Edward Dwurnik

Edward Dwurnik (1943, Radzymin — 2018, Warszawa) był malarzem, rysownikiem i grafikiem — jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów współczesnych. W latach 1963–1970 studiował malarstwo, grafikę i rzeźbę na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie obronił dyplom w pracowni profesora Eugeniusza Eibischa.

Punktem zwrotnym okazała się obejrzana w 1965 roku w Kielcach wystawa samouka Nikifora Krynickiego. Dwurnik przejął od niego antyestetyzm, uproszczony realizm, nacisk na barwę i wysoką narracyjność obrazu; od wykonanego wówczas „Rysunku nr 1” datował początek swojej dojrzałej twórczości, a Nikifora nazywał „najważniejszym mistrzem”. Już w 1966 roku rozpoczął najsłynniejszy i najdłużej kontynuowany cykl „Podróże autostopem” — widziane z lotu ptaka pejzaże miast i miasteczek, gęste od drobnych motywów i postaci, malowane przez całe życie. Ulubionym tematem była Warszawa: „jestem warszawiakiem… maluję wciąż Warszawę i po prostu ją kocham” — wyznawał.

Był artystą niezwykle płodnym; sam jego dorobek malarski na płótnie liczy ponad 8000 prac. Twórczość najczęściej porządkował w rozbudowane cykle. W „Sportowcach” (1972–1992) stworzył karykaturalny i brutalny zarazem katalog typów Polaków epoki PRL-u, a w „Robotnikach” (1975–1991) — portret Polski walczącej z komunistyczną władzą, kulminujący w okresie „Solidarności”. Te serie przyniosły mu miano „malarza codzienności PRL-u”. W jego obrazach realizm w przedstawianiu świata splata się z symbolizmem i gorzkim poczuciem humoru: artysta komentuje rzeczywistość, a czasem ją krytykuje i wyśmiewa. W latach 80. malarstwo Dwurnika nabrało wyrazu ekspresyjnego i dramatycznego (cykle „Droga na Wschód”, „Od grudnia do czerwca”), a po 2000 roku eksperymentował z action painting i abstrakcją.

Dwurnik miał około stu wystaw indywidualnych w kraju i za granicą oraz brał udział w licznych prezentacjach międzynarodowych — m.in. na documenta 7 w Kassel (1982), Biennale w Sydney (1985) i São Paulo (1987) oraz Olimpiadzie Sztuki w Seulu (1988). Był laureatem Nagrody Krytyki Artystycznej im. C.K. Norwida (1981) i nagrody Fundacji Coutts & Co w Zurychu (1992); jego prace znajdują się w licznych zbiorach muzealnych i prywatnych, a opiekę nad spuścizną sprawuje Fundacja Edwarda Dwurnika. Niemożliwy do pomylenia z nikim innym, Dwurnik pozostaje autorem jednej z najobszerniejszych wizualnych opowieści o Polsce, jej historii i ludziach.