Jerzy Kujawski

Jerzy Kujawski (1921, Ostrów Wielkopolski — 1998, Paryż) był polskim malarzem, który większość życia spędził we Francji. Okres wojny przeżył, mieszkając na zmianę w Krakowie i Warszawie; w Krakowie studiował malarstwo i należał do kręgu młodych twórców, z którego wyłoniła się później Grupa Krakowska (Tadeusz Kantor, Jerzy Nowosielski, Mieczysław Porębski), przyjaźnił się też z Marianem Boguszem i Tadeuszem Brzozowskim. Już wtedy uchodził za zwolennika surrealizmu; tworzył pierwszy teatr podziemny, prowadzony później przez Kantora. W 1945 roku, po powstaniu warszawskim, wyjechał na stałe do Paryża.

Szybko nawiązał kontakty z paryską awangardą, a po powrocie André Bretona z Nowego Jorku znalazł się wśród jego współtowarzyszy. W 1947 roku wystawiał na słynnej, międzynarodowej wystawie surrealizmu w Galerii Maeght. Jego sztuka drugiej połowy lat 40. to surrealistyczne malarstwo, grafika i rysunek rozgrywające się na granicy realności i marzenia sennego, pełne organicznych, wyobrażeniowych form. Od końca 1949 roku, aż po drugą połowę lat 50., Kujawski był twórcą abstrakcji gestu — podważał zasady kompozycji figuralnej, kładąc nacisk na przypadek, automatyzm i niekontrolowaną ekspresję.

Związany z paryską Galerią Flinker oraz międzynarodowym ruchem awangardy „Phases” Édouarda Jaguera, którego idee — podobnie jak myśl Bretona — przeniósł na grunt polski. W 1957 roku miał pierwszą indywidualną wystawę w kraju, w warszawskiej Galerii Krzywe Koło, oraz brał udział w nagrodzonej prezentacji na II Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Zachęcie. W latach 70. przestał wystawiać i tworzył dla wąskiego grona. Jego dorobek przypomniała retrospektywna wystawa „Maranatha” w Muzeum Narodowym w Poznaniu (2005).