Zofia Artymowska

Zofia Artymowska (1923, Kraków — 2000, Warszawa) studiowała malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (1945–1950), dyplom uzyskując w pracowni Eugeniusza Eibischa. Po studiach była asystentką — najpierw w Krakowie, potem na warszawskiej ASP — a od 1971 roku wykładała we wrocławskiej PWSSP. Wyszła od koloryzmu, lecz już w drugiej połowie lat 50. zwróciła się ku konstruktywizmowi i abstrakcji.

W latach 1953–1956, wraz z mężem Romanem Artymowskim, współtworzyła polichromie i sgraffita na odbudowywanych kamienicach warszawskiego Starego i Nowego Miasta, za co otrzymała Nagrodę Państwową II stopnia (1953) i Złoty Krzyż Zasługi. Od 1957 roku wykonywała niefiguratywne mozaiki ceramiczne i monotypie, a prace pokazywała w warszawskiej Galerii Krzywe Koło.

Osobnym rozdziałem jej biografii był Bliski Wschód. Podczas kilkakrotnych, wieloletnich pobytów wykładała malarstwo ścienne i rysunek na uniwersytecie w Bagdadzie (1959–1960, 1964–1968, 1977–1979) oraz w Teheranie. Dzięki temu jej geometryczna abstrakcja krążyła między Warszawą a światem — pokazywano ją od Nowego Jorku po Bogotę.

Sygnaturą Artymowskiej stał się rozpoczęty około 1970 roku cykl „Poliformy”. Punktem wyjścia była bryła walca: artystka mnożyła ten jeden moduł z matematyczną precyzją, zmniejszając go i wydłużając, zestawiając symetrycznie i asymetrycznie, łagodnie lub kontrastowo zmieniając barwę. Z powielanej jednostki rodziło się złudzenie głębi i ruchu — malarstwo bliskie op-artowi, skupione na czystej warstwie wizualnej, bez ukrytych znaczeń. W następnej dekadzie rozwinęła ten język w cyklu „Przestrzeń zwielokrotniona”.

Pokazywała prace na kilkudziesięciu wystawach indywidualnych — w warszawskiej Zachęcie (1971, 1984), a także w Bagdadzie, Nowym Jorku, Pradze i Budapeszcie — oraz w międzynarodowych przeglądach od Essen po Londyn. Jej dzieła znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym w Warszawie i Krakowie, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Museo de Bellas Artes w Bogocie. Dziś, gdy polska abstrakcja geometryczna wraca do centrum uwagi kolekcjonerów, konsekwentne, „wyliczone” malarstwo Artymowskiej odczytuje się na nowo — jako jeden z jej najczystszych głosów.