryk Cześnik (ur. 1951 w Sopocie) jest malarzem, rysownikiem i scenografem, profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku i jednym z najważniejszych twórców polskiej sztuki współczesnej. Nierozerwalnie związany ze środowiskiem pomorskim, studia rozpoczął w 1972 roku w gdańskiej PWSSP (dziś ASP), a dyplom obronił w 1977 w pracowni profesora Kazimierza Ostrowskiego, swojego mistrza. Z macierzystą uczelnią związał całą karierę: tytuł profesora uzyskał w 1994 roku, a od 2003 kieruje pracownią malarstwa jako profesor zwyczajny.

W pejzażu polskiej sztuki Cześnik zajmuje miejsce osobne, wymykając się prostym klasyfikacjom. Jego malarstwo to teatr napięć, w którym brutalna ekspresja spotyka się z kruchą egzystencją. Mroczny, oniryczny nastrój, neurotyczna kreska i przekornie potraktowana tematyka religijna są jego ulubionymi narzędziami. Posługując się groteską, ironią i czarnym humorem, potrafi opowiadać o sprawach najważniejszych. W centrum jego rozpoznawalnej stylistyki stoją zniekształcone postacie, nagie ciała i udręczone torsy, a powracające motywy (szpitalna sala, degradacja materii, groźne memento mori) czynią z jego sztuki przejmujący zapis ludzkiej kondycji.

Równie istotna jest warstwa materialna prac. Cześnik zasłynął malowaniem na nietypowych, „biednych” podłożach, starych prześcieradłach szpitalnych, workach, obrusach czy papierach z odzysku, w których ślady użytkowania, plamy i przetarcia stają się elementem kompozycji, wzmacniając autentyczność przekazu. To malarstwo haptyczne, niemal namacalne, budujące silną, niepokojącą aurę.

Cześnik wystawia od lat 70. i ma na koncie ponad sto wystaw indywidualnych w renomowanych galeriach i muzeach w kraju i za granicą, m.in. w Paryżu, Odessie, Pradze i Sztokholmie. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Warszawie, Gdańsku i Szczecinie, a także w muzeach Moskwy, Sofii i Drezna oraz w licznych kolekcjach prywatnych. Jest laureatem wielu nagród, m.in. Złotego Medalu „Gloria Artis”, odznaki „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz Nagrody im. Kazimierza Ostrowskiego (2019) za wierność ideom swojego mistrza. Bywa też sporadycznie aktorem (zagrał m.in. w „Sztosie” i „Chłopaki nie płaczą”) oraz autorem esejów. Szczere do bólu i technicznie brawurowe, malarstwo Cześnika pozostaje jednym z najmocniejszych głosów polskiej ekspresji ostatniego półwiecza.