Władysław Hasior

Władysław Hasior (1928, Nowy Sącz — 1999, Kraków) był rzeźbiarzem, scenografem, twórcą pomników i akcji efemerycznych oraz fotografem — pionierem asamblażu w Polsce. Całe życie związany z Zakopanem, naukę rozpoczął w tamtejszym liceum plastycznym pod kierunkiem Antoniego Kenara, a następnie studiował na Wydziale Rzeźby warszawskiej ASP, m.in. u Mariana Wnuka, Oskara Hansena i Jerzego Sołtana. Dzięki stypendium rządu francuskiego (1959) odbył podróż po Europie i praktykował w paryskiej pracowni Ossipa Zadkine'a.

Pod koniec lat 50. ukształtowała się jego indywidualna postawa i powstały pierwsze asamblaże — komponowane zarówno z przedmiotów znalezionych, jak i z elementów rzeźbionych. Monumentalne kompozycje wykorzystujące „zużyte rekwizyty codzienności” i tkaninę sprawiły, że krytyka okrzyknęła go „polskim Rauschenbergiem”. Z czasem wypracował charakterystyczną, płaską formułę nawiązującą do ikony i feretronu; od 1960 roku tworzył ekspresyjne cementy odlewane w ziemi, a w 1961 powstała jego najsłynniejsza praca z płonącym wewnątrz ogniem-sercem — „Św. Sebastian”. Od połowy lat 60. komponował „sztandary” — płachty materiału drwiące z pompatyczności historycznych chorągwi.

Hasior wziął udział w Biennale w São Paulo (1965, 1971), a jego monumentalna wystawa w warszawskiej Zachęcie (1966) chwalona była za teatralne efekty i grę światłem. W 1985 roku otwarto w Zakopanem autorską Galerię Władysława Hasiora (oddział Muzeum Tatrzańskiego), której artysta zapisał całą swoją spuściznę. Jego prace znajdują się w zbiorach m.in. Moderna Museet w Sztokholmie, Stedelijk Museum w Amsterdamie, Muzeum Puszkina w Moskwie oraz Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie, Poznaniu i Wrocławiu. Archetypiczne, czerpiące z kultury ludowej narracje czynią z Hasiora jednego z najbardziej osobnych twórców polskiej sztuki XX wieku.