Henryk Cześnik

Henryk Cześnik (ur. 1951 w Sopocie) jest malarzem, rysownikiem i scenografem, profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku i jednym z najważniejszych twórców polskiej sztuki współczesnej. Nierozerwalnie związany ze środowiskiem pomorskim, studia rozpoczął w 1972 roku w gdańskiej PWSSP (dziś ASP), a dyplom obronił w 1977 w pracowni profesora Kazimierza Ostrowskiego, swojego mistrza. Z macierzystą uczelnią związał całą karierę: tytuł profesora uzyskał w 1994 roku, a od 2003 kieruje pracownią malarstwa jako profesor zwyczajny.

W pejzażu polskiej sztuki Cześnik zajmuje miejsce osobne, wymykając się prostym klasyfikacjom. Jego malarstwo to teatr napięć, w którym brutalna ekspresja spotyka się z kruchą egzystencją. Mroczny, oniryczny nastrój, neurotyczna kreska i przekornie potraktowana tematyka religijna są jego ulubionymi narzędziami; posługując się groteską, ironią i czarnym humorem, potrafi opowiadać o sprawach najważniejszych. W centrum jego rozpoznawalnej stylistyki stoją zniekształcone postacie, nagie ciała i udręczone torsy, a powracające motywy — szpitalna sala, degradacja materii, groźne memento mori — czynią z jego sztuki przejmujący zapis ludzkiej kondycji.

Równie istotna jest warstwa materialna prac. Cześnik zasłynął malowaniem na nietypowych, „biednych” podłożach — starych prześcieradłach szpitalnych, workach, obrusach czy papierach z odzysku — w których ślady użytkowania, plamy i przetarcia stają się elementem kompozycji, wzmacniając autentyczność przekazu. To malarstwo haptyczne, niemal namacalne, budujące silną, niepokojącą aurę.

Cześnik wystawia od lat 70. i ma na koncie ponad sto wystaw indywidualnych w renomowanych galeriach i muzeach w kraju i za granicą — m.in. w Paryżu, Odessie, Pradze i Sztokholmie. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Warszawie, Gdańsku i Szczecinie, a także w muzeach Moskwy, Sofii i Drezna oraz w licznych kolekcjach prywatnych. Jest laureatem wielu nagród — m.in. Złotego Medalu „Gloria Artis”, odznaki „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz Nagrody im. Kazimierza Ostrowskiego (2019) za wierność ideom swojego mistrza. Bywa też sporadycznie aktorem (zagrał m.in. w „Sztosie” i „Chłopaki nie płaczą”) oraz autorem esejów. Szczere do bólu i technicznie brawurowe, malarstwo Cześnika pozostaje jednym z najmocniejszych głosów polskiej ekspresji ostatniego półwiecza.