Ryszard Winiarski

Ryszard Winiarski (1936, Lwów — 2006, Warszawa) był malarzem, twórcą form przestrzennych i scenografem. Najpierw ukończył Wydział Mechaniki Precyzyjnej Politechniki Warszawskiej (1953–59), a następnie studiował malarstwo na warszawskiej ASP (dyplom 1966); fundamentalne znaczenie miały dla niego zajęcia o związkach sztuki i nauki prowadzone przez prof. Mieczysława Porębskiego. Już w pracy dyplomowej „Zdarzenie – informacja – obraz” (1966) sformułował teorię „programowania obrazów” i pokazał serię „Próby wizualnej prezentacji rozkładów statystycznych”, za którą otrzymał główną nagrodę na Sympozjum Artystów i Naukowców w Puławach.

Winiarski skrupulatnie przekładał zagadnienia nauk ścisłych na język sztuki, korzystając ze statystyki, rachunku prawdopodobieństwa, teorii przypadku i matematycznej teorii gier. Jego znakiem rozpoznawczym stały się kwadratowe płótna z wieloelementowymi układami mniejszych czarnych i białych kwadratów — odpowiednikami systemu zero-jedynkowego — o których rozmieszczeniu decydował przypadek (rzut kostką, losowanie, liczby z tablic giełdowych czy biletów tramwajowych). Wolał mówić o „systemie” i „obszarach” niż o sztuce, dążąc do dzieła bezosobowego i wyzbytego emocji.

Z czasem Winiarski wprowadzał trzeci wymiar i lustra, a od 1972 roku aranżował „gry” z udziałem widzów, którzy jego metodą wypełniali płaszczyznę czy pomieszczenie własną „wystawą”; po 1980 powstały formy przestrzenne — „geometria w stanie napięcia”. Był profesorem i prorektorem warszawskiej ASP, miał ponad 50 wystaw indywidualnych, a jego prace pokazywano m.in. na Biennale w São Paulo oraz Biennale Konstruktywizmu w Norymberdze.