Jan Tarasin

Jan Tarasin (1926, Kalisz – 2009, Warszawa) ukończył w 1951 roku krakowską Akademię Sztuk Pięknych: malarstwo u Zygmunta Radnickiego, Wacława Taranczewskiego i Zbigniewa Pronaszki, grafikę u Andrzeja Jurkiewicza i Konrada Srzednickiego. Już jako student drugiego roku został zaproszony do I Wystawy Sztuki Nowoczesnej w Krakowie (1948/1949), przełomowej ekspozycji zamkniętej wkrótce po otwarciu wraz z ogłoszeniem doktryny socrealizmu.

W drugiej połowie lat 50. zaczął malować „przedmioty”, a raczej ich alegorie: abstrakcyjne modele rzeczy oraz zoo- i antropomorficznych form, które miały charakter znaków. Tak narodził się jego znak rozpoznawczy: malował przedmioty, które nie są przedmiotami, i litery, które nie są literami, budując z nich własny alfabet, czekający na odczytanie przez widza.

Przełom przyniósł rok 1962. Tarasin dołączył do Grupy Krakowskiej i, w ramach stypendium, odbył podróż do Chin i Wietnamu. Fascynacja dalekowschodnią kaligrafią i pismem obrazkowym na trwałe odmieniła jego malarstwo: rzeczywistość zaczął „zapisywać” w sekwencjach i rytmach znaków rozsianych na jasnym tle, przeciętym szeregami linii. Powtarzające się tytuły („Zapisy”, „Przedmioty”, „Elementy”, „Znaki”) wskazywały, że właściwym tematem stała się sama semantyka obrazu.

Doceniano go wcześnie i konsekwentnie: za cykl litografii „Dom” na warszawskim Arsenale (1955), I nagrodą na I Biennale Grafiki w Krakowie (1960), wreszcie nagrodą gazety „Yomiuri” na międzynarodowej wystawie młodych w Tokio (1964). W 1967 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie objął pracownię malarstwa w tamtejszej ASP, a w latach 1974–1982 wydawał autorskie „Zeszyty” z serigrafiami i własnymi tekstami. Otrzymał Nagrodę im. C.K. Norwida za najlepszą wystawę roku oraz Nagrodę im. Jana Cybisa (1984), w 1985 tytuł profesora, a w latach 1987–1990 pełnił funkcję rektora warszawskiej Akademii.

W 1995 roku jego retrospektywę pokazały równocześnie warszawska Zachęta i Muzeum Narodowe we Wrocławiu, a w 2007 roku najnowsze prace, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. Jego dzieła znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie, Warszawie i Wrocławiu. Konsekwentny przez ponad pół wieku, a przy tym wymykający się prostym klasyfikacjom, Tarasin pozostaje jednym z najbardziej oryginalnych „pisarzy obrazu” w polskiej sztuce, artystą, który w chaosie świata całe życie przeczuwał ukryty porządek.