Mieczysław Tadeusz Janikowski

Mieczysław Tadeusz Janikowski (1912, Zaleszczyki — 1968, Kraków) był malarzem abstrakcjonistą i konstruktywistą, jednym z najważniejszych polskich twórców działających w Paryżu. Studiował na krakowskiej ASP (u Władysława Jarockiego, Kazimierza Sichulskiego i Stefana Filipkiewicza). W czasie II wojny światowej był oficerem 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka — został ranny w bitwie pod Alphen; po wojnie ukończył College of Art w Edynburgu, a dzięki stypendium w 1947 roku wyjechał do Paryża, gdzie od 1952 roku zamieszkał na stałe, w słynnej kolonii artystów „La Ruche”.

Od końca lat 40. Janikowski coraz bardziej zbliżał się do geometrycznej abstrakcji, wypracowując indywidualny styl przez skomplikowaną drogę konsekwentnej redukcji i upraszczania formy — od postimpresjonistycznych pejzaży, przez zdyscyplinowany informel, aż po dojrzałe kompozycje geometryczne. W jego twórczości przeważają surowe, monochromatyczne układy płaskich plam barwnych o subtelnej kolorystyce i głębokim, symbolicznym przekazie; Józef Czapski określał tę „twardą” abstrakcję jako geometrię zestawioną z niemal mechaniczną, nieosobistą precyzją. Równolegle malował francuskie pejzaże Prowansji, a osobny wątek stanowił cykl „Droga Krzyżowa”.

Uznanie przyszło zbyt późno, pośmiertnie — za życia artysta miał zaledwie trzy wystawy indywidualne (pierwsze w 1956 roku w Galerie Colette Allendy w Paryżu i w New Vision Center Gallery w Londynie). Znał Jadwigę Maziarską, którą poznał jeszcze podczas studiów w Krakowie. Jego dorobek przypomniała duża wystawa monograficzna „W stronę abstrakcji” w Muzeum Narodowym w Warszawie (2004); prace artysty znajdują się m.in. w Muzeach Narodowych w Krakowie, Warszawie, Gdańsku i Poznaniu oraz w Muzeum Sztuki w Łodzi.