Teresa Pągowska

Teresa Pągowska (1926, Warszawa – 2007, Warszawa) była jedną z najwybitniejszych polskich malarek, profesorem warszawskiej ASP, przedstawicielką szkoły sopockiej i nowej figuracji, związaną z paryskimi środowiskami Réalités Nouvelles i Nouvelle École de Paris. Dyplom uzyskała w 1951 roku w PWSSP w Poznaniu. W latach 1950–1964 wykładała w PWSSP w Gdańsku, funkcjonując w kręgu charyzmatycznego Piotra Potworowskiego, a później związała się z uczelniami w Łodzi i Warszawie. Jej malarstwo nigdy nie uległo socrealizmowi: konsekwentnie szła własną, wyrazistą ścieżką.

W latach 60. malarstwo Pągowskiej zdominował motyw silnie zdeformowanej, traktowanej skrótowo ludzkiej, głównie kobiecej, figury, ukazywanej w nieoczekiwanych, dynamicznych, często tanecznych układach, w przestrzeni budowanej z barwnych plam. Postać kobieca powraca odtąd jako anonimowa, zwarta, mocno określona sylweta, układając się w cykle „Dni”, „Przemoc”, „Wnętrza zamknięte” i „Figury magiczne”. „Tym, co zajmuje mnie najgłębiej, jest postać ludzka. Sądzę, że właśnie człowiek zawiera najwięcej magii treściowej”, mówiła artystka.

Pągowska mistrzowsko operowała kolorem, ale udowadniała też, że obraz nie musi być mu podporządkowany, jak w ascetycznych „Monochromatach”, malowanych zdyscyplinowaną, wąską gamą, czy w pracach wprowadzających surowe płótno jako malarski walor. Już w 1961 roku, zaproszona przez krytyka Petera Selza, znalazła się, jako jedna z dwóch kobiet, obok Teresy Rudowicz, na słynnej wystawie „Fifteen Polish Painters” w nowojorskiej MoMA. Laureatka Nagrody im. Jana Cybisa (2001), doczekała się retrospektywy „Ja jestem ja” w warszawskiej Spectra Art Space (2022).