Tadeusz Brzozowski

Tadeusz Brzozowski (1918, Lwów — 1987, Rzym) był malarzem, rysownikiem, scenografem i pedagogiem — a także jedną z najbarwniejszych osobowości krakowskiego środowiska artystycznego. Studia rozpoczął w 1936 roku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, kontynuował je w okupacyjnej Kunstgewerbeschule i ukończył w 1945. W tym samym czasie był aktorem konspiracyjnego Teatru Tadeusza Kantora oraz zajmował się konserwacją dzieł sztuki — doświadczeniem, które okazało się bezcenne dla jego późniejszej, wirtuozowskiej techniki malarskiej.

Był jednym z animatorów Grupy Młodych Plastyków, z której wyrosła II Grupa Krakowska — reaktywowanej w 1957 roku formacji, której pozostał członkiem; od 1959, w Paryżu, związał się z międzynarodowym ruchem „Phases”. W latach socrealizmu (1950–1955) wycofał się z oficjalnego życia artystycznego, malując polichromie kościelne i nauczając. W 1954 roku przeniósł się do Zakopanego, gdzie mieszkał do końca życia i przez lata kierował tamtejszą Szkołą Kenara; później był profesorem PWSSP w Poznaniu i krakowskiej ASP.

Jego malarstwo ewoluowało od figuracji inspirowanej surrealizmem — z charakterystyczną groteską i gorzko-ironiczną aurą — ku defiguracji i informelowi około 1960 roku. Najistotniejsza stawała się sama materia: postrzępiona plama intensywnej barwy i kanciasta, spazmatyczna linia, budujące dramatyczne napięcie. W latach 70. nastrój egzystencjalny i ironia ustąpiły miejsca eschatologii i sferze sacrum. Osobnym znakiem firmowym Brzozowskiego były tytuły — archaiczne, dźwięczne, zaczerpnięte ze starej polszczyzny („Pludry”, „Łazarz”, „Kostki”, „Pręty”) — którymi opatrywał płótna z właściwym sobie, prześmiewczym dystansem do własnego dorobku.

W latach 60., u szczytu możliwości, zaliczany był do europejskiej czołówki malarstwa nowoczesnego i wystawiał na imprezach najwyższej rangi: na Biennale w São Paulo (1959, indywidualnie w 1975), Biennale w Wenecji (1962, indywidualnie), Wystawie Światowej w Seattle (1962) i ROSC w Dublinie (1967). Łącznie jego prace pokazano na ponad 500 wystawach zbiorowych i 80 indywidualnych. Doskonały warsztat, niepowtarzalna materia i egzystencjalna głębia czynią z Brzozowskiego jednego z najwybitniejszych — i najbardziej osobnych — malarzy polskiej powojennej awangardy.