Jan Dobkowski

Jan Dobkowski (ur. 1942 w Łomży) jest malarzem, rysownikiem oraz autorem aranżacji przestrzennych, akcji artystycznych i tekstów teoretycznych — jedną z najważniejszych postaci polskiej sceny lat 60. i 70. Po Liceum Plastycznym w Warszawie studiował na Wydziale Malarstwa warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (1962–1968), u profesorów Juliusza Studnickiego i Jana Cybisa, w którego pracowni obronił dyplom z wyróżnieniem rektorskim.

Już na studiach wypracował indywidualny język. W 1967 roku, wraz z przyjacielem ze studiów Jerzym Zielińskim (Jurrym), podczas przygotowań do wspólnej wystawy ogłosił powstanie grupy Neo-Neo-Neo; artyści wystawiali razem do 1970 roku. Dobkowski budował obraz z kilku czystych, kontrastujących kolorów — najczęściej czerwieni i zieleni — kładąc je płasko i gładko, w sylwetowo traktowanych formach o kształtach ludzi i przedmiotów, ujętych precyzyjną, falistą i dekoracyjną kreską. Ta estetyka, bliska pop-artowi, służyła afirmacji natury: na zielonych, witalnych tłach pojawiały się czerwone sylwety pełne zmysłowości i erotyzmu, w których formy płynnie przechodziły jedna w drugą — pierś w jabłko, serce w plemnik. „Bo właśnie Natura daje nam uczucie, że istniejemy” — mówił.

Przełom przyszedł szybko. Sukces na wystawie „Secesja-Secesja?” w warszawskiej Galerii Współczesnej (1968) zapewnił mu udział w paryskiej ekspozycji „Polskie malarstwo współczesne. Źródła i poszukiwania”, a niedługo potem nowojorskie Muzeum Guggenheima zakupiło jego „Podwójną dziewczynę” (1968) — pierwszy czerwono-zielony obraz artysty, punkt wyjścia całego cyklu w ujednoliconym formacie 200 × 150 cm.

W 1972 roku, jako stypendysta Fundacji Kościuszkowskiej, wyjechał do Nowego Jorku. W kolejnych dekadach powstały cykle „Erotikon” (1980), „Nadzieja i Mrok” oraz „Albo – albo”, a prace z okresu stanu wojennego — zatrzymywane przez cenzurę — przeniknął pesymizm (m.in. obraz poświęcony pamięci księdza Jerzego Popiełuszki). Laureat złotego medalu „Złotego Grona” w Zielonej Górze (1970), Nagrody Krytyki Artystycznej im. C.K. Norwida za najlepszą wystawę roku (1978) oraz Nagrody im. Jana Cybisa za całokształt twórczości (1994), ma prace w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeów Narodowych w Warszawie, Wrocławiu i Poznaniu oraz nowojorskiego Muzeum Guggenheima. Konsekwentny i osobny, Dobkowski pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych malarzy polskiej powojennej awangardy.