Jadwiga Maziarska

Jadwiga Maziarska (1913–2003, Kraków) była malarką oraz autorką obiektów, kolaży i grafik — uznawaną za prekursorkę malarstwa materii w Polsce. Studiowała w Prywatnej Szkole Malarskiej Alfreda Terleckiego (od 1933), a następnie w latach 1934–1939 na krakowskiej ASP, m.in. u Władysława Jarockiego i Ignacego Pieńkowskiego. Po wojnie przystąpiła do Grupy Młodych Plastyków, a w 1957 roku — wspólnie z Tadeuszem Kantorem, Marią Jaremą i Jonaszem Sternem — współzałożyła Stowarzyszenie Artystyczne Grupa Krakowska, biorąc udział we wszystkich jej wystawach; związana też była z Grupą Zagłębie.

Tym, co fascynowało Maziarską najbardziej, była nie kompozycja czy paleta barw, lecz sama powierzchnia obrazu. Już od lat 40. eksperymentowała z fakturą — nakładała grube warstwy farby, od 1946 wprowadzała aplikacje z tkanin, a od 1954 dodawała do farb olejnych stearynę (np. „Skazy niepisanych poematów”, 1954). Jej dojrzałe, samodzielnie wypracowane malarstwo materii (pokazane m.in. na wystawie „Dziewięciu” w 1955) uznawane jest za jedne z pierwszych prac polskiego strukturalizmu, powstające równolegle do poszukiwań europejskich.

W kolejnych dekadach Maziarska konsekwentnie modyfikowała swój abstrakcyjny język — w latach 70. ograniczała kolorystykę niekiedy do czerni i bieli, by w latach 80. i 90. powrócić do żywych barw; „przemienność” stała się znakiem rozpoznawczym jej twórczości. W ostatnich latach odkryto, że jej abstrakcje miały odniesienie w tworzonym latami zbiorze reprodukcji, co dało asumpt do monograficznej wystawy „Atlas wyobrażonego” (CSW Zamek Ujazdowski, 2009). Laureatka Nagrody im. Jana Cybisa (2001), pozostawiła prace m.in. w Muzeach Narodowych w Krakowie, Warszawie i Poznaniu oraz Muzeum Sztuki w Łodzi.