Stefan Gierowski

Stefan Gierowski (1925, Częstochowa — 2022) był malarzem, rysownikiem i pedagogiem — wybitnym przedstawicielem powojennej awangardy, którego określa się mianem „klasyka polskiej nowoczesności”. Dzieciństwo spędził w Kielcach, a w latach 1945–1948 studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, m.in. w pracowniach Zbigniewa Pronaszki i Karola Frycza; równolegle studiował historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był człowiekiem gruntownie wykształconym, z wykształceniem także muzycznym.

Zadebiutował w 1955 roku na legendarnej Ogólnopolskiej Wystawie Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale, gdzie jego praca „Kocham życie” otrzymała II nagrodę, przynosząc mu uznanie jako malarzowi nowej generacji. W latach 1957–1961 związany był z warszawską Galerią Krzywe Koło.

Początkowo malował obrazy figuratywne, z widoczną inspiracją kubizmem i dążeniem do uproszczenia kompozycji. Około 1957 roku wytworzył jednak charakterystyczny dla siebie styl abstrakcyjny, oparty na poszukiwaniach kolorystycznych: niemal monochromatyczne płótna przełamane dominantą jednej intensywnej barwy, z których wyeliminował elementy figuracji. Wtedy też porzucił literackie tytuły i konsekwentnie oznaczał prace numeracją rzymską — „Obraz I”, „Obraz II” i kolejne. Przełomem stała się prezentacja cyklu „Obrazy” na II Wystawie Sztuki Nowoczesnej (1957), o której pisali m.in. Julian Przyboś i Zbigniew Herbert. Od lat 60. artysta inspirował się op-artem i złudzeniem optycznym, w latach 70. przeciwstawiał sobie duże płaszczyzny o odmiennych tonacjach, a w późniejszych obrazach posługiwał się już tylko podstawowymi formami geometrycznymi i coraz odważniejszym kolorem. Jego malarstwo nosi ślady informelu, unizmu Władysława Strzemińskiego i postkonstruktywizmu, wymykając się jednak jednoznacznej klasyfikacji.

Przez 35 lat, w okresie 1961–1996, Gierowski był wykładowcą, a od 1976 profesorem warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, kształcąc kolejne pokolenia malarzy. Brał udział w blisko 200 wystawach zbiorowych i kilkudziesięciu indywidualnych w kraju i za granicą — m.in. na V Biennale w São Paulo (1959), XXXIV Biennale w Wenecji (1968), Biennale w San Marino (złoty medal, 1965) i I Triennale Sztuki w New Delhi (1968). Był laureatem Nagrody im. Jana Cybisa, a jego prace znajdują się w najważniejszych kolekcjach muzealnych w Polsce. Konsekwentny przez ponad pół wieku, Gierowski pozostaje jednym z filarów polskiej abstrakcji — malarzem, dla którego kolor i światło były właściwym tworzywem obrazu.