Teresa Pągowska

Teresa Pągowska (1926, Warszawa — 2007, Warszawa) była jedną z najwybitniejszych polskich malarek, profesorem warszawskiej ASP, przedstawicielką szkoły sopockiej i nowej figuracji, związaną z paryskimi środowiskami Réalités Nouvelles i Nouvelle École de Paris. Dyplom uzyskała w 1951 roku w PWSSP w Poznaniu; w latach 1950–1964 wykładała w PWSSP w Gdańsku, funkcjonując w kręgu charyzmatycznego Piotra Potworowskiego, a później związała się z uczelniami w Łodzi i Warszawie. Jej malarstwo nigdy nie uległo socrealizmowi — konsekwentnie szła własną, wyrazistą ścieżką.

W latach 60. malarstwo Pągowskiej zdominował motyw silnie zdeformowanej, traktowanej skrótowo ludzkiej — głównie kobiecej — figury, ukazywanej w nieoczekiwanych, dynamicznych, często tanecznych układach, w przestrzeni budowanej z barwnych plam. Postać kobieca powraca odtąd jako anonimowa, zwarta, mocno określona sylweta, układając się w cykle „Dni”, „Przemoc”, „Wnętrza zamknięte” i „Figury magiczne”. „Tym, co zajmuje mnie najgłębiej, jest postać ludzka — sądzę, że właśnie człowiek zawiera najwięcej magii treściowej” — mówiła artystka.

Pągowska mistrzowsko operowała kolorem, ale udowadniała też, że obraz nie musi być mu podporządkowany — jak w ascetycznych „Monochromatach”, malowanych zdyscyplinowaną, wąską gamą, czy w pracach wprowadzających surowe płótno jako malarski walor. Już w 1961 roku, zaproszona przez krytyka Petera Selza, znalazła się — jako jedna z dwóch kobiet, obok Teresy Rudowicz — na słynnej wystawie „Fifteen Polish Painters” w nowojorskiej MoMA. Laureatka Nagrody im. Jana Cybisa (2001), doczekała się retrospektywy „Ja jestem ja” w warszawskiej Spectra Art Space (2022).