Stanisław Baj

Stanisław Baj (ur. 1953) pochodzi z Dołhobród nad Bugiem na Podlasiu — i to właśnie ta wieś oraz rzeka stały się centrum jego sztuki. Rysował, jak wspomina, „odkąd tylko pamięta”, w wiejskim domu, w którym sąsiedzi schodzili się na wieczorki pełne opowieści.

W latach 1972–1978 studiował malarstwo na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych — u Michała Byliny, Jacka Siennickiego i Ludwika Maciąga — a dyplom z wyróżnieniem obronił w pracowni Maciąga, u którego został asystentem. Od 1982 roku jest pedagogiem macierzystej uczelni; dziś, jako profesor Wydziału Malarstwa, prowadzi pracownię dyplomującą.

Po wczesnych scenach rodzajowych, czerpanych z życia wsi, od lat 80. jego twórczość skupia się na dwóch motywach: pejzażu i portrecie. Maluje wprost z natury, prowadząc obraz od realizmu aż po niemal czystą abstrakcję — tak, że konkretne zakole rzeki czy twarz stają się znakami uniwersalnymi: Czasu, Losu, przemijania.

Najważniejsza pozostaje rzeka Bug. Od ćwierć wieku Baj wraca w to samo miejsce, próbując uchwycić jej ruch i istotę — „najpiękniejszą rzekę świata, bo moją”, która za każdym razem wygląda inaczej. W jego obrazach rodzinna wieś i rzeka urastają do rangi Centrum Świata, a nadbużańskie pejzaże należą dziś do najbardziej poszukiwanych przez kolekcjonerów.

Drugim biegunem jest portret. Ponad dwieście razy sportretował własną matkę — w różnych okresach jej życia, aż po ostatnie dni — stawiając jej malarski pomnik i snując opowieść o miłości i przemijaniu. Z tą samą uwagą portretował sąsiadów z Dołhobród, mieszkańców zanikającego świata polskiej wsi.

Jego malarstwo — bliskie prozie Wiesława Myśliwskiego, którego książki zdobią okładki z obrazami Baja — łączy doskonały warsztat z egzystencjalną głębią. Odznaczony Srebrnym Medalem „Gloria Artis” i papieskim medalem „Benemerenti”, autor ponad stu wystaw indywidualnych, Stanisław Baj jest jednym z najbardziej osobnych głosów współczesnego polskiego malarstwa figuratywnego — malarzem, dla którego jedna rzeka i jedna wieś okazały się tematem nieskończonym.